Αγαπητή φίλη, αγαπητέ φίλε,

Κάθε μέρα, όλο και περισσότεροι ασθενείς στην Ελλάδα σώζονται χάρη στο ανεκτίμητο δώρο της μεταμόσχευσης. Μια πράξη ιατρική, αλλά πάνω απ’ όλα βαθιά ανθρώπινη, καθώς απαραίτητη προϋπόθεση της είναι η δωρεά οργάνων.

Πίσω από κάθε μεταμόσχευση, υπάρχει κάποιος που έδωσε ζωή μέσα από το δικό του τέλος. Υπάρχει ένας άνθρωπος – ένας ήρωας – που πήρε μια απόφαση εν ζωή: να δωρίσει τα όργανά του μετά θάνατον και να προσφέρει ελπίδα σε ασθενείς συνανθρώπους μας.

Για πολλούς ασθενείς, η μεταμόσχευση δεν είναι επιλογή, είναι η μόνη τους ευκαιρία να συνεχίζουν να ζουν. Αν κάποτε εμείς ή κάποιος δικός μας χρειαζόταν ένα μόσχευμα για να συνεχίσει να ζει, δεν θα ευχόμασταν να υπάρξει κάποιος που θα έκανε αυτή τη γενναία πράξη;

Η συνέχιση της ζωής βρίσκεται στα χέρια μας. Σε μια κοινωνία υπέρ της δωρεάς οργάνων, οι λίστες αναμονής θα εξαλείφονταν και κάθε ασθενής θα έβρισκε μόσχευμα όταν το χρειαζόταν.
Με μια απλή κίνηση, μπορούμε να δηλώσουμε την επιθυμία μας να γίνουμε δωρητές οργάνων.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για το πώς λειτουργεί η διαδικασία της Δωρεάς Οργάνων και των Μεταμοσχεύσεων, επισκέψου την επίσημη ιστοσελίδα του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ). Αν θέλεις να εγγραφείς τώρα ως δωρητής ή δωρήτρια, μπες εδώ.

Συζήτησε αυτή σου την απόφαση με την οικογένειά σου. Είναι πολύ σημαντικό, οι δικοί σου άνθρωποι, να γνωρίζουν την επιθυμία σου αυτή. Στη Δωρεά Οργάνων, η ελπίδα επιβίωσης έρχεται μέσα από τον συνάνθρωπο. Και αυτόείναι το μεγαλείο της. Μοιράσου το. Το τι θα κάνει ο καθένας από εμάς είναι δική του, προσωπική απόφαση, η οποία είναι υπεράνω κριτικής. Αξίζει όμως όλοι να το σκεφτούμε.

Ρεκόρ στη δωρεά οργάνων για την Ελλάδα

Η δωρεά οργάνων στη χώρα μας βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) και διεθνών πηγών. Οι Έλληνες δείχνουν ολοένα και μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι στη σημασία της δωρεάς, με τον αριθμό των εγγεγραμμένων δωρητών, αλλά και των πραγματοποιημένων μεταμοσχεύσεων, να παρουσιάζουν θεαματική αύξηση τη φετινή χρονιά.

Μόνο μέσα σε μία εβδομάδα από την έναρξη της νέας καμπάνιας του Υπουργείου Υγείας, περισσότεροι από 7.000 πολίτες γράφτηκαν στο μητρώο δωρητών, δείχνοντας τη διάθεση της κοινωνίας να στηρίξει ενεργά το δώρο της ζωής. Παράλληλα, το 2024 καταγράφηκαν 111 νεκροί δωρητές και 125 ζώντες, αριθμοί που επέτρεψαν τη διενέργεια 361 μεταμοσχεύσεων σε ασθενείς σε όλη τη χώρα.
Η Ελλάδα σημείωσε επίσης σημαντική πρόοδο σε ένα ακόμα κρίσιμο σημείο: τη μείωση των αρνήσεων των οικογενειών για δωρεά οργάνων. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 26 %, πλησιάζοντας τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Σύμφωνα με στοιχεία του LondonSchoolofEconomics, οι νομοθετικές μεταρρυθμίσεις και η ενίσχυση του ΕΟΜ έχουν διπλασιάσει τον αριθμό των δωρητών μέσα σε έξι χρόνια – από 45 το 2018 σε περίπου 100 το 2024.

Η χώρα διαθέτει πλέον πέντε ενεργά προγράμματα μεταμοσχεύσεων νεφρού (πάνω από 4.000 μεταμοσχεύσεις από νεκρούς δωρητές και 1.000 από ζώντες) και δύο προγράμματα για μεταμόσχευση ήπατος, γεγονός που αποδεικνύει ότι το σύστημα μεταμοσχεύσεων ωριμάζει και αποκτά δυναμική.
Αντίστοιχα, σε διεθνές επίπεδο, η τάση είναι ανοδική. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μεταμοσχεύσεις του 2024 ξεπέρασαν τις 48.000, σημειώνοντας αύξηση 3,3 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ ο συνολικός αριθμός δωρητών έφτασε τους 24.000.

Η θετική πορεία της Ελλάδας εντάσσεται σε μια ευρύτερη διεθνή προσπάθεια ενίσχυσης της κουλτούρας της δωρεάς και της μεταμόσχευσης. Η ενημέρωση, η εκπαίδευση και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το σύστημα υγείας φαίνεται να αποτελούν τα ισχυρότερα εργαλεία για να σωθούν ακόμη περισσότερες ζωές.

Ένα πολύ σημαντικό ρεκόρ καταγράφηκε το 2024 στη χώρα μας και όλα δείχνουν ότι το 2025 θα «σπάσει» και αυτό. Μιλάμε για τον αριθμό των μεταμοσχεύσεων οργάνων όπως παρουσιάστηκε σε δημοσιογράφους κατά το επιμορφωτικό πρόγραμμα Organmeetings, μια ενημερωτική δράση του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία υλοποιείται υπό την επιστημονική αιγίδα του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων και του Ωνάσειου Νοσοκομείου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 2024 στη χώρα μας πραγματοποιήθηκαν 367 μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες και ζώντες δότες, σημειώθηκε αύξηση άνω του 60% στους δότες οργάνων και υπερδιπλασιάστηκαν οι μεταμοσχεύσεις σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Και ήδη το 2025 όλα δείχνουν ότι βαδίζουμε προς ένα νέο ιστορικό ρεκόρ, αφού μέχρι τις 15 Απριλίου, έχουν πραγματοποιηθεί 103 μεταμοσχεύσεις.

Μήνυμα για δωρητές οργάνων από την ΗΔΙΚΑ

Μία από τις δυσκολίες που αναγνωρίζουν οι υπεύθυνοι του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων είναι η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου να δηλώσει κάποιος ότι δέχεται να γίνει δωρητής. Αυτό θα αλλάξει καθώς θα αποσταλεί ενημερωτικό email από την ΗΔΙΚΑ σε όλους τους πολίτες και θα υπάρχει σχετική ειδοποίηση και μέσω του my Health App, για την εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων και Ιστών.

Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε όλοι είναι πως σχετικά με τη δωρεά οργάνων υπάρχουν πολύ αυστηρές διαδικασίες και επικαιροποιημένα κριτήρια για τη διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου, ενώ μπορεί ο καθένας από εμάς, εκτός από να δηλώσει δωρητής μπορεί επίσης να δηλώσει αρνητής και να εγγραφεί στο μητρώο αρνητών.

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη δωρεά οργάνων

Τι ισχύει αν δεν εγγραφώ ούτε στο Μητρώο Δωρητών ούτε στο Μητρώο Αρνητών;

Σε περίπτωση που κάποιος δεν είναι ενταγμένος στο “Μητρώο Δωρητών” ή στο “Μητρώο Αρνητών”, η απόφαση για την αφαίρεση ενός ή περισσοτέρων οργάνων και ιστών προς μεταμόσχευση λαμβάνεται με τη σύμφωνη γνώμη της οικογένειας.

Ποια η διαφορά μεταξύ «δωρητή» και «δότη» οργάνων;

«Δωρητής οργάνων» είναι ο ενήλικος πολίτης που δηλώνει εν ζωή ότι μετά τον θάνατό του θα ήθελε να βοηθήσει ασθενείς συνανθρώπους του, προσφέροντας τα όργανά του προς μεταμόσχευση.

 «Δότης οργάνων» είναι ο εκλιπών  από τον οποίο αφαιρείται τουλάχιστον ένα όργανό του προς μεταμόσχευση, ή, ο εν ζωή πολίτης που δίνει ένα όργανό ή ιστό του προς μεταμόσχευση σε συγγενή του, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία.

Μπορεί ο καθένας να γίνει δότης οργάνων και ιστών μετά θάνατον;

Όχι. Προκειμένου να εκτιμηθεί η καταλληλότητα ενός ασθενούς για να γίνει δότης, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να νοσηλεύεται διασωληνωμένος σε κάποιο νοσοκομείο της χώρας. Η αφαίρεση οργάνων από έναν δότη μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά την διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου και εφόσον πληρούνται οι  προϋποθέσεις της δωρεάς .

Υπάρχει όριο ηλικίας ή κάποια αντένδειξη για να γίνει κάποιος δωρητής οργάνων και ιστών;

Όχι. Τα όρια ηλικίας που είχαν τεθεί παλαιότερα έχουν ξεπερασθεί από τις εξελίξεις της ιατρικής. Σημαντική είναι η βιολογική και όχι η χρονολογική ηλικία, γι’ αυτό όργανα μπορούν να δώσουν τόσο βρέφη όσο και υπερήλικες. Η ύπαρξη προβλημάτων υγείας δεν αποτελεί πάντα αντένδειξη για να γίνει κάποιος δωρητής οργάνων. Η εκτίμηση της καταλληλότητας των οργάνων και ιστών προς μεταμόσχευση πραγματοποιείται μετά την διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου και εφόσον πληρούνται οι  προϋποθέσεις της δωρεάς.

Μπορώ να γίνω δότης οργάνων εν ζωή;

Ναι. Από ζώντα δότη μπορεί να μεταμοσχευθούν νεφρό, μέρος του ήπατος, μέρος του πνεύμονα ή μέρος του λεπτού εντέρου. Επίσης,  μεταμόσχευση από ζώντα δότη γίνεται και στα αιμοποιητικά κύτταρα (μυελός των οστών). Η ζώσα δωρεά προκειμένου να πραγματοποιηθεί θα πρέπει να ακολουθεί την κείμενη νομοθεσία.

Μπορεί να μάθει ο μεταμοσχευμένος ασθενής ποιος ήταν ο δότης του;

Όχι. Η ταυτότητα του νεκρού δότη δεν αποκαλύπτεται στο λήπτη και στην οικογένειά του. Δεν αποκαλύπτεται, επίσης, η ταυτότητα του λήπτη στην οικογένεια του νεκρού δότη. Τα αρχεία ληπτών και δοτών περιέχουν «ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα» που προστατεύονται από την κείμενη νομοθεσία.

Για να λύσετε περισσότερες απορίες σας μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων.