Όπως επισημαίνουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, ο τρόπος ζωής παίζει καθοριστικό ρόλο. Υπάρχουν συγκεκριμένες συνήθειες που φαίνεται να λειτουργούν προστατευτικά και αξίζει να ενσωματωθούν στην καθημερινότητά μας όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να υγιή εγκέφαλο

Φροντίζουμε την καρδιά και ρυθμίζουμε το σάκχαρο

Η αγγειακή υγεία βρίσκεται στο επίκεντρο της πρόληψης για την άνοια. Παθήσεις όπως η υπέρταση, η υψηλή χοληστερόλη, ο διαβήτης, η αθηροσκλήρωση και το κάπνισμα δεν επηρεάζουν μόνο την καρδιά μας, αλλά και τον εγκέφαλο. Όταν η αιμάτωση μειώνεται ή τα αγγεία φθείρονται, επηρεάζονται περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη και την κρίση. Ο διαβήτης, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες των αγγείων και να αυξήσει τον κίνδυνο αγγειακής άνοιας. Η σωστή ρύθμιση του σακχάρου, η άσκηση και η ισορροπημένη διατροφή μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη αυτών των βλαβών.

Διατηρούμε υγιές βάρος

Η παχυσαρκία, ειδικά στη μέση ηλικία, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, κυρίως επειδή σχετίζεται με καρδιοπάθεια και διαβήτη. Παράλληλα, η υψηλή χοληστερόλη στη μέση ηλικία φαίνεται να αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης Αλτσχάιμερ αργότερα. Η διατροφή παίζει κρίσιμο ρόλο. Επεξεργασμένα τρόφιμα, υπερβολικά αμυλούχες επιλογές, γλυκά, αλλαντικά, αλκοόλ και συχνό fastfood συνδέονται με χειρότερη εγκεφαλική υγεία. Αντίθετα, τρόφιμα όπως μούρα, ξηροί καρποί, δημητριακά ολικής άλεσης και πράσινα φυλλώδη λαχανικά φαίνεται να υποστηρίζουν τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία.

Εντάσσουμε την άσκηση στην καθημερινότητά μας

Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους πιο σταθερούς προστατευτικούς παράγοντες για να μεγαλώνουμε με υγεία. Η καθιστική ζωή αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας και ταυτόχρονα επιβαρύνει άλλους παράγοντες, όπως η υπέρταση και ο διαβήτης. Και για όσους μπορεί να σκεφτούν ότι δεν γίνεται να ακολουθούμε δυναμικά προγράμματα άσκησης στα 60 και τ 70 (γίνεται δηλαδή, αλλά δεν είναι στην προτεραιότητα όλων!), δεν απαιτείται έντονη προπόνηση. Ένας καθημερινός περίπατος, η ενασχόληση με τον κήπο, το κολύμπι στην πισίνα σε ένα αθλητικό κέντρο ή τη θάλασσα και μια μέτριας έντασης δραστηριότητα που μας ευχαριστεί μπορούν να έχουν ουσιαστικό όφελος.

Δίνουμε προτεραιότητα στον ποιοτικό ύπνο

Ο ύπνος παραμένει ένας από τους πιο υποτιμημένους παράγοντες για να μεγαλώνουμε με υγεία. Ο εγκέφαλός μας αξιοποιεί τον ύπνο για να επεξεργαστεί και να αποθηκεύσει πληροφορίες που έλαβε στη διάρκεια της ημέρας. Ένα σταθερό ωράριο ύπνου, ο περιορισμός της καφεΐνης και του αλκοόλ, η αποφυγή οθονών και μια ήρεμη ρουτίνα πριν τον ύπνο μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στο να κοιμόμαστε καλύτερα. Από την άλλη πλευρά, διαταραχές ύπνου, συχνές αφυπνίσεις και χρόνια έλλειψη ξεκούρασης συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.

Επενδύουμε στην κοινωνική και ψυχική μας ισορροπία

Η μοναξιά φαίνεται να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο άνοιας, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, σε αυτό δεν μετρά τόσο ο αριθμός των επαφών, όσο η ποιότητα των σχέσεων. Παράλληλα, η κατάθλιψη έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο, είτε ως παράγοντας είτε ως πρώιμο σύμπτωμα. Η έγκαιρη αναγνώριση της νόσου και η υποστήριξη είναι κρίσιμη για τη συνολική μας υγεία.

Τι άλλο επηρεάζει τον κίνδυνο για άνοια

Πέρα από τα παραπάνω, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι υπάρχουν και λιγότερο προφανείς παράγοντες που φαίνεται να παίζουν ρόλο. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, ειδικά τα μικροσωματίδια και το διοξείδιο του αζώτου, έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Η μειωμένη όσφρηση μπορεί να λειτουργήσει ως πρώιμο προειδοποιητικό σημάδι, ενώ οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις αυξάνουν τον κίνδυνο χρόνια μετά τον τραυματισμό. Το κάπνισμα επηρεάζει άμεσα τα αγγεία και σχετίζεται με μικρότερο όγκο εγκεφάλου. Επιπλέον, η απώλεια ακοής σε μεγαλύτερες ηλικίες φαίνεται να συνδέεται με γνωστική έκπτωση, ακόμη και από παράγοντες όπως η έντονη και παρατεταμένη χρήση ακουστικών.

Εάν μέσα από αυτή την ενημέρωση/υπενθύμιση πρέπει να κρατήσουμε κάτι, είναι ότι η πρόληψη της άνοιας δεν ξεκινά όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα, αλλά πολύ νωρίτερα. Οι καθημερινές μας συνήθειες διαμορφώνουν τη λειτουργία του εγκεφάλου με το πέρασμα του χρόνου και είναι και στο χέρι μας να μεγαλώνουμε με υγεία, σωματική και διανοητική.