Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι πολλά από τα σημαντικότερα αποτελέσματα δεν εμφανίζονται αμέσως. Αντίθετα, το σώμα φαίνεται να εισέρχεται σε μια εντελώς διαφορετική βιολογική κατάσταση μετά από περίπου τρεις ημέρες χωρίς τροφή. Τα ευρήματα προσφέρουν μια από τις πιο ξεκάθαρες εικόνες μέχρι σήμερα για το τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα σε μοριακό επίπεδο κατά τη διάρκεια παρατεταμένης νηστείας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εργασία αυτή θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει στην ανάπτυξη θεραπειών που μιμούνται τις ευεργετικές επιδράσεις της νηστείας χωρίς να απαιτείται πολυήμερη αποχή από το φαγητό.

Τι συμβαίνει στο σώμα κατά την παρατεταμένη νηστεία

Ο άνθρωπος εξελίχθηκε ώστε να μπορεί να επιβιώσει σε περιόδους έλλειψης τροφής. Όταν η τροφή δεν είναι διαθέσιμη, το σώμα μεταβαίνει από τη χρήση γλυκόζης που λαμβάνει από τα γεύματα στην αξιοποίηση των αποθεμάτων λίπους για ενέργεια.

Η νηστεία εφαρμόζεται εδώ και χιλιάδες χρόνια για θρησκευτικούς, πολιτιστικούς και ιατρικούς λόγους. Τα τελευταία χρόνια έχει προσελκύσει ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον λόγω ερευνών που τη συνδέουν με απώλεια βάρους, βελτίωση του μεταβολισμού και διαδικασίες κυτταρικής ανανέωσης.

Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα οι επιστήμονες είχαν περιορισμένη κατανόηση για τον ακριβή τρόπο με τον οποίο το σώμα αντιδρά σε παρατεταμένες περιόδους νηστείας. Για να μελετήσουν το φαινόμενο, ερευνητές από το Queen Mary University of London’s Precision Healthcare University Research Institute (PHURI) και τη Norwegian School of Sports Sciences παρακολούθησαν 12 υγιείς εθελοντές κατά τη διάρκεια μιας επταήμερης νηστείας μόνο με νερό. Καθημερινά συλλέγονταν δείγματα αίματος πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη νηστεία.

Χρησιμοποιώντας προηγμένη τεχνολογία πρωτεωμικής, η ομάδα κατέγραψε περίπου 3.000 πρωτεΐνες που κυκλοφορούσαν στο αίμα. Αυτές οι πρωτεΐνες παρέχουν πολύτιμες ενδείξεις για το τι συμβαίνει στα όργανα και τους ιστούς ολόκληρου του σώματος.

Μεγάλες αλλαγές ξεκινούν μετά την τρίτη ημέρα

Όπως ήταν αναμενόμενο, το σώμα στρέφεται γρήγορα από την καύση γλυκόζης στην καύση λίπους μέσα στις πρώτες δύο έως τρεις ημέρες νηστείας.

Οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 5,7 κιλά, συμπεριλαμβανομένου τόσο λίπους όσο και άλιπης μάζας. Μετά την επανέναρξη της διατροφής για τρεις ημέρες, η περισσότερη άλιπη μάζα επανήλθε ενώ η απώλεια λίπους διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό.

Ωστόσο, οι ερευνητές εντόπισαν κάτι πιο απρόσμενο: Οι μεγάλες αλλαγές στη δραστηριότητα των πρωτεϊνών σε όλο το σώμα δεν ξεκίνησαν αμέσως, αλλά έγιναν πολύ πιο εμφανείς μετά από περίπου τρεις ημέρες χωρίς θερμίδες.

Περισσότερο από το ένα τρίτο των πρωτεϊνών που μετρήθηκαν άλλαξαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της νηστείας. Ιδιαίτερα έντονες ήταν οι μεταβολές στις πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη δομή του εξωκυττάριου πλέγματος, το οποίο παρέχει δομική υποστήριξη στους ιστούς και τα όργανα – συμπεριλαμβανομένων των νευρώνων στον εγκέφαλο.

Οι αλλαγές στις πρωτεΐνες ήταν εξαιρετικά συνεπείς μεταξύ των εθελοντών, γεγονός που υποδηλώνει ότι το σώμα ακολουθεί μια πολύ συντονισμένη αντίδραση στην παρατεταμένη νηστεία.

“Για πρώτη φορά μπορούμε να δούμε τι συμβαίνει σε μοριακό επίπεδο σε όλο το σώμα όταν νηστεύουμε,” δήλωσε η Claudia Langenberg, διευθύντρια του PHURI.

“Η νηστεία, όταν γίνεται με ασφάλεια, αποτελεί αποτελεσματική παρέμβαση για την απώλεια βάρους. Δημοφιλείς δίαιτες που περιλαμβάνουν διαλείπουσα νηστεία υπόσχονται οφέλη πέρα από την απώλεια βάρους. Τα αποτελέσματά μας παρέχουν στοιχεία για αυτά τα οφέλη – αλλά έγιναν ορατά μόνο μετά από τρεις ημέρες πλήρους αποχής από θερμίδες, αργότερα απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.”

Πιθανά οφέλη πέρα από την απώλεια βάρους

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν γενετικά δεδομένα από μεγάλες μελέτες στον άνθρωπο για να εξετάσουν πώς οι αλλαγές στις πρωτεΐνες κατά τη νηστεία μπορεί να επηρεάσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πιθανούς συσχετισμούς με βελτίωση σε αρκετές βιολογικές οδούς που σχετίζονται με τον κίνδυνο ασθενειών και φλεγμονής. Εντοπίστηκαν επίσης μεταβολές σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη δομική υποστήριξη του εγκεφάλου.

Τα ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον για το αν η νηστεία θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει στην ανάπτυξη θεραπειών για παθήσεις που σχετίζονται με τον μεταβολισμό, τη γήρανση, τη φλεγμονή ή την υγεία του νευρικού συστήματος.

Το ενδιαφέρον για τη σχετική έρευνα έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο μετά τη δημοσίευση της μελέτης το 2024. Νεότερες ανασκοπήσεις συνδέουν πλέον τη διαλείπουσα νηστεία με βελτιωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη, καλύτερα λιπιδαιμικά προφίλ και πιθανή ενίσχυση της εγκεφαλικής και καρδιαγγειακής λειτουργίας. Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως κατά την πολυήμερη νηστεία ο οργανισμός εισέρχεται σε βαθιά κετογονική κατάσταση αλλάζοντας δραστικά τον τρόπο που τα κύτταρα χρησιμοποιούν ενέργεια.

Πιθανοί κίνδυνοι και προφυλάξεις

Παρά τις δυνητικά ευεργετικές βιολογικές επιδράσεις της νηστείας, οι επιστήμονες προειδοποιούν πως η παρατεταμένη αποχή από τροφή δεν στερείται κινδύνων.

Mεταγενέστερη μελέτη πρωτεωμικής σχετικά με πολυήμερη νηστεία μόνο με νερό εντόπισε αύξηση της φλεγμονής, ενεργοποίηση αιμοπεταλίων και μεταβολές στις οδούς πήξης του αίματος κατά τις εκτεταμένες περιόδους νηστείας. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να αποτελούν προσωρινές καταστάσεις στρες, αλλά επισημαίνουν την ανάγκη περαιτέρω έρευνας σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ακραίας νηστείας στην υγεία.

Οι ειδικοί σημειώνουν επίσης ότι η πολυήμερη νηστεία αυξάνει τον κίνδυνο αφυδάτωσης, διαταραχών ηλεκτρολυτών, ζάλης, μυϊκής απώλειας και επιπλοκών για άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις.

Γι’ αυτό τον λόγο η παρατεταμένη νηστεία δεν θα πρέπει να επιχειρείται χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ιδιαίτερα από άτομα με διαβήτη, διατροφικές διαταραχές, καρδιαγγειακά προβλήματα ή άλλες χρόνιες παθήσεις.

Γιατί οι επιστήμονες ενθουσιάστηκαν με τα ευρήματα

Οι ερευνητές θεωρούν πως ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά τον χρόνο αντίδρασης του οργανισμού στη νηστεία.

Αν και πολλές δημοφιλείς προσεγγίσεις στηρίζονται σε μικρότερα παράθυρα αποχής από τροφή, η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει πως κάποιες από τις πιο δραστικές μοριακές αλλαγές απαιτούν αρκετές ημέρες πλήρους στέρησης θερμίδων.

“Τα ευρήματά μας παρέχουν βάση για αρχαίες γνώσεις σχετικά με τους λόγους που η νηστεία χρησιμοποιείται ως θεραπευτικό μέσο,” εξηγεί ο Maik Pietzner, επικεφαλής του PHURI Health Data Chair και συν-επικεφαλής της Computational Medicine Group στο Berlin Institute of Health at Charité.

“Αν και η νηστεία μπορεί να είναι ωφέλιμη για κάποιες καταστάσεις υγείας, συχνά δεν αποτελεί επιλογή για ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας. Ελπίζουμε τα ευρήματα αυτά να βοηθήσουν στην κατανόηση των μηχανισμών πίσω από τα οφέλη της νηστείας ώστε να αναπτυχθούν θεραπείες προσβάσιμες στους ασθενείς.”

Η μελέτη των GrimaldiD, ReidKJ, AbbottSM, KnutsonKL και ZeePC εστιάζει σε κάτι φαινομενικά απλό αλλά συχνά παραμελημένο: το πότε τρώμε σε σχέση με το πότε κοιμόμαστε. Εξετάζει πώς η παράταση της νυχτερινής νηστείας, όταν ευθυγραμμίζεται με τον ύπνο, μπορεί να επηρεάσει βασικούς δείκτες καρδιομεταβολικής υγείας. Τα βασικά ευρήματα συνοψίζουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Παθολόγος στη Θεραπευτική Κλινική του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, Βιολόγος.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε υπέρβαρους και παχύσαρκους ενήλικες ηλικίας 36 έως 75 ετών και βασίστηκε σε μια αλλαγή που μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία στην πράξη: το τελευταίο γεύμα της ημέρας να ολοκληρώνεται τουλάχιστον τρεις ώρες πριν την ώρα του ύπνου. Μια μικρή μετατόπιση στο καθημερινό πρόγραμμα, που όπως φαίνεται μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στον τρόπο με τον οποίο το σώμα «κλείνει» τη μέρα και περνά στη νυχτερινή φάση αποκατάστασης.

Βελτίωση της νυχτερινής αρτηριακής πίεσης

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα αφορά τη λεγόμενη νυχτερινή πτώση της αρτηριακής πίεσης. Η ομάδα που ακολούθησε παρατεταμένη νυχτερινή νηστεία 13 έως 16 ωρών εμφάνισε σημαντική βελτίωση στη νυχτερινή πτώση της διαστολικής πίεσης, στοιχείο που συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή ρύθμιση και χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Ευνοϊκές αλλαγές στο αυτόνομο νευρικό σύστημα

Οι συμμετέχοντες που έτρωγαν νωρίτερα το βράδυ παρουσίασαν χαμηλότερο νυχτερινό καρδιακό ρυθμό και αυξημένη μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού. Πρόκειται για δείκτες που αντανακλούν καλύτερη ισορροπία μεταξύ συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, άρα πιο αποτελεσματική νυχτερινή αποκατάσταση.

Μείωση του νυχτερινού βιολογικού στρες

Στη διάρκεια της νύχτας, τα επίπεδα κορτιζόλης ήταν χαμηλότερα στην ομάδα της παρατεταμένης νηστείας. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει μειωμένο βιολογικό στρες και καλύτερη προσαρμογή του οργανισμού στη φάση του ύπνου, όπου ενεργοποιούνται μηχανισμοί επιδιόρθωσης και ανάκαμψης.

Καλύτερη μεταβολική απόκριση στη γλυκόζη

Παρότι δεν καταγράφηκε σημαντική αλλαγή σε έναν βασικό δείκτη ευαισθησίας στην ινσουλίνη, οι δοκιμασίες ανοχής γλυκόζης έδειξαν χαμηλότερα επίπεδα γλυκόζης και βελτιωμένη πρώιμη έκκριση ινσουλίνης. Με απλά λόγια, ο οργανισμός των συμμετεχόντων ανταποκρινόταν πιο αποτελεσματικά στη μεταγευματική αύξηση του σακχάρου.

Μια παρέμβαση απλή και βιώσιμη στην πράξη

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τα οφέλη προέκυψαν χωρίς δραστικούς περιορισμούς θερμίδων ή αυστηρά διατροφικά πρωτόκολλα. Η παρέμβαση βασίστηκε στον συγχρονισμό της σίτισης με τον κιρκαδικό ρυθμό και τον ύπνο, αξιοποιώντας τη νύχτα ως φυσική περίοδο μεταβολικής ρύθμισης. Το μόνο ουσιαστικό ζητούμενο ήταν το τελευταίο γεύμα να ολοκληρώνεται τουλάχιστον τρεις ώρες πριν την κατάκλιση.

