Μια κουβέντα για την Ύδρα και τα παλιά μαγαζιά, που είναι «σαν χάδια», για τα βιολογικά λαχανικά, που φροντίζονται στους κήπους σαν να είναι παιδιά, για τον τραχανά, που λερώνει πηγούνια, αλλά περιέχει την καροτονοειδή λουτεΐνη και την αυτοσχέδια ιστορία του καθένα. Για όλους εκείνους που σηκώνονται δυνατότεροι.

Πολλά έχω μάθει από αυτούς τους ανθρώπους και σε πολλά ταυτίζομαι. Με τον Κοντιζά, δε, νιώθω «συμμαθήτρια». Σαν να έχουμε καθίσει στο ίδιο θρανίο, σαν να έχουμε γράψει τα ίδια πράγματα, στις Πανελλήνιες του 2001, στο μάθημα της έκθεσης, με θέμα την τηλεργασία (πόσο μπροστά), αλλά και σαν να έχουμε το ίδιο «κόλλημα» με το «κάλλος» της ροβίτσας.

Κι ενώ δεν χάνω λέξη του συγκεκριμένου, έμαθα σήμερα το πρωί (και όχι χθες) ότι ο «συμμαθητής» μου, αποχωρεί από τα εστιατόριά του και ότι «οι foodies έκλαψαν με μαύρο δάκρυ». «Δύσκολο. Ευχαριστώ 3 υπέροχες ομάδες και όλους όσοι μας έκαναν την τιμή. Nolan. Proveleggios. Sweet Nolan. I’m out».

Κάτι άλλο, καλύτερο θα ετοιμάζει, σκέφτομαι. Ίσως φυτέψει, ας πούμε, οξιές και σφενδάμια στον Έβρο, ίσως βρεθεί στα Άνω Πορόια κι εκεί τελειώσει ένα παιδικό διήγημα, ίσως φέρει τη Σχοινούσα στα Εξάρχεια, ίσως αρχίσει να μαγειρεύει για κάθε παιδί της γης, ίσως ησυχάσει, ίσως παίξει. Σίγουρα, κάτι όμορφο θα ακολουθήσει την απόφασή του αυτή.

Είναι άνθρωπος, που κοιτάζει ψηλά. Τον θυμάμαι, μια μέρα, στο Ζάππειο.
Γι’ αυτό και όλες οι παραπάνω λέξεις.

Κάθε τόσο, ο Ρέντουλας σταματάει για να προσθέσει ένα μοναχικό ρήμα, γεμάτο νιώσιμο. Έτσι, δίπλα στις αξιαγάπητες τηγανιτές πατάτες υπάρχει, σχεδόν πάντα, το «λυγίζω». Ή αλλού, μια παρομοίωση «σαν φτεράκι σπουργιτιού το τηγάνι της κυρίας Σωτηρίας» ή ένα απρόσμενο επίθετο, κι έτσι «μαστιχωτό» το μπιφτέκι και «μελάτοι» οι πατατοκεφτέδες.

Μου αρέσουν οι ιστορίες από ανθρώπους, που τούς ορίζει η απλότητα. Που γυρίζουν τις γειτονιές του κόσμου για μια στιγμή ενότητας, για να κρατήσει η μνήμη και το πιο αχνό μεράκι. Διαβάζω για τον Πειραιά (τόπος του), που δεν ξέρω, για την Ύδρα (δεύτερος τόπος του), που έχω δει αμυδρά. Μαθαίνω τις γωνιές και τα θρυλικά πρόσωπα. Ονόματα μικρά, μόνο. Δοκιμάζω παινεμένα πιάτα, ακολουθώντας τις προτροπές. Μοσχάρι με αγκινάρες: πρώτη, δεύτερη μπουκιά. Να, ένα φαγητό καλοσύνης.

Ήταν Μεγάλη Πέμπτη, θυμάμαι. Θέλησα να φτιάξω πασχαλινά κουλούρια, να τα προσφέρω στη γιαγιά μου. Της αρέσουν οι γεύσεις. Διαβάζω (κλασικά) Άγγελο Ρέντουλα και για τα σμυρναίικα κουλούρια της Μαιρούλας. Ένα, δύο, τρία τα βήματα. Τόσα τα υλικά. Δεν ξέρω τι από όλα συνέβαλε στην επιτυχία. Η ιστορία, που η Μαιρούλα ανακάτευε και ζύμωνε με υπομονή (της μιλούσαν οι γειτόνισσες, αυτή μόνο χαμογελούσε), η απλή διαδικασία, το ότι όλο αυτό προοριζόταν για τη γιαγιά μου; Συνδυασμός, σίγουρα.

Ήταν Δεκαπενταύγουστος. Πάλι στο χωριό. Φτιάχνω γαλακτομπούρεκο, ανατρέχοντας στις σημειώσεις του Γαστρονόμου. Η γιαγιά, αποδέκτης της προσπάθειας. Δεύτερη επιτυχία κι ύστερα η διευκρίνιση «το γαλακτομπούρεκο, ξέρετε, τρώγεται ζεστό, είναι γλυκό της ώρας».

Ο Άγγελος Ρέντουλας είναι ο πιο τρυφερός παρατηρητής που ξέρω. Αυτός που, κρατώντας από το χέρι τη μικρή του κόρη, διασχίζει τις ταυτόχρονες εκδοχές μιας πόλης με ρωγμές φωτός, με σκέτες ρωγμές, με απώλειες και σκληρές παραδοχές, με σημάδια ελευθερίας, με γκρίζο, κι άλλο γκρίζο. Αλλά κι ελπίδα.

Ξετρυπώνει σημεία κι ανθρώπους, τους περιβάλλει με έγνοια, τους ακούει, γράφει γι’ αυτούς. Θυμώνει με την αδικία. Το λέει, το λέει δυνατά. Το ξεχωριστό του κείμενο, ακόμη κι αν διατρέχει ένα ακρογιάλι στην Επίδαυρο, έχει πάντα χώρο για ό,τι συμβαίνει πολύ κοντά μας ή ό,τι συμβαίνει κάπου μακριά. Και δεν πρέπει με τίποτα να αγνοηθεί.

Γράφει κάπου, αναφερόμενος στην ταβέρνα του Οικονόμου, στα Πετράλωνα, «και το φαγητό ήσυχο κι αυτό, απροσποίητο, η ελληνική μαγειρική ξεγυμνωμένη, απλή, παρηγορητική». Και ήταν τότε που σκέφτηκα ότι αυτός ο άνθρωπος μοιράζει αγάπη. Πρωτίστως. Αυτό είναι. Και μετά είναι όλα τα άλλα.

*Ο Άγγελος Ρέντουλας είναι αρχισυντάκτης του Γαστρονόμου και των γαστρονομικών εκδόσεων της Καθημερινής.