Συγκεκριμένα, και στους τρεις σταθμούς μετρό, όπου έγιναν οι μετρήσεις (Μέγαρο Μουσικής, Πανόρμου και Κατεχάκη), όλες οι τιμές των ρύπων ήταν πάνω από τα ανώτατα επιτρεπτά όρια. Γι’ αυτό το λόγο, οι ειδικοί του ΠΑΚΟΕ προτρέπουν τους πολίτες, ιδιαίτερα στις αποβάθρες, να φορούν μάσκα και να ελαχιστοποιήσουν τις μεταβιβάσεις τους.

Ο εγκέφαλος του μωρού διαμορφώνεται και… επηρεάζεται

Η ενδομήτρια ζωή δεν είναι πάντα προστατευμένη από τους κινδύνους του εξωτερικού περιβάλλοντος. Επιστημονική ομάδα από τη Βαρκελώνη φέρνει στο φως ανησυχητικά ευρήματα σχετικά με το πώς η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό The Lancet Planetary Health βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από 754 γυναίκες και τα έμβρυά τους την περίοδο 2018-2021, και αποκαλύπτει πως όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση της εγκύου σε ρύπους –όπως διοξείδιο του αζώτου, αιωρούμενα σωματίδια και μαύρος άνθρακας– τόσο πιο ορατές είναι οι διαφορές στη δομή του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου.

Τρισδιάστατη χαρτογράφηση του εγκεφάλου πριν από τη γέννηση

Κατά το τρίτο τρίμηνο της κύησης, οι συμμετέχουσες υποβλήθηκαν σε μια εξειδικευμένη μορφή υπερηχογραφήματος, το διακολπικό νευροϋπερηχογράφημα. Η τεχνική αυτή προσφέρει λεπτομερή εικόνα των εγκεφαλικών δομών του εμβρύου και οι επιστήμονες είχαν, για πρώτη φορά, την ευκαιρία να παρατηρήσουν τη διαμόρφωση του εμβρυϊκού εγκεφάλου σε σχέση με την περιβαλλοντική έκθεση της μητέρας.

Το εντυπωσιακό εύρημα: τα έμβρυα των γυναικών που είχαν εκτεθεί σε υψηλότερα επίπεδα ρύπανσης εμφάνισαν αυξημένο όγκο σε περιοχές του εγκεφάλου που περιέχουν εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Παράλληλα, η έκθεση σε μαύρο άνθρακα σχετίστηκε με μείωση στο βάθος της πλάγιας σχισμής, μιας εγκεφαλικής αύλακας που αποτελεί δείκτη νευρολογικής ωρίμανσης.

Μια σιωπηλή επίδραση χωρίς άμεσες ανωμαλίες

Παρότι οι παρατηρούμενες διαφορές καταγράφηκαν εντός φυσιολογικών ορίων, το γεγονός ότι προκύπτουν σε τόσο πρώιμο στάδιο της ζωής εγείρει σοβαρά ερωτήματα. «Αυτό που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι ότι διαπιστώσαμε δομικές διαφορές στον εγκέφαλο εμβρύων που είχαν μεγαλύτερη προγεννητική έκθεση στη ρύπανση, σε σύγκριση με εκείνα με χαμηλότερη έκθεση», δήλωσε ο καθηγητής Jordi Sunyer, επικεφαλής της μελέτης από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης. Το επόμενο βήμα είναι να διαπιστωθεί αν αυτές οι αλλαγές είναι προσωρινές ή μόνιμες και, κυρίως, αν θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη γνωστική, συναισθηματική ή συμπεριφορική ανάπτυξη του παιδιού στο μέλλον.

Η ρύπανση «αγγίζει» το αγέννητο παιδί

Η νέα αυτή μελέτη προσθέτει ακόμη ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ των συνεπειών της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία. Εδώ και καιρό, γνωρίζουμε ότι επηρεάζει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία, συνδέεται με αναπνευστικές λοιμώξεις, και αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων. Τώρα φαίνεται ότι η βλαπτική της επίδραση ξεκινά ήδη από τη μήτρα, κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης.

Για τις εγκύους που διαμένουν ή εργάζονται σε αστικά περιβάλλοντα με υψηλά επίπεδα ρύπανσης, τα ευρήματα αυτά καθιστούν σαφές ότι η ποιότητα του αέρα δεν είναι απλώς ζήτημα γενικής υγείας, αλλά και παράγοντας με πιθανές επιπτώσεις στη νευροαναπτυξιακή πορεία του παιδιού.

Αναζητώντας απαντήσεις: Τι πρέπει να γνωρίζουμε από εδώ και πέρα;

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς για να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Το γεγονός ότι οι διαφορές καταγράφηκαν σε φυσιολογικά όρια, δε σημαίνει απαραίτητα ότι δεν έχουν σημασία. Το ζητούμενο τώρα είναι η παρακολούθηση των παιδιών που συμμετείχαν στη μελέτη, ώστε να φανεί αν και πώς θα εξελιχθούν τα ευρήματα μετά τη γέννηση.

