Το βιβλίο περιγράφηκε από τον συγγραφέα και πρόεδρο των κριτών Max Porter ως «κάτι πραγματικά νέο για τους Άγγλους αναγνώστες: μια ριζική μετάφραση» των «όμορφων, γεμάτων, εμπνευσμένων ιστοριών». Οι 12 ιστορίες της Heart Lamp εξιστορούν τη ζωή των γυναικών σε πατριαρχικές κοινότητες στη νότια Ινδία. Επιλέχθηκαν καθώς και μεταφράστηκαν από την Bhasthi, την πρώτη Ινδή μεταφράστρια που κέρδισε το βραβείο. Τα επέλεξε από περίπου 50 ιστορίες σε έξι συλλογές που έγραψε η Mushtaq σε μια περίοδο 30 ετών.

Παραλαμβάνοντας το βραβείο, η Mushtaq είπε ότι η νίκη σηματοδοτεί κάτι «περισσότερο από ένα προσωπικό επίτευγμα. Είναι μια επιβεβαίωση ότι εμείς ως άτομα και ως παγκόσμια κοινότητα μπορούμε να ευδοκιμήσουμε όταν αγκαλιάζουμε τη διαφορετικότητα, γιορτάζουμε τις διαφορές μας και ανυψώνουμε το ένα το άλλο». «Σε έναν κόσμο που συχνά προσπαθεί να μας διχάσει, η λογοτεχνία παραμένει ένας από τους τελευταίους ιερούς χώρους όπου μπορούμε να ζήσουμε ο ένας μέσα στο μυαλό του άλλου», πρόσθεσε.

Το βραβείο των 50.000 λιρών – που μοιράζεται εξίσου μεταξύ συγγραφέα και μεταφραστή – παρουσιάστηκε στην Tate Modern στο Λονδίνο το βράδυ της Τρίτης, όπου προβλήθηκε επίσης ένα βίντεο της ηθοποιού Ambika Mod να διαβάζει από τον νικητήριο τίτλο.

Ο Porter είπε ότι αυτός και οι συνάδελφοί του κριτές – ποιητής Caleb Femi, η συγγραφέας και κριτικός Sana Goyal, ο συγγραφέας και μεταφραστής Anton Hur και η μουσικός Beth Orton – πέρασαν έξι ώρες συζητώντας, κατά τη διάρκεια των οποίων «μάλωναν πολύ» πριν αποφασίσουν «ομόφωνα» τον νικητή. Αν και ο Porter είπε ότι έψαχναν για το «καλύτερο βιβλίο» πάνω από όλα, χαρακτήρισε το “Heart Lamp” ένα «πραγματικά ιδιαίτερο βιβλίο από την άποψη της πολιτικής του». Οι ιστορίες «περιέχουν τον φεμινισμό για τον οποίο είναι γνωστή [η Mushtaq]. Και περιέχουν εξαιρετικές αφηγήσεις πατριαρχικών συστημάτων και αντίστασης», πρόσθεσε. «Αλλά δεν είναι ιστορίες ακτιβισμού. Πρώτα και κύρια είναι όμορφες αφηγήσεις της καθημερινής ζωής και ιδιαίτερα της ζωής των γυναικών».

Ο Porter επαίνεσε επίσης τη μετάφραση της Bhasthi, η οποία είπε ότι «γιορτάζει τη μετακίνηση από τη μια γλώσσα στην άλλη. Περιέχει μια πλειάδα αγγλικών. Είναι μια μετάφραση με υφή».

«Όταν κάποιος μεταφράζει, ο στόχος είναι να μυήσει τον αναγνώστη σε νέες λέξεις», είπε η Bhasthi σε μια συνέντευξη στο Scroll.in νωρίτερα φέτος. «Το ονομάζω μετάφραση με προφορά, που υπενθυμίζει στον αναγνώστη ότι διαβάζει ένα έργο που διαδραματίζεται σε άλλη κουλτούρα, χωρίς φυσικά να το κάνει εξωτικό. Έτσι, τα αγγλικά στο “Heart Lamp” έχουν ένα πολύ σκόπιμο βουητό κανάντα».

Τα άλλα βιβλία που προκρίθηκαν για το βραβείο ήταν το “On the Calculation of Volume I” της Solvej Balle, σε μετάφραση Barbara J Haveland, “Small Boat” του Vincent Delecroix, σε μετάφραση Helen Stevenson, “Under the Eye of the Big Bird” από τη Hiromi Kawakami, σε μετάφραση Asa Yoneda, “Perfection” του Vincenzo Latronico, σε μετάφραση Sophie Hughes και “A Leopard-Skin Hat” της Anne Serre, σε μετάφραση Mark Hutchinson.