Σύμφωνα με τις ειδικούς, η κατανάλωση τροφής αργά το βράδυ μπορεί να διαταράξει το εσωτερικό βιολογικό ρολόι, επηρεάζοντας αρνητικά την αρτηριακή πίεση, τον καρδιακό ρυθμό και τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Αντίθετα, το νωρίτερο βραδινό επιτρέπει στο σώμα να περάσει ομαλά στη νυχτερινή «λειτουργία αποκατάστασης».

Συνολικά, η παρατεταμένη νυχτερινή νηστεία σε ευθυγράμμιση με τον ύπνο αναδεικνύεται ως μια απλή, ρεαλιστική και επιστημονικά τεκμηριωμένη στρατηγική για τη βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας. Σε μια εποχή όπου τα καρδιομεταβολικά νοσήματα παραμένουν κορυφαία αιτία νοσηρότητας, μικρές αλλαγές στο πότε τρώμε μπορεί να αποδειχθούν εξίσου σημαντικές με το τι τρώμε.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη έως σήμερα συστηματική ανασκόπηση για τη συγκεκριμένη μέθοδο, που βασίζεται στην εναλλαγή περιόδων φαγητού και νηστείας, καταλήγει σε ένα πιο συγκρατημένο συμπέρασμα: το διαλειμματικό νηστίσιμο βοηθά στην απώλεια βάρους, αλλά δεν είναι ανώτερο από μια παραδοσιακή υποθερμιδική δίαιτα.

Η ανασκόπηση δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στη Βιβλιοθήκη Cochrane και πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση των ερευνητών Luis Garegnani (Ινστιτούτο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιταλίας στο Μπουένος Άιρες) και Eva Madrid (Διατμηματικό Κέντρο Μελετών Υγείας του Πανεπιστημίου Valparaíso στη Χιλή).

Η μελέτη ανέλυσε 22 κλινικές δοκιμές που συνέκριναν διάφορες μορφές διαλειμματικής νηστείας. Η πιο διαδεδομένη είναι το μοντέλο 16-8 (φαγητό για 8 ώρες και νηστεία για 16), ενώ υπάρχουν και άλλες όπως το 12-12 (δημοφιλές στους αρχάριους) ή το λεγόμενο “πολεμιστής”, όπου κάποιος τρώει μόνο σε ένα παράθυρο 4 ωρών και νηστεύει για τις υπόλοιπες 20.

Επίσης εξετάστηκε η εναλλασσόμενη ημερήσια νηστεία, γνωστή ως μέθοδος 5-2, δηλαδή κατανάλωση τροφής για 5 ημέρες και νηστεία για 2. Οι ερευνητές συνέκριναν τα αποτελέσματα αυτών των μεθόδων με τα παραδοσιακά υποθερμιδικά διατροφικά σχήματα σε ενήλικες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία.

Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι δεν παρατηρήθηκαν κλινικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο προσεγγίσεων όσον αφορά στην απώλεια βάρους.

«Το κύριο μήνυμα είναι πως η διαλειμματική νηστεία δεν πρέπει να προβάλλεται ως ανώτερη ή μαγική διαιτητική λύση», σημειώνουν οι Garegnani και Madrid. Η επιστημονική τεκμηρίωση δείχνει ότι λειτουργεί παρόμοια με άλλες στρατηγικές περιορισμού θερμίδων. Παράλληλα, η απώλεια βάρους επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: τη συμπεριφορά, το περιβάλλον, τη μακροχρόνια προσήλωση στη δίαιτα και όχι μόνο από ένα συγκεκριμένο διατροφικό μοτίβο.

Κενά στη διαθέσιμη επιστημονική γνώση

Η έρευνα ανέδειξε επίσης σημαντικά κενά στην υπάρχουσα επιστήμη. Από τις 22 μελέτες, μόλις οι 10 αξιολόγησαν αν οι συμμετέχοντες ακολούθησαν όντως το πρωτόκολλο της νηστείας, ενώ καμία δεν εξέτασε την ικανοποίηση των ατόμων ή την επίδραση αυτής της πρακτικής στον σακχαρώδη διαβήτη, μια πάθηση που σχετίζεται στενά με την παχυσαρκία.

Οι ερευνητές παραδέχονται ότι οι διαιτητικές μελέτες είναι ιδιαίτερα δύσκολες στον σχεδιασμό τους, καθώς εξαρτώνται από τη συμπεριφορά και τις καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων—στοιχεία δύσκολα να τυποποιηθούν. «Οι επιστήμονες συχνά απλοποιούν την προσέγγισή τους εστιάζοντας στα εργαστηριακά ευρήματα αντί σε κρίσιμα κλινικά αποτελέσματα όπως η ποιότητα ζωής ή οι ανεπιθύμητες ενέργειες», επισημαίνουν.