Επιπλέον, η ερευνητική ομάδα θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: είναι αυτές οι επιδράσεις αναστρέψιμες ή «χαράζονται» για πάντα στον εγκέφαλο; Η ρύπανση δεν είναι πια μόνο θέμα περιβάλλοντος – είναι και θέμα παιδικής ανάπτυξης. Η προστασία της εγκύου από επιβλαβείς περιβαλλοντικούς παράγοντες αποτελεί μια νέα, επείγουσα πρόκληση για τη δημόσια υγεία, τις πόλεις και τις πολιτικές τους.

Όπως διαπίστωσαν, τα επίπεδα των ατμοσφαιρικών ρύπων στην πόλη ήταν πολλαπλάσια τις ώρες μετά το σόου. Μάλιστα, ήταν πολύ υψηλότερα κι από εκείνα που είχαν καταγραφεί έναν μήνα νωρίτερα, όταν τον ουρανό της Νέας Υόρκης κάλυψε καπνός από μεγάλη δασική πυρκαγιά στον Καναδά. Την όλη έρευνα πραγματοποίησαν επιστήμονες από το Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Τα ευρήματά τους δημοσιεύονται στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology.

Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, τα αιωρούμενα σωματίδια τοξικών μετάλλων κι οργανικών ενώσεων έφτασαν στα 3.000 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα (μg/m3) δίπλα στο σόου. Ξεπέρασαν επίσης τα 1.000 μg/m3 σε δύο κοντινές τοποθεσίες. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η μέση ημερήσια συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων στην Νέα Υόρκη είναι 15 μg/m3! Έφτασε, δε, στα 460 μg/m3 από τον καπνό της πυρκαγιάς στον Καναδά τον Ιούνιο του 2023.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμα ότι χρειάσθηκαν αρκετές ώρες έως ότου επανέλθει στα φυσιολογικά όρια η ποιότητα του αέρα. Ειδικά οι περιοχές που βρίσκονταν πιο κοντά στο σόου χρειάσθηκαν έως και 12 ώρες για να καθαρίσουν. Όσον αφορά στον ποταμό East River, πάνω από τον οποίο εκτοξεύθηκαν τα πυροτεχνήματα, τα νερά του είχαν υπερδιπλάσια επίπεδα τοξικών μετάλλων, όπως:

Ο μόλυβδος
Το νικέλιο
Το αντιμόνιο

Τα μέταλλα αυτά χρησιμοποιούνται μερικές φορές για να προσδώσουν έντονο χρώμα στα πυροτεχνήματα. Σε προγενέστερη μελέτη, η ίδια ερευνητική ομάδα είχε βρει ότι η έκθεση των πνευμόνων σε αυτά τα μέταλλα μπορεί να οδηγήσει στην οξείδωση. Η οξείδωση είναι μία χημική διεργασία που μπορεί να βλάψει ή και να σκοτώσει τα κύτταρα.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι μεγάλες επιδείξεις πυροτεχνημάτων μπορεί να δημιουργήσουν προσωρινή αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Αυτή με τη σειρά της ενδέχεται να αποτελέσει κίνδυνο για την υγεία τόσο των ανθρώπων όσο και του περιβάλλοντος», δήλωσε ο ερευνητής Dr. Terry Gordon, καθηγητής στο Τμήμα Περιβαλλοντικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

Τα νέα ευρήματα υποστηρίζουν εκείνα προγενέστερης μελέτης, στην οποία αναλύθηκαν στοιχεία 14 ετών για την ατμοσφαιρική ρύπανση σε δεκάδες πόλεις των ΗΠΑ. Η μελέτη εκείνη είχε δείξει ότι τα επίπεδα των τοξικών μετάλλων αυξάνονται την Ημέρα της Ανεξαρτησίας και την Πρωτοχρονιά. Και στις δύο περιπτώσεις χρησιμοποιούνται χιλιάδες πυροτεχνήματα στο πλαίσιο των εορτασμών.

Πηγή: iatropedia

Μια αρχική μορφή της web εφαρμογής ήταν έτοιμη μέσα στον Ιούνιο, ενώ σε πλήρη λειτουργία αναμένεται να τεθεί περί τα τέλη του 2024, όπως έχει ειπωθεί στο δημαρχιακό μέγαρο της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια ημερίδας με θέμα «Περιβαλλοντική Πληροφόρηση στην πόλη της Θεσσαλονίκης – Ατμοσφαιρική Ρύπανση και Υγεία».

Η εξειδικευμένη πλατφόρμα – διαδικτυακή εφαρμογή (sirius.devav.gr) δημιουργήθηκε από τον δήμο Θεσσαλονίκης και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου LIFE SIRIUS και θα παρουσιάζει τις τρέχουσες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς και προβλέψεις για κάθε δημοτικό διαμέρισμα για διάστημα τριών ημερών. Οι πολίτες θα μπορούν να βλέπουν εύκολα με μια χρωματική κλίμακα, από πράσινο μέχρι κόκκινο, ποια είναι η κατάσταση του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος στην πόλη, διαμορφώνοντας όχι μόνο μια γενική εικόνα αλλά αποκτώντας πληροφορίες για διαφορετικές περιοχές.