Ο εκφοβισμός δεν είναι μέρος της ωρίμανσης

Αντίθετα με την παρωχημένη αντίληψη ότι ο εκφοβισμός αποτελεί ένα «αναπόφευκτο στάδιο» της εφηβείας, οι ειδικοί υπογράμμισαν ότι πρόκειται για μια βαθιά τραυματική εμπειρία με μακροχρόνιες επιπτώσεις. Το διαδραστικό workshop εστίασε στην αποκωδικοποίηση των μορφών του bullying —από τη σωματική και λεκτική βία έως τον ύπουλο ψηφιακό εκφοβισμό (cyberbullying)— προσφέροντας στους συμμετέχοντες πρακτικά εργαλεία παρέμβασης.

Ρούλα Σκουρογιάννη: Η δύναμη της φωνής μας απέναντι στον φόβο

Η δημοσιογράφος και Πρόεδρος της ΕΑΕΤΕ, κα Ρούλα Σκουρογιάννη, άνοιξε τη συζήτηση δίνοντας το στίγμα της ευθύνης που φέρουμε όλοι ως ενήλικες:

«Ο εκφοβισμός δεν αντλεί τη δύναμή του από τη βία του θύτη, αλλά από τη σιωπή των γύρω του. Όσο επιλέγουμε να μην βλέπουμε ή να μην μιλάμε, γινόμαστε ακούσιοι συνεργοί. Η δική μας δύναμη ξεκινά τη στιγμή που αποφασίζουμε να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο. Σήμερα, είμαστε εδώ για να μετατρέψουμε τον φόβο σε διάλογο και την αμηχανία σε ετοιμότητα, εξοπλίζοντας κάθε γονέα και εκπαιδευτικό με τη γνώση που απαιτείται για να προστατεύσει το πιο πολύτιμο κομμάτι της κοινωνίας μας: τα παιδιά μας».

Κούλα Πανάγου: Από τον απλό παρατηρητή στον ενεργό πολίτη

Η Εκπαιδευτικός, κα Κούλα Πανάγου, υπεύθυνη προγραμμάτων στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ανέλυσε τη νομική και ηθική θωράκιση των ανηλίκων μέσω της Διεθνούς Σύμβασης:

«Η προστασία από κάθε μορφή διάκρισης και βίας δεν είναι προαιρετική επιλογή, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα κατοχυρωμένο από το Άρθρο 2 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Οφείλουμε να μεταβολίσουμε τον ρόλο του “απλού παρατηρητή” σε αυτόν του “ενεργού πολίτη”. Κάθε παιδί, ανεξαρτήτως καταγωγής, εμφάνισης ή πεποιθήσεων, δικαιούται ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον. Η Πολιτεία και η κοινότητα έχουν την απαρέγκλιτη υποχρέωση να εγγυώνται την ισότητα και να εξαλείφουν κάθε μορφή αποκλεισμού πριν αυτή μετατραπεί σε βία».

Μαρίνα Πάπας: Διαβάζοντας τα σημάδια πίσω από τις λέξεις

Στην ψυχολογική διάσταση του φαινομένου εστίασε η Ψυχολόγος, κα Μαρίνα Πάπας, Συστημική Οικογενειακή Σύμβουλος, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα των ρόλων:

«Στο θέατρο του εκφοβισμού, οι ρόλοι είναι συχνά συγκοινωνούντα δοχεία. Υπάρχουν παιδιά που βιώνουν τον πόνο της θυματοποίησης και παιδιά που εκφράζουν τον δικό τους εσωτερικό πόνο μέσα από την επιθετικότητα. Κάθε παιδί που εκφοβίζει, στην πραγματικότητα εκπέμπει μια απεγνωσμένη κραυγή για προσοχή και βοήθεια, ενώ κάθε παιδί που στοχοποιείται αναζητά το ασφαλές καταφύγιο μιας φωνής που θα το ακούσει. Η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι το “αντίδοτο” που θα επιτρέψει στα παιδιά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να επικοινωνούν χωρίς τη χρήση βίας».