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι η αντιπροσωπευτικότητα των μελετών. Η πλειονότητα διεξήχθη σε χώρες με υψηλό εισόδημα και κυρίως λευκούς πληθυσμούς. Ωστόσο, η παγκόσμια επικράτηση του υπέρβαρου και της παχυσαρκίας έχει τριπλασιαστεί από το 1975, επηρεάζοντας πλέον εξίσου χώρες με μέσο ή χαμηλό εισόδημα.

«Μελλοντικές έρευνες πρέπει να λάβουν υπόψη τους αυτό το στοιχείο ώστε να καθοριστεί αν η αποτελεσματικότητα της διαλειμματικής νηστείας διαφοροποιείται ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο», υπογραμμίζουν οι συγγραφείς.

Συγκρίσεις και πρακτική εφαρμογή

Η ανασκόπηση δεν εντόπισε σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφορετικών τύπων διαλειμματικής νηστείας ούτε μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ωστόσο, οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι ο αριθμός των μελετών ανά κατηγορία ήταν περιορισμένος και παρατηρήθηκαν κάποιες αποκλίσεις στη συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών ανάλογα με τη μέθοδο.

Ο Francisco J. Tinahones, πρόεδρος της Fundación SEEDO και της Ισπανικής Εταιρείας Ενδοκρινολογίας και Διατροφής (SEEN), σχολιάζει τα ευρήματα: «Το άρθρο δεν λέει πως η διαλειμματική νηστεία δεν βοηθά στην απώλεια βάρους», διευκρινίζει. «Αυτό που επισημαίνει είναι ότι τα υπάρχοντα δεδομένα δεν αποδεικνύουν υπεροχή έναντι της κλασικής υποθερμιδικής δίαιτας».

Ο Tinahones τονίζει πως υπάρχει τεκμηρίωση ότι η διαλειμματική νηστεία είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματική όσο μια συμβατική δίαιτα—μια σημαντική διάκριση. Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η μέθοδος μπορεί να είναι ευκολότερη από τον καθημερινό υπολογισμό θερμίδων· η προσήλωση στο πρόγραμμα αποτελεί άλλωστε βασικό παράγοντα σε κάθε προσπάθεια απώλειας βάρους.

«Οι επαγγελματίες υγείας και οι ασθενείς θα πρέπει μάλλον να αποφασίζουν κατά περίπτωση αν θα εφαρμόσουν ή όχι τη διαλειμματική νηστεία», καταλήγουν οι Garegnani και Madrid. Συνολικά, πρόκειται για μία ακόμη στρατηγική απώλειας βάρους—όχι όμως για πανάκεια.

Ποιες είναι οι πραγματικές επιδράσεις της διαλειμματικής νηστείας στην υγεία; Γιατί δεν είναι για όλους και τι λέει ο ειδικός, ο Διαιτολόγος Κάρολος Παπαλαζάρου;

Τι είναι η διαλειμματική νηστεία

Η διαλειμματική νηστεία (ΔΝ) περιλαμβάνει διατροφικά πρότυπα που εναλλάσσουν περιόδους κατανάλωσης τροφής με περιόδους νηστείας. Όπως εξηγεί ο Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Κάρολος Παπαλαζάρου:
«Τα πιο διαδεδομένα μοντέλα περιλαμβάνουν τη μέθοδο 16:8 (16 ώρες νηστεία, 8 ώρες κατανάλωση τροφής), τη μέθοδο 5:2 (5 ημέρες κανονικής διατροφής, 2 ημέρες περιορισμένων θερμίδων) και την εναλλασσόμενη ημέρα νηστείας (μία μέρα με φαγητό, μία χωρίς)».

Η ΔΝ έλκει το ενδιαφέρον των ερευνητών – και όχι άδικα

Οφέλη για το βάρος, το σάκχαρο και τα λιπίδια

1. Απώλεια βάρους και αλλαγή σύνθεσης σώματος

Μελέτες δείχνουν ότι η ΔΝ οδηγεί σε σημαντική μείωση βάρους και λιπώδους μάζας. Ανασκόπηση του 2024 κατέγραψε ότι η χρονικά περιορισμένη κατανάλωση τροφής συνοδεύεται από απώλεια βάρους, μείωση σωματικού λίπους και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σε υπέρβαρους/παχύσαρκους ενηλίκους

2. Βελτίωση ινσουλινοευαισθησίας

Μια μελέτη του 2018 έδειξε ότι η πρώιμη ΔΝ βελτίωσε -ανεξάρτητα από το βάρος- την ινσουλινοευαισθησία κατά 11% και μείωσε τα επίπεδα νηστείας ινσουλίνης σε προδιαβητικούς άνδρες, υποσχόμενη η πρακτική της διαλειμματικής νηστείας καλύτερη ρύθμιση της γλυκόζης.

