Κι είναι όλα αυτά και άλλα τόσα που κάνουν τα σινεμά – τα αγαπημένα σου, αλλά κι εκείνα που έχεις πάει μία και μοναδική φορά – συνώνυμα της νοσταλγίας. Μιας νοσταλγίας που κάνει τις αίθουσες σπίτια ιδανικά για να ζήσεις ιστορίες βγαλμένες από ταινίες και σελίδες βιβλίων που στο μυαλό σου είναι κλασικά.

Έχω φίλους και φίλες, ευτυχώς, κολλητούς των κινηματογράφων, νοσταλγούς των κλειστών αιθουσών και των συγκινήσεων μέσα σε αυτές, που κάθε Πέμπτη μελετάνε το Αθηνόραμα για να διαλέξουν το επόμενο ραντεβού τους με την αίθουσα που τους κάνει να χαμογελάνε και να ξεχνάνε το προσωπικό τους χάος.

Με τη Σ. βγήκαμε το πρώτο μας ραντεβού στο Άστυ, στη δυστοπική περίοδο του κορωνοϊού. Θυμάμαι να πηγαίνουμε σε μια προβολή των 6, για να δούμε μία ταινία που ήταν τόσο βαριά, όσο και οπτική απόλαυση (Ταξίδι στην Κριμαία, 2019). Στις 6 παρά ένα λεπτό ήμασταν ακόμα οι δυο μας, με τη μάσκα φορεμένη ευλαβικά. Για 96 λεπτά, νιώσαμε εκείνο που μοιάζει με ελευθερία μετά από τον καιρό της καταπίεσης και ανταλλάζαμε απόψεις φωναχτά σα να είμαστε στον καναπέ του σπιτιού μας κάτω από μία φλις κουβέρτα. Από τότε, διαλέγουμε μαζί το Άστυ σα να μην έχουμε άλλη επιλογή και σα να συμβιβαζόμαστε με αυτή την έλλειψη χωρίς παράπονο.

Ο Γ. απολαμβάνει κι αυτός με τη σειρά του το Άστυ και τα αφιερώματά του. Ψάχνει μετά από κάθε προβολή την επόμενη κινηματογραφική αφίσα που θα φιλοξενήσει σπίτι του. Μα του αρέσει να φεύγει από το κέντρο για να δει παλιές και κλασικές ταινίες στο Studio New Art Cinema. Θυμάται να περιμένει έξω από το κλειστό σινεμά κάποια ώρα, για να δει «Το χρώμα του ροδιού» και να μοιράζεται την εμπειρία της αναμονής – που δεν πείραξε κανέναν – με τους λιγοστούς συν-θεατές. Θυμάται μάλιστα να απολαμβάνει αυτή την αναμονή, μέχρι κάποιος να του βγάλει εισιτήριο, μέχρι ο ίδιος κάποιος να του κόψει το εισιτήριο, να του δώσει την μπύρα του και να βάλει τελικά αυτό το αριστούργημα να παίξει. Σε κάτι τέτοια σινεμά, η καλή ταινία ενισχύεται και από την αίσθηση ότι ζεις για λίγο σε μια δεκαετία που δεν έχεις ζήσει, που έχεις μόνο διαβάσει, που έχεις μόνο δει σε ταινίες του Βέντερς ή του Καουρισμάκι.

Η Α. έχει μια ιστορία να πει για το ΠΑΛΛΑΣ. Τη λέει με μια ήπια θλίψη στη φωνή αλλά και με μια ικανοποίηση που μπορεί και τη διηγείται. Η ιστορία μιλάει για τον κύριο Ματθαίο, που έμεινε πιστός στο σινεμά του και την ιστορία του μέχρι το 2021. Τα έκανε όλα μόνος, όπως εκείνοι οι άνθρωποι που βλέπουν τη δουλειά τους σαν την ψυχή ενός παιδιού που φροντίζουν και χαϊδεύουν αγαπώντας τη. Ακόμα κι αν δεν τον έβρισκες στο κυλικείο, σε έψαχνε πάντα ο ίδιος ρωτώντας με εκείνη τη χαρακτηριστική ευγένεια που σε πιάνει από το χέρι, και σου πρόσφερε ζεστό κακάο ή ζεστή τυρόπιτα. Σε μια προβολή της ταινίας Lucky (2017), παρακολουθούσε κι ο ίδιος, καθισμένος στα δεξιά, και δεν μπορούσες παρά να νιώσεις πως ο κινηματογράφος καμιά φορά μοιάζει με τη ζωή σαν δίδυμός της. (σημείωση: Η ταινία Lucky ήταν ο τελευταίος ρόλος του Χάρι Ντιν Στάντον, ταινία της οποίας την κυκλοφορία στις αίθουσες δεν πρόλαβε για λίγες μόνο μέρες, καθώς πέθανε τον Σεπτέμβριο του 2019. Κι είναι αυτά τα τελευταία που ντύνουν με συγκίνηση ότι τα αφορά)