Πέρυσι νικητής ήταν το “Kairos” της Jenny Erpenbeck σε μετάφραση Michael Hofmann (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση Αλέξανδρου Κυπριώτη). Στους προηγούμενους νικητές περιλαμβάνονται η Olga Tokarczuk (βιβλία της κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη) και η μεταφράστρια Jennifer Croft, ο Lucas Rijneveld (βιβλία του θα βρείτε από τις Εκδόσεις Ικαρος) και η μεταφράστρια Michele Hutchison και η Han Kang (που κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας και βιβλία της θα βρείτε από τις Εκδόσεις Καστανιώτη) και η μεταφράστρια Deborah Smith.

Πηγή: The Guardian / Κεντρική φωτογραφία: International Booker Prize

Οκτώ διηγήματα που γράφτηκαν πριν η συγγραφέας ξεκινήσει το μυθιστόρημα που θα γινόταν best seller “To Kill a Mockingbird”, βρέθηκαν στο διαμέρισμα της Lee στη Νέα Υόρκη μετά τον θάνατό της το 2016. Θα δημοσιευθούν σε μια συλλογή με τίτλο “The Land of Sweet Forever”, μαζί με οκτώ προηγούμενα δημοσιευμένα non-fiction κομμάτια της Lee, και μια εισαγωγή της Casey Cep, συγγραφέως του βιβλίου “Murder, Fraud, and the Last Trial of Harper Lee”.

Ο Dr Edwin Conner, ανιψιός της Lee, είπε ότι αυτός και η οικογένειά του «χαίρονται που αυτά τα δοκίμια, και ειδικά τα διηγήματα, που ξέραμε ότι υπήρχαν αλλά μόλις πρόσφατα ανακαλύφθηκαν, βρέθηκαν και δημοσιεύονται. Δεν ήταν απλώς η αγαπημένη μας θεία, αλλά μια σπουδαία Αμερικανίδα συγγραφέας και δεν μπορούμε ποτέ να μάθουμε πολλά για το πώς έφτασε σε αυτό το απόγειο». Το “The Land of Sweet Forever” «διευρύνει την κατανόησή μας για το αξιοσημείωτο ταλέντο της Lee» και «θα αποδειχθεί μια ανεκτίμητη πηγή για όποιον ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη της Lee ως συγγραφέα», σύμφωνα με τον βρετανικό εκδότη του βιβλίου Hutchinson Heinemann, αποτύπωμα του Penguin Random House.

Οι ιστορίες περιέχουν την «υπογραφή εξυπνάδας της Lee, αυτή τη βουτιά στο σκότος και αυτούς τους συγκινητικούς χαρακτήρες για τους οποίους είναι αγαπητή», δήλωσε η Ailah Ahmed, διευθύντρια των εκδόσεων Hutchinson Heinemann. «Τα κομμάτια μας μεταφέρουν από την Αλαμπάμα σε μια λιγότερο οικεία περιοχή για τη Lee στο Μανχάταν».

Μόλις δύο βιβλία της Lee εκδόθηκαν στη διάρκεια της ζωής της, το βραβευμένο με Πούλιτζερ το 1961 “To Kill a Mockingbird”, και το “Go Set a Watchman”, το οποίο ξεκίνησε ως παλαιότερο προσχέδιο του Mockingbird. Υπήρξε διαμάχη όταν δημοσιεύτηκε το 2015, με ορισμένους να εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την έκταση της ανάμειξης της Lee στην απόφαση. Εκείνη την εποχή η συγγραφέας ήταν 88 ετών και βαθιά κωφή και τυφλή.

Γεννημένη το 1926 στο Monroeville της Αλαμπάμα, η Lee ήταν 34 ετών όταν δημοσιεύτηκε το “To Kill a Mockingbird”, που βασιζόταν χαλαρά σε παρατηρήσεις της οικογένειάς της και των γειτόνων της στο Monroeville. Έκτοτε, έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 40 γλώσσες και περισσότερα από 46 εκατομμύρια αντίτυπα έχουν πουληθεί παγκοσμίως. Η Lee κέρδισε πολλά βραβεία κατά τη διάρκεια της ζωής της, συμπεριλαμβανομένου του Προεδρικού μετάλλου της ελευθερίας. Πέθανε στις 19 Φεβρουαρίου 2016.

Ο Michael Dean, εκπρόσωπος του Lee Estate, είπε ότι το “The Land of Sweet Forever” «θα μας φέρει πιο κοντά από ποτέ στη ζωή και το έργο μιας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του 20ου αιώνα».

Πηγή: The Guardian

Σύμφωνα με το βιβλίο διηγήματων του Δημοσθένη Παπαμάρκου, πάνω στο οποίο βασίζεται και η παράσταση, «Γκιακ» σημαίνει αίμα, δεσμός συγγένειας, φόνος για λόγους εκδίκησης, φυλή. Έτσι, οι ήρωες πάνω στη σκηνή είναι στρατιώτες που πολέμησαν στα άγρια πεδία των μαχών στη Μικρά Ασία και πια έχουν επιστρέψει στον τόπο τους ποτισμένοι αίμα και ενοχή, έναν τόπο και μια κοινότητα ξένα γεγονός που τους βαραίνει την ύπαρξη όλο και περισσότερο. Άντρες που έχουν ορκιστεί στην τιμή του φύλου τους και της πατρίδας τους, επιστρέφουν σε τόπους αφιλόξενους με μια κανονικότητα μιας άλλης ζωής για τους ίδιους, μιας ζωής τόσο μακρινής σαν να μην τους ανήκε ποτέ.