3. Βελτιωμένο λιπιδαιμικό προφίλ

Η ΔΝ συνοδεύεται από μείωση LDL χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων, ενώ αυξάνει την HDL χοληστερόλη. Μια μελέτη του 2021 σε παχύσαρκους ενήλικες έδειξε σημαντικές βελτιώσεις, και πιο συγκεκριμένα, ευνοϊκή εξέλιξη για την καρδιαγγειακή πρόληψη.

4. Καρδιομεταβολική υγεία

Μειωμένη αρτηριακή πίεση, χαμηλότερη φλεγμονή, λιγότερο οξειδωτικό στρες και βελτιωμένη καρδιακή λειτουργία έχουν καταγραφεί, ενδεικτικά του δυναμικού οφέλους στη συνολική υγεία.

Προειδοποιήσεις: Κίνδυνοι και αντενδείξεις

1. Κίνδυνος υπογλυκαιμίας & αφυδάτωσης

Ιδιαίτερα σε διαβητικούς που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, η ΔΝ μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες πτώσεις σακχάρου και αφυδάτωση.

2. Καρδιαγγειακός κίνδυνος από πολύ μικρά «παράθυρα» φαγητού

Μελέτη με δεδομένα 20.000 ανθρώπων έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν τροφή σε παράθυρα μικρότερα των 8 ωρών αντιμετώπιζαν 91% μεγαλύτερο κίνδυνο θνητότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα, σε σύγκριση με αυτούς που τρέφονταν σε πλαίσια 12–16 ωρών. Τα στοιχεία, ωστόσο, χαρακτηρίζονται ως προκαταρκτικά και όχι τελεσίδικα.

3. Ευπαθείς πληθυσμοί

Η ΔΝ δεν συστήνεται για εγκύους, θηλάζουσες, παιδιά, άτομα με διατροφικές διαταραχές ή σοβαρές ιατρικές παθήσεις, όπως νευρολογικές. Η συμβουλή ιατρού είναι απαραίτητη για αυτές τις ομάδες πληθυσμού.

Επιστημονικό συμπέρασμα – Η άποψη του παθολόγου

Ο κ. Παπαλαζάρου, ο οποίος είναι συνεργάτης του Metropolitan Hospital, καταλήγει: «Συμπερασματικά, η διαλειμματική νηστεία παρουσιάζει πολλά υποσχόμενα οφέλη για την υγεία, ωστόσο, δεν είναι κατάλληλη για όλους. Άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις, ευάλωτες ομάδες και άνθρωποι με διατροφικές διαταραχές ενδέχεται να διατρέχουν κινδύνους. Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται ακόμη περισσότερες έρευνες. Η καθοδήγηση από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας είναι καθοριστική».

Προτεραιότητα στην καθοδήγηση από ειδικό

Η διαλειμματική νηστεία δεν είναι απλά μία ακόμα δίαιτα. Έχει καλά τεκμηριωμένα οφέλη, αλλά ενέχει και σοβαρές προκλήσεις. Η χρήση της πρέπει να βασίζεται σε εξατομικευμένη καθοδήγηση και σε συνδυασμό με ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Το κυριότερο συμπέρασμα είναι ότι η ΔΝ μπορεί να λειτουργήσει, όταν εφαρμόζεται σωστά και με επίγνωση των κινδύνων. Όχι μόνο για απώλεια βάρους, αλλά και για συνολική ενδυνάμωση της καρδιομεταβολικής και γλυκαιμικής υγείας.

Οι πολίτες χρήσιμο είναι να γνωρίζουν ότι, στα Διαιτολογικά Ιατρεία, παρέχεται εξειδικευμένη υποστήριξη από ειδικούς, με στόχο την αξιοποίηση των καλύτερων διατροφικών πρακτικών, συμπεριλαμβανομένης της διαλειμματικής νηστείας, με ασφάλεια, επιστημονική βάση και στόχο τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής.