Το μέτρο, που προωθεί ο Αλεσάντρο Ονοράτο, αρμόδιος για τον τουρισμό και τις μεγάλες εκδηλώσεις, και εγκρίθηκε από τη δημοτική αρχή, εντάσσεται σε σχέδιο διαχείρισης των τουριστικών ροών και προστασίας του περίτεχνου μνημείου από φθορές και υποβάθμιση λόγω συνωστισμού.

Υπολογίζεται ότι τα έσοδα από το νέο εισιτήριο μπορεί να φτάσουν έως και 20 εκατ. ευρώ, τα οποία θα διατεθούν για τη βελτίωση των υποδομών και των υπηρεσιών προς τους επισκέπτες. Εδώ και μήνες, στην περιοχή γύρω από το σιντριβάνι εφαρμόζονται έλεγχοι που περιορίζουν τον αριθμό των ατόμων σε το πολύ 400 κάθε στιγμή.

Στο πλαίσιο των νέων μέτρων, θα οργανωθούν δύο ξεχωριστές λωρίδες εισόδου: μία για τους κατοίκους, που θα συνεχίσουν να εισέρχονται δωρεάν, και μία για τους τουρίστες, οι οποίοι θα μπορούν να πληρώνουν με κάρτα.

Αντιδράσεις και αιτίες πίσω από την απόφαση

Η απόφαση αυτή υπαγορεύεται κυρίως από τα παράπονα των ντόπιων για τον υπερβολικό συνωστισμό στο συντριβάνι Φοντάνα ντι Τρέβι, όπου κάθε χρόνο συρρέουν εκατομμύρια άνθρωποι για φωτογραφίες ή για να ρίξουν ένα νόμισμα. Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2025, η περιοχή κατέγραψε πάνω από 5,3 εκατομμύρια επισκέπτες, ξεπερνώντας ακόμη και το Πάνθεον ολόκληρου του 2024.

Ωστόσο, δεν λείπουν οι επικρίσεις για την εμπορευματοποίηση του δημόσιου χώρου. Ο σύλλογος Codacons χαρακτήρισε το εισιτήριο επιζήμιο, υποστηρίζοντας ότι πλατείες και σιντριβάνια πρέπει να παραμένουν ελεύθερα προσβάσιμα και πως τα έσοδα από τους τουριστικούς φόρους συχνά δεν επανεπενδύονται στη βελτίωση υπηρεσιών.

Κατά τον σύλλογο, είναι προτιμότερο να διατηρηθούν όρια πρόσβασης ώστε να αποφεύγονται ο συνωστισμός και η φθορά των μνημείων.

Ευρωπαϊκή τάση ελέγχου της μαζικής τουριστικής ροής

Η επιλογή της Ρώμης εντάσσεται σε ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπου πολλές πόλεις εξετάζουν ή εφαρμόζουν τρόπους ρύθμισης της πρόσβασης σε εμβληματικά υπαίθρια αξιοθέατα για τον περιορισμό των αρνητικών συνεπειών του μαζικού τουρισμού.

Βενετία: Η πιο γνωστή περίπτωση, με εισιτήριο εισόδου για ημερήσιους επισκέπτες τις ημέρες αιχμής, που κυμαίνεται μεταξύ 5 και 10 ευρώ. Εξαιρούνται οι κάτοικοι και όσοι διαμένουν στην πόλη. Το σύστημα επιτρέπει τον έλεγχο της ροής και αποθαρρύνει την υπερβολική προσέλευση σε πολυσύχναστες διαδρομές.

Ισπανία: Πόλεις όπως η Σεβίλλη εξετάζουν χρέωση εισόδου στην περίφημη Plaza de España για τη χρηματοδότηση συντήρησης και ασφάλειας.

Ολλανδία: Το χωριό Zaanse Schans έχει θεσπίσει εισιτήριο περίπου 17,50 ευρώ για την επίσκεψη στο ιστορικό κέντρο με τους ανεμόμυλους, προστατεύοντας τόσο την κληρονομιά όσο και την καθημερινότητα των κατοίκων.

Εναλλακτικά μέτρα χωρίς κόστος για τον επισκέπτη

Πέρα από τα εισιτήρια, πολλές ευρωπαϊκές πόλεις δοκιμάζουν μη επιβαρυντικές λύσεις ώστε να μειώσουν τον συνωστισμό χωρίς άμεσο οικονομικό βάρος στους επισκέπτες.

Γαλλία: Σε περιοχές με έντονη επισκεψιμότητα όπως το νησί Île-de-Bréhat στη Βρετάνη ή το Εθνικό Πάρκο Calanques έξω από τη Μασσαλία εφαρμόζονται ημερήσια όρια πρόσβασης και υποχρεωτικές κρατήσεις εκ των προτέρων. Έτσι ελέγχεται η προσέλευση στις περιόδους αιχμής χωρίς επιπλέον χρέωση.

Παρίσι και Μασσαλία χρησιμοποιούν παρόμοια συστήματα για τη διαχείριση της κυκλοφορίας στα πιο ευαίσθητα σημεία, ενισχύοντας την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα των δημόσιων χώρων.

Ελλάδα: Στην Ακρόπολη Αθηνών, εφαρμόζεται σύστημα πρόσβασης με ζώνες ώρας, ώστε οι επισκέπτες να κατανέμονται καλύτερα στη διάρκεια της ημέρας. Έτσι αποφεύγεται ο συνωστισμός στις ώρες αιχμής και προστατεύονται τα πιο ευαίσθητα αρχαιολογικά στοιχεία χωρίς αλλαγή στην αρχή της δημόσιας πρόσβασης.

Γερμανία: Πολλές ιστορικές πόλεις ρυθμίζουν τον τουρισμό μέσω ποσοστώσεων σε οργανωμένες ξεναγήσεις, περιορισμών δραστηριοτήτων σε ευαίσθητες γειτονιές ή ελέγχου της κυκλοφορίας των τουριστών – όλα με στόχο την προστασία των κατοίκων και τη βελτίωση της εμπειρίας χωρίς εισιτήρια για δημόσια μνημεία.

Οι στρατηγικές αυτές δείχνουν ότι η διαχείριση του τουρισμού μπορεί να συνδυάσει τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη βιωσιμότητα στις πόλεις και μια ποιοτική εμπειρία για τους επισκέπτες, ακόμα και χωρίς επιπλέον χρεώσεις.

Ωστόσο, η μεγάλη φήμη του έχει αρχίσει να γίνεται βάρος για την τοπική κοινωνία. Με πληθυσμό μόλις 100 κατοίκους, το Zaanse Schans δέχτηκε πέρυσι περισσότερους από 2,6 εκατομμύρια τουρίστες, αριθμός που αυξάνεται συνεχώς και προκαλεί δυσφορία στους ντόπιους.

Οι εικόνες με τουρίστες να μπαίνουν σε αυλές, να χτυπούν πόρτες, ακόμα και να χρησιμοποιούν selfie sticks για να φωτογραφίσουν το εσωτερικό σπιτιών, δεν είναι σπάνιες. «Πολλοί δεν καταλαβαίνουν ότι κάποιοι άνθρωποι πραγματικά ζουν εδώ», αναφέρουν οι κάτοικοι.

€17,50 είσοδος για κάθε επισκέπτη

Αντιμέτωπη με αυτή την υπερβολική τουριστική πίεση, η τοπική αυτοδιοίκηση ανακοίνωσε ότι από την άνοιξη του 2026, κάθε επισκέπτης, εκτός περιοχής, θα πληρώνει είσοδο €17,50 για να αποκτήσει πρόσβαση στο χωριό. Ο στόχος; Η αποσυμφόρηση και η προστασία του ιστορικού οικισμού.

Το νέο εισιτήριο θα περιλαμβάνει και την είσοδο σε δύο σημεία που ήδη ο επισκέπτης πλήρωνε για να δει: το μουσείο και το εσωτερικό των ανεμόμυλων. Το μουσείο φιλοξενεί, μεταξύ άλλων, πίνακες του Claude Monet, ενώ στους ανεμόμυλους οι επισκέπτες βλέπουν από κοντά πώς χρησιμοποιούνταν για να παράγουν χρώματα, ξυλεία και άλλα προϊόντα τον 17ο αιώνα.

Οι αμφιβολίες για το μέτρο

Αν και τα έσοδα από την εφαρμογή του εισιτηρίου θα επενδυθούν στις υποδομές, την καθαριότητα και τη συντήρηση, οι επαγγελματίες της περιοχής είναι επιφυλακτικοί. Κάποιοι φοβούνται ότι η αλλαγή θα απομακρύνει επισκέπτες με χαμηλότερο προϋπολογισμό, ειδικά οικογένειες που ήδη επιβαρύνονται με κόστη μετακίνησης και στάθμευσης.

Μια τοπική επιχειρηματίας περιγράφει την ανησυχία της στο BBC: «Αν μια οικογένεια τεσσάρων ατόμων πληρώνει πάνω από €100 συνολικά, δεν θα έχει χρήματα για να ψωνίσει ή να φάει. Αυτό θα σκοτώσει τις μικρές επιχειρήσεις μας». Από την άλλη, κάποιοι τουρίστες δηλώνουν ότι δεν θα τους ενοχλούσε καθόλου η χρέωση, εφόσον εξασφαλίζει μια πιο ήσυχη και ποιοτική εμπειρία, χωρίς ουρές και συνωστισμό.

Ακολουθώντας το παράδειγμα της Βενετίας

Αν και δεν είναι πολλοί οι προορισμοί που εισιτήριο εισόδου είναι σπάνια, το Zaanse Schans δεν είναι το μόνο. Ανάλογες τακτικές έχουν ήδη εφαρμοστεί σε μέρη όπως η Βενετία, η Civita di Bagnoregio στην Ιταλία, και το Penglipuran στο Μπαλί. Πρόκειται για μια παγκόσμια τάση διαχείρισης του μαζικού τουρισμού, καθώς όλο και περισσότερες περιοχές προσπαθούν να βρουν ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και τη διατήρηση της τοπικής ταυτότητας και ποιότητας ζωής.

«H εμπειρία που πρέπει να παραμείνει αυθεντική»

Το χωριό Zaanse Schans αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της ολλανδικής πολιτιστικής κληρονομιάς, λένε οι ειδικοί. Από τα τυροκομεία με προσωπικό που φοράει παραδοσιακές στολές μέχρι τα μαγαζιά με αντίκες σε σπίτια του 17ου αιώνα, η περιοχή δεν είναι απλώς αξιοθέατο, αλλά κοινότητα. «Η προσπάθεια να προστατευτεί αυτή η αυθεντικότητα μέσα από ένα αντίτιμο εισόδου μπορεί να μην είναι ευχάριστη για όλους, αλλά ίσως είναι απαραίτητη».

Πηγή: Marie Claire