Κι ενώ οι ιστορίες τους διαδέχονται η μία την άλλη, νιώθω να ξαναζώ ένα μούδιασμα ολόιδιο με εκείνο που ένιωθα καθώς διάβαζα το βιβλίο, ένα βιβλίο τόσο διαφορετικό από τα άλλα, ένα βιβλίο που παρουσιάζει την ιστορία λογοτεχνικά, χωρίς να την αλλοιώνει καθόλου. Επιμένω πως η πρώτη ιστορία που ξετυλίγεται μπροστά μας στην παράσταση, ήταν εκείνη που με στοίχειωσε περισσότερο και που ξαναεμφανίστηκε από τα άδυτα του μυαλού μου, παρόλο που καμιά από τις υπόλοιπες δε χάνει σε αίμα και φρίκη και απανθρωπιά. Άλλωστε στην πρώτη αυτή ιστορία ακούμε και διαβάζουμε: «Γιατί καθαρός δεν είν’ κανένας, μονάχα ο άπραγος.»

Το «Γκιακ» λοιπόν, είναι μια παράσταση για όσους ανθρώπους θυσιάστηκαν κι από θύτες έγιναν θύματα, καθώς ο πόλεμος δεν έχει νικητές και ηττημένους, αλλά μονάχα τους δεύτερους. Κι αυτή η πραγματικότητα είναι τόσο σκληρή για τον άνθρωπο και τη φύση του, που το άκουσμα του αίματος που πέφτει στο όνομα της ιστορίας και των συνόρων, σε κάνει να μουδιάζεις ενοχικά.

Σε όλη τη διάρκεια της παράστασης σκέφτομαι πως ο πόλεμος και η θυσία μαχόμενων και αμάχων δε θα έπρεπε να έχει τίποτα διαχρονικό. Σκέφτομαι, επηρεασμένη από το σκοτάδι της σκηνής και των ιστοριών που ακούω, πως το αίμα που πέφτει μένει ανεξίτηλο στον αιώνα των αιώνων. Σκέφτομαι πως η φρίκη μοιάζει με τον πιο κακομούτσουνο άνθρωπο της γης – κακομούτσουνος επειδή είναι δυστυχισμένος. Σκέφτομαι πως όσοι γυρνάνε τελικά ζωντανοί από τον πόλεμο είναι για πάντα νεκροί. Και σκέφτομαι πως η τιμή που υπερασπίζονται όλοι όσοι είναι υπεύθυνοι έστω και για μια σταγόνα αίματος που πέφτει, είναι ανάξια και στοιχίζει τη ζωή ακόμα και σε όσους επιστρέφουν.

Η στιβαρή παρουσία των ηθοποιών, η μουσική του Αλέξανδρου Κτιστάκη που εκφέρει νότες φρίκης, το σκοτάδι στο οποίο γινόμαστε μάρτυρες βιδωμένοι στα καθίσματά μας, συνθέτουν μια παράσταση αντάξια κάθε λέξης ενός βιβλίου που πρέπει να διαβαστεί σαν υποχρέωση όλων μας.

Η παράσταση «Γκιακ», στο Θέατρο Σταθμός παίρνει παράταση. Κλείστε τα εισιτήριά σας, εδώ.

Συντελεστές

Συγγραφέας: Δημοσθένης Παπαμάρκος

Σκηνοθεσία, έρευνα, δραματουργική επεξεργασία: Κωνσταντίνος Ντέλλας

Ηχητικό περιβάλλον-μουσική: Αλέξανδρος Κτιστάκης

Κοστούμια: Κωνσταντίνα Μαρδίκη

Σχεδιασμός φωτισμών: Παναγιώτης Λαμπής

Μάσκες: Μάρθα Φωκά

Επιμέλεια κίνησης: Μαρίζα Τσίγκα

Σκηνικό περιβάλλον: Κωνσταντίνος Ντέλλας

Βοηθός σκηνοθέτη: Άρτεμις Λεπτοκαροπούλου

Επικοινωνία: Ευαγγελία Σκρομπόλα

Social media: Κατερίνα Γρυλλάκη

Φωτογραφίες προώθησης: Δημήτρης Νικολάου

Σχεδιασμός υλικού προώθησης: Μαύρα Γίδια

Παραγωγή: Πολιτισμός Σταθμός Θέατρο Experimenta Art Company

Παίζουν: Δημοσθένης Ξυλαρδιστός, Γιώργος Σύρμας, Ευθύμης Χαλκίδης, Αντώνης Χρήστου, Θέκλα Γαΐτη, Μαρίζα Τσίγκα