Τι λένε τα δεδομένα: Ο εκφοβισμός ως ζήτημα δημόσιας υγείας

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και της UNESCO, ο εκφοβισμός δεν επηρεάζει μόνο τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, αλλά συνδέεται άμεσα με:

• Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών στην ενήλικη ζωή.
• Ψυχοσωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, διαταραχές ύπνου, γαστρεντερικά προβλήματα).
• Κοινωνική απομόνωση και δυσκολία στη δημιουργία υγιών σχέσεων.
• Στατιστικά στοιχεία: Υπολογίζεται ότι 1 στα 3 παιδιά παγκοσμίως έχει πέσει θύμα εκφοβισμού, ενώ ο διαδικτυακός εκφοβισμός παρουσιάζει ραγδαία άνοδο, καταργώντας τα “σύνορα” του σπιτιού ως ασφαλούς καταφυγίου.

Το βιβλίο ως θεραπευτική γέφυρα και εργαλείο πρόληψης

Πέρα από τη θεωρητική προσέγγιση, η ημερίδα ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το ποιοτικό παιδικό βιβλίο ως «εργαλείο» επικοινωνίας και διαχείρισης κρίσεων. Η ψυχολόγος και συγγραφέας Amelie Javaux, μέσα από το μήνυμά της για το βιβλίο της «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”», εξήγησε πώς η λογοτεχνία μπορεί να αποτυπώσει τις λεπτές αποχρώσεις του εκφοβισμού.

Η Javaux εστίασε στη μεταμόρφωση της ηρωίδας της, της Σάρλοτ, η οποία από θύμα επαναλαμβανόμενης παρενόχλησης καταλήγει να γίνει θύτης για να γίνει αποδεκτή από μια ομάδα. Όπως επεσήμανε, το βιβλίο δεν προσφέρει απλώς μια ιστορία, αλλά ένα πλαίσιο καλλιέργειας ενσυναίσθησης, βοηθώντας τα παιδιά να αναγνωρίσουν τη δυσφορία τους και να αναζητήσουν βοήθεια από ενήλικες. Στόχος της είναι να δώσει στους εκπαιδευτικούς ένα έναυσμα για συζήτηση μέσα στην τάξη, σπάζοντας την απομόνωση που επιβάλλει το bullying, είτε αυτό συμβαίνει εντός είτε εκτός σχολείου.

Εκδόσεις Δεσύλλας: Βιβλία που δίνουν λύσεις και ενδυναμώνουν

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Product Manager των Εκδόσεων Δεσύλλας, κ. Γιώργος Πετρούλιας, παρουσίασε τρεις χαρακτηριστικούς τίτλους που λειτουργούν ως οδοδείκτες για παιδιά, γονείς και δασκάλους. Μέσα από τα βιβλία «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”», «Και λοιπόν;» και «Κόκκινος σαν ντομάτα», οι εκδόσεις προσεγγίζουν με ευαισθησία τις διαφορετικές πτυχές του προβλήματος:

• Αναγνώριση Ρόλων: Η κατανόηση της δυναμικής μεταξύ θύτη, θύματος και παρατηρητή.
• Διαχείριση Λεκτικής Βίας: Η προώθηση της αυτοπεποίθησης και της αντίστασης χωρίς επιθετικότητα, ενθαρρύνοντας παράλληλα τον θύτη να αναλάβει την ευθύνη του.
• Αποδοχή Διαφορετικότητας: Η μετατροπή μιας σωματικής ιδιαιτερότητας από αφορμή για κοροϊδία σε πηγή δύναμης μέσω της τέχνης και της αλληλοϋποστήριξης.

Σύμφωνα με τον κ. Πετρούλια, τα βιβλία αυτά δεν είναι απλώς αναγνώσματα, αλλά πρακτικά μέσα που βοηθούν το παιδί να «μεταβολίσει» τη δύσκολη εμπειρία και να βρει το θάρρος να μιλήσει.

Σχετικά με τους Διοργανωτές

• ΕΑΕΤΕ: Με ιστορία 90 ετών, η Ένωση Ανταποκριτών Ελληνικού Τύπου Εξωτερικού αποτελεί γέφυρα ενημέρωσης και πολιτισμού, αναδεικνύοντας σταθερά, μεταξύ άλλων, ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
• Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Επί 20 συναπτά έτη, το Δίκτυο μάχεται για την προάσπιση των θεμελιωδών ελευθεριών των ανηλίκων, παρέχοντας εκπαιδευτική και ψυχολογική στήριξη σε ευάλωτες ομάδες.
• Εταιρεία Δεσύλλας: Για περισσότερες από 4 δεκαετίες, η εταιρεία επενδύει στο “ευ αγωνίζεσθαι” και στην εκπαιδευτική αξία του παιχνιδιού, πιστεύοντας ότι το ποιοτικό βιβλίο και το παιχνίδι είναι τα ισχυρότερα εργαλεία υγιούς ανάπτυξης.

Σε συνέχεια του θανάτου της, το Γαλλικό Υπουργείο Παιδείας ξεκίνησε τη Δευτέρα βράδυ μια διοικητική έρευνα για να ρίξει πλήρες φως «σε όλα τα γεγονότα και τις διαδικασίες» που οδήγησαν στην τραγωδία.

Το πρωί της Δευτέρας 1 Σεπτεμβρίου, η Grandjean επικοινώνησε με τη γαλλική εθνική γραμμή πρόληψης αυτοκτονιών για να εκφράσει τις προθέσεις της. Η Αστυνομία, ενημερωμένη για την κατάσταση, προσπάθησε να τη βρει. Το σώμα της βρέθηκε αργότερα σε απόσταση περίπου 10 χιλιομέτρων από το σχολείο της, όπως επιβεβαίωσαν οι αρχές.

Το μαρτύριο της Grandjean ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2023, όταν ανακάλυψε ομοφοβικά γκράφιτι στο σχολείο της, όπου φοιτούσαν δεκαπέντε μαθητές. Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 2024, εμφανίστηκαν νέα γκράφιτι, ακολουθούμενα από γράμμα με απειλές θανάτου. Παρά τις πολλαπλές καταγγελίες, η παρενόχληση συνεχίστηκε.

Η ακαδημαϊκή επιθεώρηση της πρότεινε μετάθεση, την οποία αρνήθηκε.

Λίγο πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2024, νέα υβριστικά σχόλια την οδήγησαν να σταματήσει ξανά να εργάζεται. Δεν επέστρεψε ποτέ στο σχολείο. Σύμφωνα με όσους ήταν κοντά της, η Grandjean ένιωθε εγκαταλελειμμένη από το ίδρυμα, το οποίο υποτίθεται προτίμησε να τη μετακινήσει παρά να την προστατεύσει.

«Η απόφαση της Caroline να δώσει τέλος στη ζωή της την πρώτη μέρα του σχολείου είναι ένα μήνυμα προς το Εθνικό Σύστημα Εκπαίδευσης», δήλωσε ο Christophe Tardieux, δάσκαλος και δημιουργός κόμικ, που ανέφερε την ιστορία της σε άρθρο της γαλλικής εφημερίδας 20 Minutes.

Ευρεία οργή στην εκπαιδευτική κοινότητα

Η Aurélie Gagnier, γραμματέας και εκπρόσωπος συνδικάτου εκπαιδευτικών, δήλωσε ότι η τραγωδία αποκάλυψε τις βαθιές αδυναμίες του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος. «Σε περιπτώσεις όπως αυτή, είναι σαφές ότι οι εκπαιδευτικές αρχές πρέπει να δείξουν σταθερή και αδιάλειπτη υποστήριξη», είπε. «Για εμάς, είναι προφανές ότι πρέπει να υπάρχουν επισκέψεις από τις αρχές και ψυχολογική φροντίδα», συμπλήρωσε. Σε συνέντευξη στο Euronews, η Gagnier κατήγγειλε επίσης την κρίσιμη έλλειψη πόρων. «Υπάρχει μόνο ένας ιατρός εργασίας για κάθε 16.000 υπαλλήλους του Υπουργείου Παιδείας. Ψυχολόγοι εργασίας σχεδόν δεν υπάρχουν», σημείωσε.

Συναγερμός για τα LGBTQ+ άτομα

Οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των LGBTQ+ συμμερίζονται την ίδια οργή. Η Julia Torlet, πρόεδρος της SOS Homophobie, πιστεύει ότι ο θάνατος της Caroline Grandjean θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. «Προστατεύουμε μαθητές που δέχονται παρενόχληση, αλλά βλέπουμε ότι όταν πρόκειται για προσωπικό, αυτό δεν ισχύει ακόμη. Απλά μεταφέρονται σε άλλη περιοχή», δήλωσε η Torlet.

Η πρόεδρος της SOS Homophobie προειδοποίησε επίσης για μια ευρεία και ανησυχητική τάση. «Μεταξύ των LGBTQ+ νέων κάτω των 25 ετών, υπάρχουν τέσσερις φορές περισσότερες αυτοκτονίες σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Και επτά φορές περισσότερες μεταξύ των νεαρών τρανς ατόμων», είπε, επισημαίνοντας ότι ένας στους δύο ανθρώπους δεν τολμά να αποκαλύψει τη σεξουαλική του ταυτότητα στον χώρο εργασίας.

«Μόνο και μόνο επειδή υπάρχουν δικαιώματα δεν σημαίνει ότι οι νοοτροπίες έχουν αλλάξει. Μόνο και μόνο επειδή έχουμε νόμους δεν σημαίνει ότι οι θεσμοί προστατεύουν τους ανθρώπους. Θέλουμε να αναδείξουμε αυτήν την έντονη αντίθεση».

Πηγή: Lifo.gr

Είναι αλήθεια ότι οι άντρες συνήθως νιώθουν αμέσως έλξη όταν συναντούν μια πολύ όμορφη γυναίκα· αντίστοιχα, μια γυναίκα μπορεί να γοητευτεί από την εξωτερική παρουσία ενός άντρα. Ωστόσο, δεν περιορίζονται όλοι οι άνθρωποι μόνο στην εικόνα. Πόσες φορές έχει τύχει να γνωρίσεις κάποιον που στην αρχή δεν σου φάνηκε ιδιαίτερα ελκυστικός, αλλά μέσα από τη συζήτηση, το γέλιο και την ανταλλαγή εμπειριών, ξαφνικά να αποκτήσει για σένα άλλη αξία;

Η ουσία των ανθρώπινων σχέσεων, φιλικών ή ερωτικών, βρίσκεται πολύ πιο βαθιά από την εξωτερική εμφάνιση. Και εκεί ακριβώς κρύβεται το πραγματικό μυστικό για τη δημιουργία δεσμών. Όταν, όμως, μπαίνει στη μέση η κριτική των άλλων, τα πράγματα αλλάζουν. Όπως είπε η Μητέρα Τερέζα: «Όποιος αφιερώνει χρόνο για να βελτιώσει τον εαυτό του, δεν έχει χρόνο να κρίνει τους άλλους».

Υπάρχουν άνθρωποι που εκφράζουν τη γνώμη τους χωρίς να τους το ζητήσει κανείς, συχνά με τρόπο που μπορεί να φέρει αμηχανία, στενοχώρια ή ακόμα και θυμό. Τέτοια σχόλια σπάνια έχουν καλό σκοπό – αντίθετα, συνήθως μειώνουν τον άλλον ή «τρέφονται» από την ανασφάλεια που προκαλούν. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι πραγματικά χαρούμενοι άνθρωποι δεν κρίνουν τους γύρω τους, αλλά επενδύουν στη δική τους εξέλιξη.

Ακολουθούν μερικές φράσεις που καλό είναι να αποφεύγουμε, γιατί όσο αθώες κι αν φαίνονται, πληγώνουν:

«Δεν φαίνεται να γυμνάζεσαι»: Η φυσική κατάσταση δεν φαίνεται πάντα στην εμφάνιση.

«Χαμογέλα λίγο!»: Ο καθένας έχει δικαίωμα να περνά τις δυσκολίες του χωρίς πίεση να δείχνει χαρούμενος.

«Σκέφτηκες πώς θα δείχνουν τα τατουάζ σου όταν γεράσεις;»: Κουραστικό και άκρως ενοχλητικό σχόλιο.

«Δείχνεις πολύ καλά για την ηλικία σου»: Η ηλικία δεν είναι θέμα σχολιασμού.

«Οι πραγματικές γυναίκες έχουν καμπύλες»: Όλες οι γυναίκες είναι αληθινές, όποιο κι αν είναι το σώμα τους.

«Πότε γεννάς;»: Μία από τις πιο αδιάκριτες ερωτήσεις που μπορεί να γίνουν.

«Μην ανησυχείς, θα το ξεπεράσεις»: Δεν γνωρίζεις εσύ καλύτερα από τον άλλον τα συναισθήματά του.

«Αυτό το ρούχο δεν σε κολακεύει»: Η εμφάνιση και το στυλ είναι καθαρά προσωπική υπόθεση.

«Το δέρμα σου είναι καλύτερο από πριν»: Υπενθυμίζεις άθελά σου ένα πρόβλημα που ίσως πονούσε.

«Δείχνεις πολύ κουρασμένη»: Αν είναι, το γνωρίζει ήδη. Δεν χρειάζεται να το τονίσεις.

«Αυτό που φοράς είναι προκλητικό»: Ο καθένας έχει το δικαίωμα να ντύνεται όπως θέλει.

Πηγή: Bovary

Φέτος, δημοσίευσε ταυτόχρονα στα αγγλικά και τα ισπανικά το βιβλίο της με τίτλο «Perla, The Mighty Dog» ή «Perla, la súper perrita». Είναι μια ιστορία για τη φιλία ενός αγοριού και του σκύλου του Πέρλα.

Η Allende εμπνεύστηκε από έναν συχνό επισκέπτη, την τρίχρονη γειτόνισσα Καμίλα, η οποία πάντα αναζητά μια καλή ιστορία. Και επίσης από τον σκύλο της Πέρλα, το κατοικίδιό της εδώ και περίπου 9 χρόνια που της έχει μάθει την αξία της καλής παρέας και της αγάπης. Είναι η Πέρλα που σώζει τον κύριο χαρακτήρα αυτής της ιστορίας, τον Νίκο Ρίκο, ένα αγόρι που μαθαίνει πώς να υπερασπίζεται τον εαυτό του χάρη στο κατοικίδιό του. Η Πέρλα έχει δύο υπερδυνάμεις: «να κάνει τους ανθρώπους να την αγαπούν και να βρυχάται σαν λιοντάρι».

Οι μανιώδεις αναγνώστες της Allende περιμένουν πάντα μια σπίθα φαντασίας στα κείμενά της, αλλά είπε ότι αυτό είναι μια εξαίρεση: Είναι μια πραγματική ιστορία και έχει δει τις υπερδυνάμεις της Πέρλα. Αλλά είναι δύσκολο να μην νιώσει κάποιο στοιχείο μαγείας στη γραφή της. Η συγγραφέας είπε ακόμα ότι η Πέρλα «της είπε την ιστορία στη γλώσσα της» και απλώς τη μετέφρασε.

Μέσω της Perla, η Allende θέλει τα παιδιά να ξέρουν ότι μπορούν να αμυνθούν από τους καθημερινούς νταήδες. Μία από τις προθέσεις της για το βιβλίο ήταν να βάλει στο τραπέζι τον εκφοβισμό ως συζήτηση. Είναι μια συζήτηση που περιλαμβάνει παιδιά, είπε, αλλά «τα παιδιά συνήθως δεν μιλούν γι’ αυτό». Ελπίζει ότι με αυτόν τον τρόπο, οι γονείς και οι δάσκαλοι μπορούν να αρχίσουν να ρωτούν τα παιδιά εάν έχουν περάσει ποτέ κάτι τέτοιο ή αν το περνούν αυτή τη στιγμή. «Τα παιδιά από οποιαδήποτε εθνικότητα μπορεί να υποφέρουν από εκφοβισμό και έχουν επίσης έναν σκύλο που αγαπούν και εμπιστεύονται, ή μια γάτα ή οποιοδήποτε ζώο», είπε. «Η ιδέα είναι να μάθουμε την ενσυναίσθηση από τα ζώα, να ανοίξουμε τις καρδιές μας. Η σχέση μεταξύ ενός παιδιού και ενός κατοικίδιου είναι εξαιρετική και νομίζω ότι διαρκεί μια ζωή».

Η σπουδαία συγγραφέας αναγνωρίζει ότι η δημιουργία μιας συνήθειας ανάγνωσης στο σπίτι είναι δύσκολη, όμως η ισορροπία μεταξύ εργασίας και ζωής και οι μικρές στιγμές μπορούν να δείξουν στα παιδιά ότι το διάβασμα είναι πράξη αγάπης «Καθίστε τα στην αγκαλιά σας και δείξτε τους το βιβλίο, τις ζωγραφιές, ώστε τα παιδιά να συσχετίσουν την ανάγνωση με προσοχή και στοργή».

Το παραμύθι θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Ψυχογιός με τίτλο «Πέρλα, η Ατρόμητη Σκυλίτσα!».

Πηγή: NENC