Όμως, η Α. μου μιλάει κι αυτή για το Άστυ και τη μυρωδιά του και την αίγλη του παλιού στα εκδοτήριά του, το κυλικείο του και τις κολώνες του και μου αρέσει πολύ που μου λέει πως νιώθει σα να βλέπει την ταινία κάτω από το τραπεζάκι του σαλονιού της και πως αισθάνεται ότι αφού κατεβεί τα σκαλιά του, κάνει μια κάθοδο σε κάτι μεγαλύτερο από την ίδια την ταινία που θα δει.

Η Μ. θέλει επίσης να μου πει για το Άστυ. Το αγαπάει λέει επειδή κάθεται πάντα στην ίδια θέση, αποκοιμιέται καμιά φορά σ’ αυτή γιατί νιώθει σαν στο σπίτι της και καλύτερα κι ακόμα κι αν έχει κόσμο, νιώθει την άνεση μιας μοναξιάς που μόνο μοναξιά δεν είναι.

Η Μ. νούμερο 2, έχει ανακαλύψει το Ελιζέ που άνοιξε αρχές του ’22 και που καθισμένη στις καρέκλες του δεν έχει δει μισή κακή ταινία. Φτάνει με τα πόδια, βολεύεται στις αναπαυτικές θέσεις του και μπορεί και νιώθει γεμάτη στον δρόμο για το σπίτι.

Ο Κ. ανεβαίνει στην Αθήνα από τον νότο για να κάνει καλλιτεχνικό τουρισμό. Έτσι, επισκέπτεται πάντα τον κινηματογράφο Μικρόκοσμο για τη ζεστασιά του και τους ανθρώπους του. Νιώθει πως αυτό το σινεμά είναι κάτι παραπάνω από επιχείρηση, πως είναι ακόμα ένα συναίσθημα που σώζει και χαίρεται που βλέπει πάντα στο μπαρ του σκηνοθέτες παρέα με το ποτό τους και τις σκέψεις τους.

Η Σ. νούμερο δύο, νοσταλγεί το Ιντεάλ με τη μεγαλύτερη οθόνη στην Ελλάδα και τα πιο άνετα συννεφένια καθίσματα, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας του κέντρου, όπως λέει. Διαλέγει να ξεπεράσει την απώλεια αυτή στο Άστορ και το Cinobo Opera. Κάποιο δύσκολο βράδυ Σαββάτου, τα βήματά της την έβγαλαν στο Άστορ, χωρίς να ξέρει τι παίζει. Ρώτησε στα εκδοτήρια ποια ταινία έπαιζε για να τη διαβεβαιώσουν ότι η ταινία ήταν καλή. Θυμάται ακόμα την πρώτη φορά που μπήκε στην τιρκουάζ αμφιθεατρική αίθουσα με το χρώμα που θυμίζει για πάντα καλοκαίρι και τον απαραίτητο αέρα, ορκίζεται ότι όλες οι ταινίες αποκτούν άλλη αίσθηση.

Το Cinobo Opera, είναι το προσωπικό της διαστημόπλοιο-χρονοκάψουλα. Κι αυτό γιατί τη γυρίζει πίσω στις εποχές που ήταν ακόμα Odeon Opera κι αυτή ήταν ακόμα φοιτήτρια. Νέα, ξέγνοιαστη και ενθουσιώδης στη μεγαλούπολη. Τώρα, κάθε φορά που μπαίνει μέσα σε αυτό το απέραντο μπλε, νιώθει ότι ταξιδεύει πίσω στο χρόνο ή μπροστά – ο χρόνος δεν είναι γραμμικός έτσι κι αλλιώς – και βυθίζεται μέσα στο κινηματογραφικό άπειρο.

Ο Χ. , επισκέπτης κι αυτός, θυμάται πως η πρώτη ταινία που είδε στο Αλεξάνδρα της Πατησίων ήταν φεμινιστική. Και θυμάται να διασχίζει τη λεωφόρο έχοντας πλάτη την Ακρόπολη, συζητώντας για ταινίες που δεν φτάνουν στη λύτρωση. Τώρα μαθαίνει πως το Αλεξάνδρα σώθηκε και άλλαξε όνομα μα όχι ταυτότητα. Στο Cinobo Πατησίων θέλει να δει Μιγιαζάκι και ταινίες κλασικές. Θέλει να αντέξει να πάει σε μια μεταμεσονύκτια προβολή του Midnight Express, όποια κι αν είναι αυτή και θέλει πάντα να συζητάει για ταινίες και συναισθήματα έχοντας πλάτη την Ακρόπολη.

Σκέφτομαι πως η νοσταλγία πάει πλάι πλάι με την απώλεια. Μα σκέφτομαι πως οι κινηματογραφικές και οι λογοτεχνικές στιγμές των ζωών μας δε θα ήταν τόσο καλλιτεχνικές αν δεν λαχταρούσαμε αυτό που λείπει. Τα σινεμά μας χρειάζονται. Κι εμείς χρειαζόμαστε τα σινεμά περισσότερο από όσο νομίζουμε, γιατί πάντα θα μας λείπει κάτι και ακόμα πιο πάντα θα καταφέρνουμε να το γεμίζουμε σε μία σκοτεινή αίθουσα.

Ραντεβού λοιπόν σε όσα έμειναν και ακόμα μας χρειάζονται και τα χρειαζόμαστε: το Άστυ, το Άστορ, το Cinobo Opera, το Cinobo Πατησίων, το Ελιζέ, τον Μικρόκοσμο και το Studio New Art Cinema.

Φωτογραφίες: Προσωπική συλλογή / Facebook Cinobo Opera

Μετά το ιστορικό Ταινιόραμα στις αρχές του καλοκαιριού, ο κινηματογράφος Άστυ επανέρχεται με ένα αφιέρωμα στον πολυβραβευμένο Γερμανό σκηνοθέτη της περιπλάνησης, όπως συνηθίζεται να περιγράφεται λόγω των road movies που έχει σκηνοθετήσει. Από 2 έως 11 Σεπτεμβρίου θα προβληθούν 6 ταινίες του Βιμ Βέντερς, σταθμός για τον παγκόσμιο κινηματογράφο.

Ο Βιμ Βέντερς γεννήθηκε το 1945 και ήταν ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του νέου γερμανικού ρεύματος τη δεκαετία του 1970. Στην κινηματογραφική του πορεία έκανε πολλά road movies παρουσιάζοντας μοναχικούς ανθρώπους να ακολουθούν ακαθόριστες διαδρομές. Όπως έχει πει ο ίδιος, ήθελε στις ταινίες του να υπάρχει τουλάχιστον ένα αυτοκίνητο, ένα βενζινάδικο, ένας τηλεφωνικός θάλαμος, κάποιο ταξίδι.

Σε μια καριέρα που εκτείνεται σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, ο Βέντερς έχει κερδίσει μερικά από τα σημαντικότερα διεθνή βραβεία κινηματογράφου, όπως τον Χρυσό Φοίνικα για την ταινία Παρίσι, Τέξας(1984), τον Χρυσό Λέοντα για την ταινία Η Κατάσταση των Πραγμάτων (1982), το βραβείο σκηνοθεσίας για την ταινία Τα φτερά του έρωτα (1987) στο φεστιβάλ Καννών και το βραβείο Σεζάρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ για το ντοκιμαντέρ Το αλάτι της γης (2014).

Λίγα λόγια για τις ταινίες που θα προβληθούν:

Η Αγωνία του Τερματοφύλακα πριν από το Πέναλτι (1971)

Ο τερματοφύλακας Γιόζεφ Μπλοκ τρώει ένα γκολ, κατά τη διάρκεια ενός εκτός έδρας παιχνιδιού και μετά από καυγά με τον διαιτητή αποβάλλεται. Φεύγοντας από το γήπεδο, ξεκινά μια άσκοπη περιπλάνηση στην ξένη πόλη. Περνάει την ώρα του σε έναν κινηματογράφο και το βράδυ κοιμάται με την ταμία. Το επόμενο πρωί και χωρίς κανέναν προφανή λόγο την δολοφονεί. Μόνος ξανά, θα κατευθυνθεί προς την επαρχιακή πόλη που κατοικεί η πρώην κοπέλα του. Περνά τον καιρό του διαβάζοντας τις εφημερίδες σχετικά με το φόνο που διέπραξε ή φλερτάροντας.

Η Αλίκη στις πόλεις (1975)

Η Αλίκη στις πόλεις (1974) είναι το πρώτο κεφάλαιο στην περίφημη Τριλογία του Δρόμου του Βιμ Βέντερς, η οποία ολοκληρώθηκε με τις ταινίες Λάθος Κίνηση (1975) και Στο πέρασμα του χρόνου (1976). Κι ενώ στα περισσότερα road movies, η έννοια της φυγής βρίσκεται στον πυρήνα της πλοκής, ο Βέντερς αποτολμά να αντιστρέψει το γνώριμο καταστατικό. Ο κεντρικός πρωταγωνιστής, αυτή τη φορά, δεν λαχταρά να αφήσει πίσω του όσα τον προσδιορίζουν ως ταυτότητα και ύπαρξη, να ξαναβρεί τον εαυτό του σε νέους τόπους, να χαθεί στο άγνωστο. Αντιθέτως, παλεύει κακήν κακώς να δραπετεύσει από τη φυγή που έχει προηγηθεί. Μια φυγή που τον άφησε μετέωρο και αμήχανο, μόνο και μπερδεμένο, σε έναν κόσμο ξένο και ανοίκειο.

Ακόμη και αυτή η παλιννόστηση, όμως, μοιάζει καταναγκαστική και ξέπνοη. Δεν κρύβει μέσα της κανέναν νόστο, καμία αναμέτρηση με λάθη και τραύματα του παρελθόντος. Είναι, απλώς, η μόνη πρόσφορη λύση, η μόνη διαθέσιμη επιλογή, σε μια επιστροφή που μάλλον επικυρώνει τη ματαίωση που έχει προηγηθεί. Όσο και να περιπλανηθεί, όπου και να ταξιδέψει, ο Γερμανός συγγραφέας Φίλιπ Βίντερ δεν μπορεί να διασταυρωθεί με οποιοδήποτε νόημα ή σκοπό: το ταξίδι έχει αποδειχτεί μια τρύπα στο νερό.

Ένας Αμερικάνος Φίλος (1977)

Ο Τζόναθαν Τσίμερμαν πάσχει από μια σπάνια ασθένεια του αίματος και πρόκειται να πεθάνει. Αποφασίζει λοιπόν να ζήσει όσο πιο έντονα μπορεί την κάθε στιγμή με την πολυαγαπημένη του σύζυγο και το παιδί του. Όταν ο ταλαντούχος έμπορος τέχνης και πλαστογράφος Τομ Ρίπλεϊ μαθαίνει για την κατάστασή του, τον πείθει να δουλέψει ως πληρωμένος δολοφόνος προσφέροντας του μια μεγάλη αμοιβή που θα εξασφαλίσει την οικογένειά του. Η αποδοχή της πρότασης θα βυθίσει τον Τζόναθαν σε έναν εφιαλτικό κόσμο εξαπάτησης και υποκρισίας.

Παρίσι, Τέξας (1984)

Ένας άνδρας βγαίνει από την έρημο με αμνησία. Ο αδερφός του προσπαθεί να τον βοηθήσει να ανασυντάξει τη μνήμη του και να ανατρέξει πίσω στη ζωή που άφησε, όταν εγκατέλειψε τη γυναίκα του και το γιο του τέσσερα χρόνια πριν. Ένα αλληγορικό road movie του Βιμ Βέντερς που αποτελεί σημείο αναφοράς κάθε ελεύθερου πνεύματος.

Τα Φτερά του Ερώτα (1987)

Βερολίνο στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Το τείχος εξακολουθεί να διχοτομεί την πόλη σε δύο κοινωνικοπολιτικές πραγματικότητες. Δύο άγγελοι παρατηρούν από τον ουρανό την πόλη και τους κατοίκους της, προτού κατεβούν ανάμεσά τους, αόρατοι όπως οφείλουν και συμπονετικοί και πάντα πρόθυμοι να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Ένα ατμοσφαιρικό, λυρικό, βαθύ, στοιχειωμένο, ποιητικό και ευγενές ασπρόμαυρο όνειρο από τον Βιμ Βέντερς.

Το αλάτι της Γης (2014)

Κατά τα τελευταία 40 χρόνια, ο φωτογράφος Σεμπαστιάο Σαλγκάδο ταξιδεύει ανά τις ηπείρους, στα χνάρια μιας ανθρωπότητας που συνεχώς αλλάζει. Παρών σε πολέμους, λιμούς, κύματα προσφύγων και συνοδοιπόρος με ανθρώπους όλων των ειδών και χρωμάτων από διαφορετικές φυλές, συνεχίζει να ταξιδεύει στον πλανήτη αναζητώντας παρθένα σημεία του, άγρια χλωρίδα και πανίδα και μεγαλοπρεπή μοναδικά τοπία σε ένα τεράστιο έργο καταγραφής της ομορφιάς του πλανήτη Γη. Μια συγκινητική ταινία που ξεπερνά κατά πολύ το θέμα της και μεταμορφώνεται σε σπουδή για τον άνθρωπο και το περιβάλλον του.

Κινηματογράφος Άστυ
Κοραή 4, Αθήνα
τηλ. 210 3221925

Τιμή
Κάθε ημέρα 2 ταινίες με ένα ενιαίο εισιτήριο: 6 ευρώ