Το 2004, σε γνωστό γυναικείο περιοδικό, δημοσιεύτηκε άρθρο με τίτλο «Το φαινόμενο Kutcher. Εκείνες προτιμούν τους νεότερους», την εποχή που διάσημες γυναίκες όπως η Madonna, η Naomi Watts, η Cameron Diaz και η Sandra Bullock προκαλούσαν αντιδράσεις βγαίνοντας με μικρότερους άνδρες. Το φαινόμενο πήρε το όνομά του από τον Ashton Kutcher, τότε 25 ετών, που ετοιμαζόταν να παντρευτεί την Demi Moore, η οποία ήταν 16 χρόνια μεγαλύτερή του.

Φαίνεται πως είναι απαραίτητο να δοθεί όνομα στη γυναίκα που διατηρεί σχέση με νεότερους άνδρες ή εξακολουθεί να νιώθει έντονη σεξουαλική επιθυμία: cougar, MILF, WHIP (Women who are Hot, Intelligent and in their Prime). Αντίθετα, ο άνδρας που σχετίζεται με πολύ νεότερες γυναίκες δεν χρειάστηκε ποτέ αντίστοιχη κοινωνική «ταμπέλα», παρότι δημόσια πρόσωπα όπως ο Leonardo DiCaprio έχουν συχνά σχολιαστεί για τις νεότερες συντρόφους τους.

«Η ηλικία εξακολουθεί να παίζει ρόλο στην αναζήτηση συντρόφου. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες γυναίκες πλέον δίνουν στον εαυτό τους την άδεια να βγουν με κάποιον αρκετά νεότερο», εξηγεί ειδικός στη σεξουαλική υγεία. «Όταν όμως αυτό γίνεται θέμα στα ΜΜΕ, συχνά παρουσιάζεται με τρόπο που υποτίθεται ότι είναι σεβαστικός αλλά δεν είναι – για παράδειγμα λέγοντας “είναι πολύ όμορφη για την ηλικία της”, αφήνοντας έτσι το κριτήριο στην εμφάνιση».

Πώς αλλάζει το κοινωνικό αφήγημα για τη διαφορά ηλικίας;

Η νεότητα των ανδρών πάντα θεωρούνταν πιο «ουδέτερη» από εκείνη των γυναικών· τα γκρίζα μαλλιά τους συχνά συνδέονται με γοητεία και εμπειρία. Ακόμη κι όταν ο άνδρας μεγαλώσει, η εικόνα του συχνά δεν κρίνεται τόσο αυστηρά όσο της γυναίκας.

Έχουν καταφέρει τελικά οι γυναίκες να αντιστρέψουν τους ρόλους; Σύμφωνα με ειδικούς, «σε έναν βαθμό ναι». Αυτό γίνεται πιο ορατό και στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα και στον κινηματογράφο, όπου παρουσιάζονται ιστορίες με ώριμες γυναίκες και νεότερους άνδρες, αν και συνήθως οι γυναίκες αυτές παραμένουν πολύ ελκυστικές ως πρότυπο.

Οι προκλήσεις στις διαγενεακές σχέσεις

Παρά την αλλαγή στάσης της κοινωνίας, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τέτοιες σχέσεις με δυσπιστία ή ντροπή και συχνά τις κρατούν αρχικά μυστικές. Οι σχέσεις αυτές συχνά βιώνονται ως πιο έντονες αλλά όχι απαραίτητα ως μακροχρόνιες, καθώς τα διαφορετικά στάδια ζωής μπορεί να δημιουργούν αποστάσεις.

Σεξουαλική απελευθέρωση μετά τα 50

Πολλές γυναίκες στη μέση ηλικία είτε απομακρύνονται από τη σεξουαλικότητα είτε, αντίθετα, νιώθουν μεγαλύτερη ελευθερία, καθώς απαλλάσσονται από φόβους όπως η εγκυμοσύνη και αναζητούν νέες εμπειρίες.

Ισορροπία δύναμης στις σχέσεις με διαφορά ηλικίας

Σε τέτοιες σχέσεις, το μεγαλύτερο άτομο έχει συχνά πλεονέκτημα λόγω εμπειρίας, αλλά αυτό δεν είναι απόλυτο. Η ενέργεια και η διαφορετική οπτική του νεότερου συντρόφου μπορεί να εξισορροπήσει τη δυναμική.

Οι νεότεροι άνδρες που επιλέγουν μεγαλύτερες γυναίκες συχνά θεωρούνται πιο ανεξάρτητοι και λιγότερο δεσμευμένοι από κοινωνικά στερεότυπα. Πάντα υπήρχαν άνδρες που έλκονται από μεγαλύτερες γυναίκες, καθώς εκτιμούν την εμπειρία, την αυτογνωσία και τη συναισθηματική ωριμότητα που συχνά συνοδεύει την ηλικία.

Με πληροφορίες από EL PAÍS

Σε πρόσφατη εφαρμογή της μεθόδου, καταγράφηκε επιτυχής επίτευξη εγκυμοσύνης έπειτα από πολυετή προσπάθεια σύλληψης, υπογραμμίζοντας τη δυνητική αξία της τεχνολογίας σε κλινικό επίπεδο.

Η ανδρική υπογονιμότητα μπορεί να συνδέεται με γενετικές καταστάσεις, όπως το σύνδρομο Klinefelter, κατά το οποίο οι άνδρες φέρουν ένα επιπλέον χρωμόσωμα Χ. Η πάθηση αυτή συχνά διαγιγνώσκεται στην ενήλικη ζωή και σχετίζεται με μειωμένη ή μηδενική παρουσία σπερματοζωαρίων στο σπέρμα, κατάσταση γνωστή ως αζωοσπερμία.

Υπολογίζεται ότι περίπου το 10% των ανδρών με προβλήματα γονιμότητας εμφανίζουν αζωοσπερμία, γεγονός που καθιστά τέτοιες τεχνολογικές καινοτομίες ιδιαίτερα σημαντικές για τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών και των ποσοστών επιτυχίας.

Η επιθυμία για σεξ μπορεί να είναι έντονη στους νέους—όχι μόνο στους άνδρες αλλά και στις γυναίκες και στα μη δυαδικά άτομα. Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι μετά τα 30, η ανδρική επιθυμία γίνεται πιο σύνθετη και μοιάζει περισσότερο με αυτή των γυναικών, καταρρίπτοντας τα γνωστά στερεότυπα.

Μια ομάδα κυρίως γυναικών ερευνητριών από τον Καναδά πραγματοποίησε εις βάθος συνεντεύξεις με 30 άνδρες, ηλικίας 30 έως 65 ετών (μέσος όρος ηλικίας 43), που βρίσκονταν σε ετεροφυλικές σχέσεις τουλάχιστον 2,5 χρόνια. Η επιλογή αυτού του αριθμού έγινε για λόγους αποτελεσματικότητας, καθώς η βιβλιογραφία δείχνει πως μετά από περίπου 24 συνεντεύξεις σπάνια προκύπτουν νέα δεδομένα.

Οι ερευνητές επέλεξαν ως όριο τα 30 έτη γιατί ήθελαν να μιλήσουν με άνδρες που δεν θεωρούνται πια «νέοι», αλλά ενήλικες. Επίσης, έθεσαν ελάχιστη διάρκεια σχέσης τα 2,5 χρόνια ώστε να αποκλείσουν όσους βρίσκονται ακόμα στη φάση του ενθουσιασμού που σπανίως διαρκεί πάνω από δύο χρόνια. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από τις πόλεις Winnipeg (16 άνδρες) και Saskatoon (14 άνδρες), λαμβάνοντας δωροκάρτες για τη συμμετοχή τους.

Πώς διεξήχθη η έρευνα: οι παράγοντες της επιθυμίας

Για να νιώσουν άνετα οι συμμετέχοντες, οι ερευνητές ξεκίνησαν τις συζητήσεις με ερωτήσεις άσχετες με το σεξ και σταδιακά πέρασαν στο θέμα της επιθυμίας. Ζήτησαν από τους άνδρες να αναφέρουν όλους τους παράγοντες που ενισχύουν ή μειώνουν τη λίμπιντό τους. Προέκυψαν συνολικά 23 παράγοντες, αλλά οι περισσότεροι εστίασαν σε έξι βασικά στοιχεία—τρεις που αυξάνουν την επιθυμία και τρεις που τη μειώνουν.

Τρία βασικά “turn-ons”: Το αίσθημα ότι είναι επιθυμητοί, οι απροσδόκητες ευκαιρίες για σεξ και η συναισθηματική οικειότητα μέσω επικοινωνίας.

1. Αίσθημα ότι είναι επιθυμητοί: Αυτός ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας. Το 73% των ανδρών δήλωσε πως το να νιώθουν ότι τους θέλει η σύντροφός τους είναι καθοριστικό για τη λίμπιντό τους. Πολλοί αμφισβήτησαν το στερεότυπο «Οι άνδρες ποθούν, οι γυναίκες θέλουν να νιώθουν επιθυμητές» και τόνισαν τη σημασία του να παίρνει πρωτοβουλία η σύντροφός τους.

“Άλλο να μου πει ‘σε θέλω’, άλλο να κάνει εκείνη την αρχή.” (32 ετών/5 χρόνια σχέσης)
“Όταν μου δείχνει ότι θέλει σεξ, δεν αργώ να ενθουσιαστώ.” (51 ετών/31 χρόνια σχέσης)
“Το αίσθημα του να είσαι επιθυμητός είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη και για τα δύο φύλα.” (65 ετών/13 χρόνια σχέσης)

2. Απροσδόκητες ευκαιρίες για σεξ: Το 66% ανέφερε πως διεγείρονται όταν η σύντροφός τους δημιουργεί ξαφνικές ευκαιρίες για σεξ. Αν και το προγραμματισμένο σεξ είναι συχνό σε μακροχρόνιες σχέσεις, λίγη αυθορμητισμός—ειδικά όταν ξεκινά από τη σύντροφο—αναζωογονεί την επιθυμία.

“Όταν υπάρχει ένα στοιχείο έκπληξης, ναι, αυτό με ενθουσιάζει.” (55 ετών/19 χρόνια σχέσης)
“Λίγος αυθορμητισμός είναι ό,τι καλύτερο.” (33 ετών/5 χρόνια σχέσης)

3. Συναισθηματική σύνδεση: Πάνω από το μισό δείγμα (53%) δήλωσε πως χρειάζεται συναισθηματική σύνδεση με τη σύντροφο για να διεγερθεί σεξουαλικά—σύνδεση που ενισχύεται μέσα από ουσιαστική επικοινωνία και κοινό γέλιο.

“Είμαι μουσικός. Οι ώρες δουλειάς μου έχουν πιέσει τη σχέση μας. Τώρα που το συγκρότημά μου κάνει παύση, αυτό με στρεσάρει. Όταν μιλήσαμε γι’ αυτό και ένιωσε ενδιαφέρον για κάτι που μας είχε φέρει ένταση, αυτό ήταν ταυτόχρονα επικυρωτικό και διεγερτικό.” (33 ετών/5 χρόνια σχέσης)
“Είναι υγιές για μια σχέση να μιλούν οι άνθρωποι ανοιχτά για το σεξ.” (65 ετών/13 χρόνια σχέσης)

Τι απωθεί περισσότερο: ασθένεια, απόρριψη & απομάκρυνση

Τρία βασικά “turn-offs”: Ασθένεια, απόρριψη και συναισθηματική απομάκρυνση.

1. Ασθένεια: Για το 60%, η ασθένεια ήταν ο μεγαλύτερος—και συχνά ο μοναδικός—παράγοντας που σκότωνε τη λίμπιντό τους.
“Όταν είμαι άρρωστος, εξαφανίζεται κάθε διάθεση.” (42 ετών/11 χρόνια σχέσης)

2. Απόρριψη: Επίσης το 60%, ανέφερε πως οι συνεχείς αρνήσεις από τη σύντροφο σκοτώνουν κάθε ενδιαφέρον.
“Αν δεν με θέλει εκείνη, δεν έχω διάθεση.” (30 ετών/5 χρόνια σχέσης)
“Όταν απορρίπτεσαι συνεχώς, σταματάς να σκέφτεσαι το σεξ.” (42 ετών/11 χρόνια σχέσης)

3. Συναισθηματική απομάκρυνση: Η πλειονότητα (57%) συνέδεε άμεσα τη λίμπιντό του με το πόσο κοντά ένιωθε συναισθηματικά στη σχέση.
“Θέλω να είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος συναισθηματικά. Αν διαφωνούμε ή υπάρχει ένταση, δεν θέλω σεξ.” (33 ετών/6 χρόνια σχέσης)

Η πραγματικότητα πίσω από τον ανδρικό πόθο

Είναι εύκολο να πιστέψει κανείς ότι οι άνδρες σκέφτονται μόνο το σεξ. Πράγματι, πολλές έρευνες δείχνουν ότι κατά μέσο όρο οι άνδρες έχουν ισχυρότερη λίμπιντο από τις γυναίκες, αυτοϊκανοποιούνται περισσότερο και δίνουν μεγαλύτερη σημασία στη συχνότητα και ποιότητα του σεξ στη σχέση τους.

Ωστόσο, πολλοί άνδρες δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στα πολιτισμικά στερεότυπα περί ασταμάτητης αντρικής επιθυμίας. Όταν ζευγάρια επισκέπτονται ειδικούς λόγω διαφοράς στη λίμπιντο, στο 1/3 έως το 1/2 των περιπτώσεων εκείνος έχει λιγότερη διάθεση.

Στην παρούσα έρευνα, οι στάσεις των ανδρών απέναντι στην επιθυμία μοιάζουν πολύ περισσότερο με εκείνες των γυναικών: δίνουν μεγάλη σημασία στο να νιώθουν επιθυμητοί και βλέπουν το σεξ ως επέκταση της συναισθηματικής επικοινωνίας.

Ποιοι είναι λοιπόν οι άνδρες στο σεξ; Είναι τόσο μοναδικοί όσο το DNA τους. Το στερεότυπο λέει πως «οι άντρες είναι λύκοι κι οι γυναίκες πρόβατα», όμως όσο ωριμάζουν οι άντρες τόσο περισσότερο προσεγγίζουν τις γυναίκες στις ανάγκες και τις προσδοκίες γύρω από την επιθυμία.

Το μύθο ότι «οι άντρες είναι από τον Άρη κι οι γυναίκες από την Αφροδίτη» διαψεύδει η ίδια η πραγματικότητα: όλα τα φύλα κατοικούν στον ίδιο πλανήτη—τη Γη.

Μετά τη δημόσια συζήτηση για τις αλλαγές στο πρόσωπο του Keoghan — όπως τα εμφανώς πιο “γεμάτα” χείλη του στην πρώτη σειρά της επίδειξης Burberry στη London Fashion Week τον Φεβρουάριο, αλλά και την πιο έντονη γνάθο και τα φουσκωμένα μάγουλα που είδαμε τόσο στην πρεμιέρα του Peaky Blinders όσο και στα Oscars πριν λίγες εβδομάδες — ο ηθοποιός δυσκολεύεται να διαχειριστεί την κριτική. Ο υποψήφιος για Όσκαρ ηθοποιός, 33 ετών, που πρόκειται να ενσαρκώσει τον Ringo Starr στη βιογραφική ταινία των Beatles από τον Sam Mendes, δήλωσε στον παρουσιαστή SiriusXM Ben Harlum πως το κύμα μίσους στο διαδίκτυο τον έκανε «να κλειστεί στον εαυτό μου, να μη θέλω να πάω πουθενά, να μη θέλω να βγω έξω».

«Υπάρχει πολλή κακοποίηση σχετικά με το πώς φαίνομαι, και έχει ξεπεράσει το στάδιο του “όλοι το περνάνε αυτό”», ανέφερε ο πρωταγωνιστής του Saltburn. Οι αισθητικές παρεμβάσεις στους άνδρες του Χόλιγουντ έχουν γίνει πλέον συνηθισμένες, χωρίς αυτό να αποτελεί αιτία κριτικής για τις επιλογές τους — ακόμα κι αν τα fillers στα μάγουλα συχνά οδηγούν στο λεγόμενο “chipmunk cheeks”.

Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι άνδρες όπως ο Keoghan και ο Ryan Gosling — που επίσης σχολιάστηκε για το πιο γεμάτο πρόσωπό του όταν αιφνιδίασε τη Eva Mendes με μια on-air γιορτή για τα 52α γενέθλιά της στο The Tonight Show Starring Jimmy Fallon νωρίτερα αυτόν τον μήνα — αρχίζουν να μοιάζουν μεταξύ τους: πιο φρέσκοι, γωνιώδεις και «λαξευμένοι», με περισσότερο όγκο στη μέση του προσώπου και συχνά με ενισχυμένα χείλη.

Η τάση των “tweakments” και τα νέα ανδρικά πρότυπα

Όπως ακριβώς οι Nicole Kidman, Anne Hathaway, Gwyneth Paltrow, αλλά και οι Kris Jenner, Lauren Sanchez, που εμφανίστηκαν στα Όσκαρ με το λεγόμενο “new Hollywood face”, έτσι κι αυτοί οι άνδρες ακολουθούν μια ενιαία αισθητική συνταγή που παραπέμπει σε κοινό πλαστικό χειρουργό ή αισθητικό γιατρό.

Το αποτέλεσμα είναι συχνά λιγότερο διακριτικό στους άνδρες απ’ ό,τι στις γυναίκες, κυρίως επειδή έχουμε συνηθίσει τις διάσημες γυναίκες να προχωρούν σε “tweakments” με πιο φυσικό αποτέλεσμα. Όταν ο Jim Carrey, 64 ετών, εμφανίστηκε στα 51α βραβεία Cesar με πρησμένα μάγουλα και πιο στρογγυλεμένο πρόσωπο, κάποιοι σχολίασαν πως ίσως έστειλε σωσία στη βράβευση.

Ανάλογα σχόλια έγιναν όταν ο David Beckham, στην εκπομπή Today Show το 2025, εμφανίστηκε με «πρησμένο πρόσωπο», ενώ ο Simon Cowell παραδέχτηκε ότι το παράκανε με τα fillers, λέγοντας μάλιστα ότι ο γιος του είχε ξεσπάσει σε γέλια βλέποντας τις φωτογραφίες του. Ακόμη και ο Daniel Craig, στα Baftas το 2018, φάνηκε εμφανώς αλλαγμένος, προκαλώντας φήμες για Botox ή fillers. Ο σχεδιαστής Marc Jacobs, μάλιστα, είχε ανακοινώσει ανοιχτά το λίφτινγκ προσώπου του μέσω Instagram το 2021 με τη λεζάντα «#LiveLoveLift».

“Brotox” και αύξηση των επεμβάσεων στους άνδρες

Το πρόβλημα με τον λεγόμενο “Brotox” και άλλες αισθητικές επεμβάσεις στους άνδρες είναι ότι διαιωνίζουν την ψευδαίσθηση πως μόνο η νεότητα έχει αξία — ένα αφήγημα που οι γυναίκες ζουν εδώ και δεκαετίες λόγω της βιομηχανίας ομορφιάς. Πλέον όμως όλο και περισσότεροι άνδρες καταφεύγουν στη βελόνα για να δείχνουν νεότεροι.

Έρευνα του 2023 έδειξε πως το 23% των ανδρών στο Ηνωμένο Βασίλειο ηλικίας 18-34 έχουν κάνει είτε Botox, είτε fillers είτε όψεις δοντιών — ποσοστό μεγαλύτερο από το αντίστοιχο των γυναικών (21%) στην ίδια ηλικία. Επιπλέον, οι επεμβάσεις ανόρθωσης προσώπου και λαιμού αυξήθηκαν κατά26% μεταξύ των ανδρών στην Αγγλία από το 2024 ως το 2025, σύμφωνα με την Ένωση Βρετανών Πλαστικών Χειρουργών (BAAPS).

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η λεγόμενη “manosphere”, όπου αγόρια και νεαροί άνδρες επιδιώκουν αισθητικές επεμβάσεις για να “looksmaxxάρουν” — δηλαδή να μεγιστοποιήσουν την ελκυστικότητά τους ή να υπερισχύσουν των άλλων. Συχνά αυτό σημαίνει αλλαγές στην εμφάνιση ώστε να πλησιάσουν τα αυστηρά ιδανικά αντρικής ομορφιάς.

“Looksmaxxing”, influencers και κοινωνικές πιέσεις

Ο Braden Peters, γνωστός ως Clavicular, είναι ίσως ο πιο διάσημος “looksmaxxer” στο διαδίκτυο. Ο 20χρονος δεν διστάζει να χρησιμοποιεί στεροειδή, πλαστικές επεμβάσεις ακόμη και σφυρί (!) στη γνάθο του για να αλλάξει την εμφάνισή του. Στον χώρο της manosphere κυκλοφορεί η άποψη ότι το 80% των γυναικών έλκονται μόνο από το κορυφαίο 20% των ανδρών (“κανόνας 80/20”), κάτι που ωθεί πολλούς νέους σε ακραίες πρακτικές.

Influencers, όπως ο HSTikkyTokky, που συνάντησε πρόσφατα ο Louis Theroux σε ντοκιμαντέρ του, εκπαιδεύουν νέους «να είναι σωστοί άντρες» — δηλαδή να δείχνουν απολύτως fit σαν να περνούν τη ζωή τους στο γυμναστήριο.

Τα ανδρικά πρότυπα ομορφιάς πλέον ανταγωνίζονται τα γυναικεία. Η τάση αυτή τροφοδοτείται από τη gym culture, τη συνεχή έκθεση στα social media, τη φωτογράφιση υψηλής ευκρίνειας, τις τηλεδιασκέψεις στη δουλειά αλλά και τη γνώση ότι μικρές αισθητικές παρεμβάσεις μπορούν να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση.

Aνασφάλεια πίσω από την τελειότητα – Τι πραγματικά χρειάζεται;

Κάτω από όλα αυτά όμως κρύβεται βαθιά ανασφάλεια – ειδικά σε εφήβους που εκτίθενται στις “διδαχές” της manosphere.

Aντί για Botox ίσως ήρθε η στιγμή οι άνδρες να εκφράσουν την ευαλωτότητά τους όπως έκανε ο Keoghan μιλώντας ανοιχτά για τη δυσκολία του μετά την επιτυχία του Saltburn: βρέθηκε ξαφνικά υπό έντονη πίεση δημοσιότητας, δηλώνοντας ότι αυτή η ζωή είναι «τρομακτική» και «κατακλυσμική» – κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ όσα γνώριζε μέχρι τότε.

Η πίεση για τέλεια εμφάνιση είναι μεγάλη για όλους όσοι βρίσκονται στο προσκήνιο. Ωστόσο, οι αισθητικές παρεμβάσεις είναι ένας κατήφορος: ούτε η πιο έντονη γνάθος ούτε τα υπερβολικά χείλη θα αλλάξουν πραγματικά κάτι ουσιαστικό — πάντα θα υπάρχει κάτι “λίγο ακόμα”. Οι άντρες υποχώρησαν στις πιέσεις της πλαστικής χειρουργικής μεταγενέστερα από τις γυναίκες. Ίσως όμως η καλύτερη λύση είναι πρώτα κάποια εσωτερική δουλειά πριν αναζητήσουν τη βελτίωση μέσω filler. Η πραγματική ευτυχία κι αποδοχή ξεκινά από μέσα μας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα συμπεράσματα από μια παγκόσμια έρευνα, η οποία βασίζεται σε μέσους όρους από πολύ διαφορετικές κουλτούρες και οικονομίες, έχουν τα όριά τους. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πώς ερμήνευσαν οι ερωτώμενοι τις απαντήσεις τους ή πώς συμβιβάζουν φαινομενικά αντιφατικές απόψεις: οι νεότεροι άνδρες δηλώνουν πιο συχνά φεμινιστές και βρίσκουν επιτυχημένες γυναίκες ελκυστικές, αλλά ταυτόχρονα κάποιοι θεωρούν ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι υποτακτικές. Επίσης, δεν είναι σαφές αν τα ίδια άτομα έχουν όλες αυτές τις απόψεις ταυτόχρονα.

Άλλες έρευνες σκιαγραφούν μια πιο σύνθετη εικόνα, δείχνοντας ότι οι επιθυμίες των νέων ανδρών δεν ευθυγραμμίζονται πάντα με παραδοσιακούς ρόλους φύλου. Σε μια δημοσκόπηση μεταξύ νεαρών Αμερικανών, περισσότεροι άνδρες από γυναίκες εξέφρασαν την επιθυμία να γίνουν γονείς· σε άλλη, έφηβοι και των δύο φύλων δήλωσαν πως αναζητούν πιο ευάλωτες απεικονίσεις πατέρα στη μικρή οθόνη.

Η κοινωνική πίεση και ο ρόλος της ανισότητας

Οι νεαροί άνδρες εκφράζουν συχνά την αίσθηση ότι ζουν σε έναν κόσμο αυξημένου ανταγωνισμού, αναζητώντας παράλληλα τα κατάλληλα πρότυπα. Σε μια κοινωνία όπου η κοινωνική θέση μετριέται ως δείκτης προσωπικής αξίας, δεν προκαλεί έκπληξη που πολλοί άνδρες ανταγωνίζονται για κύρος. Ωστόσο, η ανισότητα εντείνεται: το 2023, η Oxfam διαπίστωσε ότι το πλουσιότερο 1% των Βρετανών κατέχει περισσότερα περιουσιακά στοιχεία από το 70% του πληθυσμού.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι νέοι έχουν πληγεί ιδιαίτερα: η μέση κατοικία στην Αγγλία κοστίζει πλέον 7,7 φορές τον μέσο μισθό, έναντι 3,5 φορές το 1997. Η ανεργία αυξάνεται και οι νέοι επηρεάζονται δυσανάλογα. Τα πανεπιστημιακά πτυχία δεν εγγυώνται πλέον καλές αμοιβές ή αξιοπρεπή ζωή. Όταν οι προοπτικές περιορίζονται, το κύρος γίνεται σπάνιο και η πρόοδος φαίνεται μηδενικού αθροίσματος. Υπό τέτοιες πιέσεις, ορισμένοι άνδρες στρέφουν την αγανάκτησή τους προς τις γυναίκες, τροφοδοτώντας έναν αντιφεμινιστικό λόγο.

Ο αντίκτυπος των social media και η ανάγκη για αλλαγή κουλτούρας

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδραματίζουν καταστροφικό ρόλο, προσφέροντας ως αποδιοπομπαίο τράγο τα δικαιώματα των γυναικών αντί για πραγματικές λύσεις. Ο αποκαλούμενος «manosphere» προσφέρει ελάχιστα πέρα από μισογυνισμό παρουσιασμένο ως αυτοσεβασμό και φαντασιώσεις γρήγορου πλουτισμού που εκμεταλλεύονται το άγχος των ανδρών. Οι συνέπειες είναι εμφανείς: στην ερώτηση της Ipsos/King’s College «Όταν πρόκειται για ίσα δικαιώματα γυναικών και ανδρών, στη χώρα μου έχουμε φτάσει αρκετά μακριά», σχεδόν οι μισοί άνδρες στο Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησαν – λίγο κάτω από τον μέσο όρο των 29 χωρών.

Η ίδια έρευνα δείχνει επίσης ότι η Βρετανία και άλλες δυτικές χώρες έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη αύξηση από το 2019 στην άποψη πως «έχουμε φτάσει αρκετά μακριά» σε θέματα ισότητας φύλων.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτές οι στάσεις δεν θα αλλάξουν εάν δεν αλλάξει η πραγματικότητα: περισσότερες θέσεις εργασίας, υψηλότεροι μισθοί και καλύτερο βιοτικό επίπεδο για τους νέους. Ωστόσο, η ευημερία από μόνη της δεν εξαλείφει τη μισογυνία.

Απαιτείται επίσης μια πολιτισμική μετατόπιση – κάτι που δεν μπορεί να συμβεί χωρίς πρώτα οι νέοι άνδρες να αναλάβουν ευθύνη για τις στάσεις τους απέναντι στις γυναίκες. Παράλληλα χρειάζονται κατανόηση· πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν χρειάζεται να φορούν την προβληματική «πανοπλία» του ματσισμού και πως ο πλούτος δεν τους ορίζει. Πάνω απ’ όλα όμως, είναι η αυξανόμενη ανισότητα που εμποδίζει τον δρόμο τους προς μια καλή ζωή – όχι οι γυναίκες.

Ένα γενετικό «μωσαϊκό» που μεγαλώνει μαζί τους

Με την πάροδο του χρόνου, οι άνδρες τείνουν να χάνουν το χρωμόσωμα Υ από ορισμένα κύτταρά τους. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί: ενώ το 40% των 60χρονων παρουσιάζει αυτή την απώλεια, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 57% για τους άνδρες άνω των 90 ετών.

Όταν ένα κύτταρο χάνει το Υ, οι «απόγονοί» του δεν το ξαναποκτούν ποτέ. Έτσι, δημιουργείται στο σώμα ένα μωσαϊκό από κύτταρα με και χωρίς το χρωμόσωμα Υ. Το ανησυχητικό είναι πως αυτά τα κύτταρα χωρίς Υ φαίνεται να αναπτύσσονται ταχύτερα, αποκτώντας ένα ιδιότυπο πλεονέκτημα μέσα στον οργανισμό, ακόμα και μέσα σε όγκους. Σε αυτό το φαινόμενο συμβάλλουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως το κάπνισμα και η έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες.

Γιατί μας νοιάζει η απώλεια ενός «μικρού» χρωμοσώματος;

Το ανθρώπινο Υ είναι ένα παράξενο χρωμόσωμα. Διαθέτει μόλις 51 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες, τη στιγμή που άλλα χρωμοσώματα φέρουν χιλιάδες. Μέχρι πρόσφατα, η επιστήμη θεωρούσε πως η μόνη του δουλειά ήταν να καθορίζει το φύλο και τη λειτουργία του σπέρματος.

Είναι το μόνο χρωμόσωμα που μπορεί να χαθεί χωρίς να πεθάνει το κύτταρο. Μάλιστα, σε ορισμένα είδη μαρσιποφόρων, το Υ αποβάλλεται νωρίς στην ανάπτυξη, ενώ σε κάποια τρωκτικά έχει ήδη αντικατασταθεί από άλλους μηχανισμούς. Γιατί λοιπόν η απώλειά του στους άνδρες θεωρείται πλέον «δράμα»;

Η σύνδεση με την καρδιά, το Αλτσχάιμερ και τον καρκίνο

Παρά τη φαινομενική του «αχρηστία», η συσσώρευση στοιχείων δείχνει πως η απώλεια του Υ (Loss of Y – LOY) αποτελεί κακό οιωνό για την υγεία:

Καρδιαγγειακά: Μεγάλη γερμανική μελέτη έδειξε πως άνδρες άνω των 60 με υψηλά ποσοστά απώλειας του Υ διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο καρδιακών προσβολών.

Νευροεκφυλιστικές νόσοι: Στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ έχει βρεθεί δεκαπλάσια συχνότητα απώλειας του χρωμοσώματος.

Καρκίνος: Η απώλεια του Υ είναι συχνή στα ίδια τα καρκινικά κύτταρα και συνδέεται με χειρότερη πρόγνωση για τον ασθενή.

COVID-19: Ίσως εδώ κρύβεται η απάντηση γιατί οι άνδρες υπέφεραν περισσότερο από την πανδημία, καθώς η απώλεια του Υ συνδέθηκε με αυξημένη θνησιμότητα από τον ιό.

Τελικά, η απώλεια προκαλεί τη νόσο ή η νόσος την απώλεια;

Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα των επιστημόνων. Είναι η απώλεια του Υ η αιτία των προβλημάτων ή απλώς ένα «σημάδι» ότι το σώμα γερνάει και τα κύτταρα δυσκολεύονται να διαιρεθούν σωστά;

Μια πρόσφατη μελέτη σε ποντίκια έδειξε πως όταν μεταμοσχεύθηκαν κύτταρα αίματος χωρίς το χρωμόσωμα Υ, τα ζώα εμφάνισαν καρδιακή ανεπάρκεια και άλλες παθήσεις που σχετίζονται με το γήρας. Αυτό υποδηλώνει μια άμεση, αιτιώδη σχέση.

Ο κρυφός ρόλος του Υ στα κύτταρα

Φαίνεται πως τα λιγοστά γονίδια του Υ κάνουν πολύ περισσότερη δουλειά από όση νομίζαμε. Ορισμένα από αυτά λειτουργούν ως «καταστολείς όγκων», ενώ άλλα ρυθμίζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον, το Υ περιέχει μη κωδικοποιητικά γονίδια που ελέγχουν τη δραστηριότητα γονιδίων σε άλλα χρωμοσώματα.

Η πλήρης αλληλούχιση του DNA του χρωμοσώματος Υ ολοκληρώθηκε μόλις πριν από δύο χρόνια. Καθώς η έρευνα προχωρά, ίσως σύντομα είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε πώς ακριβώς αυτά τα «μικρά» γονίδια κρατούν το κλειδί για την ανδρική μακροζωία και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τους συντρόφους, τους πατέρες ή τους γιους μας από τις συνέπειες της απώλειάς τους.

5 Κινήσεις ματ για την υγεία του συντρόφου σας μετά τα 50

Μπορεί να μην μπορούμε (ακόμα) να σταματήσουμε τη γενετική απώλεια του χρωμοσώματος Υ, αλλά μπορούμε να βοηθήσουμε τους άνδρες της ζωής μας να θωρακίσουν τον οργανισμό τους απέναντι στις επιπτώσεις του χρόνου.

Προτεραιότητα στον καρδιολογικό έλεγχο: Καθώς η απώλεια του Υ συνδέεται στενά με την καρδιακή ανεπάρκεια, ένας πλήρης ετήσιος έλεγχος (check-up) είναι απαραίτητος. Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερίνης είναι το πρώτο βήμα προστασίας.

Πείτε «όχι» στο κάπνισμα: Οι έρευνες δείχνουν ότι το κάπνισμα επιταχύνει την απώλεια του χρωμοσώματος Υ από τα κύτταρα του αίματος. Η διακοπή του είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να κάνει ένας άνδρας στον εαυτό του.

Ενίσχυση της μυϊκής μάζας: Η άσκηση με αντιστάσεις (βάρη) βοηθά στη διατήρηση του μεταβολισμού και της ορμονικής ισορροπίας, λειτουργώντας ως ανάχωμα στις φλεγμονές που προκαλεί η γήρανση των κυττάρων.

Μεσογειακή διατροφή με έμφαση στα αντιοξειδωτικά: Τα φρούτα, τα λαχανικά και το ελαιόλαδο προστατεύουν το DNA από τις οξειδωτικές βλάβες που οδηγούν σε γενετικές απώλειες κατά τη διαίρεση των κυττάρων.

Πνευματική εγρήγορση και κοινωνικοποίηση: Επειδή η απώλεια του Υ έχει συσχετιστεί με τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ, οι νέες προκλήσεις για το μυαλό (διάβασμα, χόμπι) και η ενεργή κοινωνική ζωή είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας.

Ο Michael O’Leary, MD, MPH, ουρολόγος χειρουργός στο Mass General Brigham, παρουσιάζει τα πέντε σημαντικότερα σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι άνδρες για τις συχνές παθήσεις της σεξουαλικής υγείας. Ο Dr. O’Leary είναι διευθυντής του Men’s Health Center στο Brigham and Women’s Faulkner Hospital.

Εάν σας απασχολούν καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν τη σεξουαλική σας υγεία, απευθυνθείτε στον προσωπικό σας γιατρό. Οι ειδικοί της ανδρικής υγείας μπορούν να διασφαλίσουν ότι θα λάβετε την κατάλληλη φροντίδα για κάθε ζήτημα αναπαραγωγικής ή σεξουαλικής υγείας.

Τα 5 βασικά για τις παθήσεις που επηρεάζουν τη σεξουαλική υγεία των ανδρών:

Η πιο συχνή πάθηση στους άνδρες είναι η στυτική δυσλειτουργία. Η στυτική δυσλειτουργία (γνωστή και ως ED ή ανικανότητα) είναι η αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης στύσης ικανής για σεξουαλική επαφή. Το πρόβλημα αυτό εμφανίζεται συχνότερα με την ηλικία. Στην ηλικία των 40 ετών, περίπου 4 στους 10 άνδρες εμφανίζουν στυτική δυσλειτουργία, ενώ στα 70 έτη, το ποσοστό φτάνει τους 7 στους 10, σύμφωνα με το National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK).

Οι πιο συνηθισμένες ασθένειες και καταστάσεις που σχετίζονται με τη στυτική δυσλειτουργία περιλαμβάνουν: χρόνιες παθήσεις όπως ο διαβήτης, η χρόνια νεφρική νόσος, η παχυσαρκία και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καρδιαγγειακά νοσήματα όπως η αθηροσκλήρωση, η υπέρταση και το εγκεφαλικό επεισόδιο, ορμονικές διαταραχές (χαμηλή τεστοστερόνη, ανισορροπία θυρεοειδούς), νευρολογικά προβλήματα (σκλήρυνση κατά πλάκας, κακώσεις νωτιαίου μυελού, βλάβες από χειρουργικές επεμβάσεις στη λεκάνη) και διαταραχές του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος όπως διόγκωση προστάτη και κάμψη πέους.

Σύμφωνα με τον Dr. O’Leary, οι περισσότερες πρώτες επιλογές θεραπείας για τη στυτική δυσλειτουργία περιλαμβάνουν φαρμακευτικά σκευάσματα που βοηθούν περίπου το 50-70% των ασθενών. Αν τα φάρμακα δεν έχουν αποτέλεσμα, υπάρχουν μη χειρουργικές επιλογές που ενισχύουν τη ροή αίματος στο πέος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτούνται πιο επεμβατικές θεραπείες, όπως η τοποθέτηση ειδικού παράγοντα στην ουρήθρα, τον σωλήνα που μεταφέρει τα ούρα από την ουροδόχο κύστη προς τα έξω. Στους άνδρες η ουρήθρα περνά μέσα από τον προστάτη και το πέος.

Αν τα αρχικά μέτρα δεν αποδώσουν, εξετάζονται χειρουργικές λύσεις όπως τα πεϊκά εμφυτεύματα ή προσθέσεις (τεχνητό πέος). «Δεν προτείνω τη χειρουργική επέμβαση ως πρώτη επιλογή στη στυτική δυσλειτουργία», σημειώνει ο Dr. O’Leary, «αλλά για πολλούς άνδρες είναι πολύ ικανοποιητική λύση».

Ψυχική υγεία & στυτική λειτουργία

Ψυχολογικά προβλήματα, όπως το άγχος και η κατάθλιψη, αποτελούν επίσης συχνές αιτίες στυτικής δυσλειτουργίας. Όπως επισημαίνει ο Dr. O’Leary στους ασθενείς του: «Το σημαντικότερο σεξουαλικό όργανο δεν βρίσκεται κάτω από τη μέση του άνδρα – βρίσκεται στους ώμους του».

Όταν δεν υπάρχουν οργανικά αίτια για τη στυτική δυσλειτουργία, οι γιατροί εξετάζουν το πρόβλημα στο πλαίσιο της ψυχικής ή συναισθηματικής κατάστασης του ασθενούς.

Στο Men’s Health Center, εξειδικευμένοι σεξολόγοι συνεργάζονται με τους ασθενείς και τους συντρόφους τους σε ένα ασφαλές και εκπαιδευτικό περιβάλλον για να εντοπίσουν πιθανά ψυχοκοινωνικά αίτια της δυσλειτουργίας και να αποκαταστήσουν φυσιολογικά επίπεδα σεξουαλικής λειτουργίας.

Υπογονιμότητα & νόσος Peyronie

Η ανδρική υπογονιμότητα είναι επίσης συχνή: έως και το 1 στα 3 περιστατικά υπογονιμότητας σχετίζεται με τον άνδρα σύμφωνα με το National Institute of Child Health and Human Development.

Αιτίες υπογονιμότητας μπορεί να είναι η χαμηλή παραγωγή σπερματοζωαρίων, ανατομικές ιδιαιτερότητες, τραυματισμός των όρχεων ή γενετικές/ανοσολογικές παθήσεις. Η διάγνωση απαιτεί κλινική εξέταση, εργαστηριακές αναλύσεις, απεικονιστικές εξετάσεις και σπερμοδιάγραμμα.

Η νόσος Peyronie προκαλείται από μικροτραυματισμούς στο πέος που οδηγούν στη δημιουργία ουλώδους ιστού (πλάκα) κάτω από το δέρμα του πέους. Η πλάκα αναπτύσσεται στην ελαστική μεμβράνη tunica albuginea που συμβάλλει στη διατήρηση της στύσης.

Καθώς ο ουλώδης ιστός μεγαλώνει, τραβά τους γύρω ιστούς προκαλώντας κάμψη ή κύρτωση του πέους – συνήθως κατά τη στύση – γεγονός που μπορεί να προκαλέσει πόνο ή να καταστήσει τη σεξουαλική πράξη δύσκολη ή αδύνατη.

Αν και τα ακριβή αίτια παραμένουν άγνωστα, πολλοί άνδρες με νόσο Peyronie έχουν υποστεί μικροτραυματισμούς με εσωτερική αιμορραγία στο πέος. Η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα για την αξιολόγηση της λειτουργίας και της μορφολογίας του πέους. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι ήπια και ο αρχικός πόνος υποχωρεί μέσα σε 6 έως 12 μήνες, επιτρέποντας την επιστροφή στη φυσιολογική σεξουαλική δραστηριότητα. Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Bασικές πληροφορίες για τη βαζεκτομή

Η βαζεκτομή αποτελεί μόνιμη μέθοδο αντισύλληψης για τον άνδρα ώστε να αποτρέψει την εγκυμοσύνη. Πρόκειται για μία ελάχιστα επεμβατική επέμβαση διάρκειας περίπου 30 λεπτών, όπου κόβονται οι σωλήνες που μεταφέρουν τα σπερματοζωάρια στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα.

Η βαζεκτομή δεν επηρεάζει τη σεξουαλική λειτουργία του άνδρα και θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική στην πρόληψη εγκυμοσύνης. Επειδή δεν αναστρέφεται εύκολα θεωρείται μόνιμη λύση αντισύλληψης.

Αν έχετε δεχθεί ποτέ ανεπιθύμητα σχόλια ή παρενόχληση στον δρόμο, πιθανόν να γνωρίζετε το άγχος που προκαλεί. Η άμυνα σας αυξάνεται, αισθάνεστε ευάλωτοι και συχνά επιστρέφετε στο σπίτι κρατώντας τα κλειδιά σφιχτά στο χέρι σας. Πολλές γυναίκες έχουν ζήσει ανάλογες εμπειρίες, μερικές μάλιστα μαθαίνουν αυτοάμυνα για να νιώσουν πιο ασφαλείς.

Όταν η ανεπιθύμητη σεξουαλική προσοχή δεν είναι άμεσα απειλητική, συχνά αγνοείται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν αφήνει ψυχολογικό αποτύπωμα. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν πως ακόμη και καθημερινές μορφές σεξισμού έχουν συνέπειες που επηρεάζουν το σώμα και τη ζωή των ανθρώπων.

«Στην ουσία έχει να κάνει με τον τρόπο που η εξουσία, το κύρος και οι πόροι κατανέμονται άνισα μεταξύ ανδρών και γυναικών», εξηγεί η Patricia Homan, κοινωνιολόγος από το Florida State University.

Η δομή του σεξισμού και οι επιπτώσεις στην υγεία

Το κίνημα για τα δικαιώματα των γυναικών έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες τον τελευταίο αιώνα. Σε πολλές χώρες η ισότητα αμοιβής είναι πλέον νομικά κατοχυρωμένη, ενώ η διάκριση λόγω φύλου απαγορεύεται. Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπήρξαν τρεις γυναίκες πρωθυπουργοί και οι γυναίκες σε ηγετικές θέσεις αυξάνονται διεθνώς.

Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι η ισότητα των φύλων έχει φτάσει σε αδιέξοδο ή ακόμη και υποχωρεί. Τα στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα παραμένουν ανησυχητικά, ενώ η βία κατά γυναικών και κοριτσιών αυξάνεται παγκοσμίως – σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία.

Υπάρχουν επίσης πιο λεπτές μορφές σεξισμού, όπως ο υποτιμητικός ή «ευγενικός» σεξισμός (π.χ. τα στερεότυπα ότι οι γυναίκες είναι πιο ευγενικές ή συναισθηματικές). Αυτές οι αντιλήψεις ενισχύουν την υποδεέστερη θέση των γυναικών.

Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με έκθεση της The Lancet, διαγράφηκαν πρόσφατα πληροφορίες για την υγεία των γυναικών από κυβερνητική ιστοσελίδα. Το περιεχόμενο που αφαιρέθηκε σχετιζόταν με τη μητρική και αναπαραγωγική φροντίδα, ενώ προστέθηκαν δεδομένα που παρουσιάζουν τα γυναικεία σώματα ως αδύναμα και τους τρανς ανθρώπους ως απειλή.

Όλα αυτά αποτελούν παραδείγματα του λεγόμενου «δομικού σεξισμού», που σύμφωνα με τη Homan είναι η συστηματική ανισότητα ισχύος και πόρων μεταξύ ανδρών και γυναικών, ενσωματωμένη στους κοινωνικούς θεσμούς.

Ο «ουλώδης ιστός» στον εγκέφαλο από τον σεξισμό

Οι επιπτώσεις στην υγεία των γυναικών μπορεί να είναι σοβαρές αλλά όχι πάντα ορατές. Μεγάλη μελέτη με περισσότερες από 7.800 μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου από 29 χώρες έδειξε ότι οι κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των φύλων αλλάζουν φυσικά τον εγκέφαλο των γυναικών.

Συγκεκριμένα, γυναίκες που ζουν σε χώρες με μεγαλύτερη ανισότητα είχαν λεπτότερο φλοιό εγκεφάλου σε περιοχές που σχετίζονται με τον έλεγχο συναισθημάτων, την ανθεκτικότητα και διαταραχές όπως κατάθλιψη ή μετατραυματικό στρες.

Ο ψυχίατρος Nicolas Crossley, από το Pontifical Catholic University of Chile, επισημαίνει πως η ανισότητα αφήνει «ουλή» στον εγκέφαλο των γυναικών μέσω της νευροπλαστικότητας – δηλαδή της ικανότητας του εγκεφάλου να προσαρμόζεται στις εμπειρίες. Το χρόνιο στρες εξασθενεί αυτή την προσαρμοστικότητα.

Αυτές οι διαφορές στον εγκέφαλο μειώνονται σημαντικά σε χώρες με μεγαλύτερη ισότητα φύλων και δεν παρατηρούνται στον ίδιο βαθμό στους άνδρες – αν και κι εκείνοι εμφανίζουν αλλαγές στις πιο άνισες κοινωνίες. Όπως τονίζει ο Crossley: «Αν βελτιώσουμε την ισότητα των φύλων, θα βελτιωθεί η υγεία όλων».

Ψυχική υγεία και διακρίσεις λόγω φύλου

Άλλες μελέτες εντοπίζουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία λόγω διακρίσεων. Έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο με σχεδόν 3.000 γυναίκες, έδειξε ότι όσες βίωσαν σεξισμό είχαν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ψυχολογική δυσφορία τέσσερα χρόνια αργότερα.

Οι εμπειρίες κυμαίνονταν από αίσθημα ανασφάλειας μέχρι προσβολές ή σωματική επίθεση. Επίσης, διαπιστώθηκε χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή στις ίδιες γυναίκες.

Η ψυχολόγος υγείας Ruth Hackett, επικεφαλής της έρευνας στο Kings College London, εξηγεί: «Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στο στρες οδηγεί στη φθορά του σώματος και αυτό συνδέεται με προβλήματα ψυχικής ευεξίας». Σε μεταγενέστερη έρευνα της Hackett σε γυναίκες άνω των 52 ετών, όσες ανέφεραν διακρίσεις λόγω φύλου είχαν χειρότερη ψυχική υγεία έξι χρόνια μετά, μεγαλύτερη μοναξιά και χαμηλότερη ποιότητα ζωής.

Αντίθετα, γυναίκες που ζουν σε κοινωνίες με μεγαλύτερη ισότητα ή έχουν ισότιμες σχέσεις εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης.

Iατρικές ανισότητες στη φροντίδα υγείας

Πέρα από την ψυχική υγεία, υπάρχει σοβαρό ζήτημα άνισης ιατρικής μεταχείρισης. Οι ανησυχίες για τη σωματική υγεία των γυναικών λαμβάνονται λιγότερο σοβαρά στα νοσοκομεία.

Έρευνα του 2024 αποκάλυψε ότι οι γυναίκες στα επείγοντα λαμβάνουν λιγότερο συχνά ισχυρά παυσίπονα (οπιοειδή) συγκριτικά με τους άνδρες – ακόμη κι όταν τα συμπτώματα πόνου είναι ίδια. Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν: «Υπάρχει συστηματική διάκριση στη διαχείριση του πόνου βάσει φύλου».

Ο φαύλος κύκλος του δομικού σεξισμού – Επιπτώσεις στους άνδρες

Ο δομικός σεξισμός περιορίζει την πρόσβαση των γυναικών σε βασικούς πόρους όπως δίκαιη αμοιβή ή αυτονομία, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο βίας ή χρόνιου στρες, εξηγεί η Homan. Υπάρχουν όμως αρνητικές συνέπειες και για τους άνδρες: τα στερεότυπα αρρενωπότητας ενθαρρύνουν επικίνδυνες συμπεριφορές, κατάχρηση ουσιών και αποφυγή ιατρικής φροντίδας.

Μεγάλη μετα-ανάλυση με πάνω από 19.000 συμμετέχοντες έδειξε ότι άνδρες που υιοθετούν χαρακτηριστικά κυριαρχίας έναντι των γυναικών ή αναζητούν διαρκώς κύρος αντιμετωπίζουν περισσότερα προβλήματα ψυχικής υγείας. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές: «Ο σεξισμός δεν αποτελεί μόνο κοινωνική αδικία αλλά έχει αρνητικές συνέπειες στην ψυχική υγεία ακόμη κι εκείνων που τον εκφράζουν».

Επιπλέον, όταν οι άνδρες βιώνουν αίσθηση αδυναμίας ή απώλειας ελέγχου, αυξάνεται η πιθανότητα να εκδηλώσουν παρενοχλητικές συμπεριφορές όταν αποκτήσουν προσωρινή εξουσία – γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τις γυναίκες γύρω τους.

Λύσεις: Προσωπικές στάσεις & κοινωνικές πολιτικές

Για αλλαγή απαιτείται τόσο προσωπική όσο και συλλογική δράση. Οι γονείς μπορούν να μιλούν στα παιδιά τους για τα στερεότυπα ήδη από μικρή ηλικία – καθώς αυτά αρχίζουν να επιβάλλονται ακόμα και από τριών μηνών.

Στο σπίτι είναι σημαντικό να αμφισβητούνται οι προκαταλήψεις ενώ πολιτικές όπως η άδεια πατρότητας για όλους έχουν εφαρμοστεί επιτυχώς στις σκανδιναβικές χώρες – ενθαρρύνοντας τους άνδρες να συμμετέχουν στη φροντίδα του παιδιού αλλάζοντας σταδιακά τις αντιλήψεις περί αρρενωπότητας («caring masculinities»).

Όταν οι γυναίκες ενδυναμώνονται, ολόκληρη η κοινωνία ωφελείται: αυξάνονται οι επενδύσεις στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και το κοινωνικό κράτος προς όφελος όλων – όπως εξηγεί η Homan. Αντίθετα, ο δομικός σεξισμός μειώνει αυτές τις επενδύσεις προς ζημία όλων ανεξαρτήτως φύλου.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από τις συνέπειες του σεξισμού βοηθά στην ενημέρωση και προσφέρει υποστήριξη στα θύματα διακρίσεων. Παρόλα αυτά πρέπει να αναγνωριστεί πως το πρόβλημα είναι βαθιά δομικό και δεν λύνεται μόνο ατομικά.

Η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη: χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά ώστε οι γυναίκες να νιώσουν πραγματικά ασφαλείς —και να μην επηρεάζεται η υγεία τους από τον θεσμικά εδραιωμένο σεξισμό. Η αλλαγή όμως είναι εφικτή εφόσον περισσότεροι μιλήσουμε ανοιχτά για το τι διακυβεύεται.

«Αν θέλετε να φέρετε γάτες στο εργαστήριο», σχολιάζει ο Δρ. Kerman, «καλή τύχη». Όταν αυτός και οι συνεργάτες του ζήτησαν από ιδιοκτήτες γατών άδεια να βιντεοσκοπήσουν στα σπίτια τους, η ανταπόκριση ήταν ενθουσιώδης. «Αρκεί να μας δώσετε κάποιες απαντήσεις για τις γάτες μας», ήταν μια συχνή απάντηση. Ωστόσο, τα ευρήματα της έρευνας ίσως δεν αρέσουν σε όλους τους άνδρες που φροντίζουν γάτες.

Οι γάτες μιλούν περισσότερο στους άνδρες φροντιστές

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα στο περιοδικό Ethology, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γάτες νιαουρίζουν πιο συχνά όταν υποδέχονται άνδρες φροντιστές. Η ομάδα υπέθεσε ότι οι άνδρες «χρειάζονται πιο ξεκάθαρες φωνητικές ενδείξεις για να παρατηρήσουν και να ανταποκριθούν στις ανάγκες των γατών τους». Με άλλα λόγια, οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως πολλές γάτες έχουν καταλήξει ότι οι άνδρες δεν ακούν πάντα, και προσαρμόζουν ανάλογα τη συμπεριφορά τους.

Εθελοντές που δήλωσαν κύριοι φροντιστές των γατών τους κλήθηκαν να φορέσουν μια διακριτική κάμερα και να καταγράψουν τα πρώτα λεπτά της επιστροφής τους στο σπίτι, συμπεριφερόμενοι όσο πιο φυσικά γίνεται. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα πρώτα 100 δευτερόλεπτα βίντεο από 31 εθελοντές, εστιάζοντας στην πρώτη γάτα που πλησίαζε τον φροντιστή σε νοικοκυριά με περισσότερες από μία γάτες.

Σε όλες τις δημογραφικές μεταβλητές — συμπεριλαμβανομένου του φύλου και της ηλικίας της γάτας, της ράτσας και του αριθμού των ζώων στο σπίτι — μόνο ένας παράγοντας συνδέθηκε με τη συχνότητα των νιαουρισμάτων: το βιολογικό φύλο του φροντιστή. Κατά μέσο όρο, οι γάτες παρήγαγαν 4,3 νιαουρίσματα στο παράθυρο των 100 δευτερολέπτων όταν υποδέχονταν άνδρες και 1,8 όταν επρόκειτο για γυναίκες. (Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης άλλους ήχους όπως τριλλίσματα, τιτιβίσματα, γρυλίσματα ή γουργουρητά.)

Διαφορές στην επικοινωνία ανδρών και γυναικών με τις γάτες

Οι επιστήμονες υποπτεύονται ότι η διαφορά αυτή αντικατοπτρίζει διαφορετικά στιλ επικοινωνίας. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες φροντίστριες μιλούν περισσότερο στις γάτες τους και πιθανόν να ερμηνεύουν καλύτερα τα φωνητικά σήματα των ζώων σε σχέση με τους άνδρες.

Ο Jonathan Losos, εξελικτικός βιολόγος στο Pανεπιστήμιο Washington στο St. Louis και συγγραφέας του βιβλίου «The Cat’s Meow», θεωρεί την υπόθεση εύλογη, αρκεί να αποκλειστούν άλλες εξηγήσεις. «Οι συγγραφείς προτείνουν ότι εμείς οι άνδρες αγνοούμε τις γάτες και χρειάζονται περισσότερα νιαουρίσματα για να τραβήξουν την προσοχή μας», σχολιάζει. «Μπορεί να ισχύει».

Ωστόσο, σημειώνει ότι το δείγμα είναι μικρό και υπάρχουν εναλλακτικές εξηγήσεις. «Οφείλεται αυτό εγγενώς σε διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών ή σχετίζεται με τη διαδικασία του πειράματος; Μήπως οι άνδρες και γυναίκες ακολουθούν διαφορετικά τις οδηγίες;» διερωτάται.

Η Mikel Delgado, ειδικός στη συμπεριφορά των γατών και ανώτερη ερευνήτρια στο Purdue University, είναι πιο επιφυλακτική. «Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην ερμηνεία αυτού ως σαφές εύρημα που ισχύει για όλες τις γάτες», τονίζει. Επιπλέον, η μελέτη δεν έλαβε υπόψη παράγοντες όπως το πόση ώρα είχε μείνει μόνη η γάτα ή αν ήταν πεινασμένη. Επίσης, αν και ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να συμπεριφέρονται φυσικά, δεν καταγράφηκε πόσο μιλούσαν στους φίλους τους κατά τη διάρκεια του βίντεο — κάτι που επηρεάζει επίσης το πόσο νιαουρίζουν οι γάτες.

Ο ρόλος της κουλτούρας στη συμπεριφορά των κατοικιδίων

Ο Δρ. Kerman και οι συνεργάτες του παραδέχονται ότι πολιτισμικοί παράγοντες μπορεί να επηρέασαν τα ευρήματα, καθώς όλοι οι συμμετέχοντες ζούσαν στην Τουρκία. Πρόσφατη έρευνα έχει δείξει πως η επικοινωνία ανθρώπων-γατών διαφέρει μεταξύ πολιτισμών. Στην Τουρκία, όπως λένε οι ίδιοι, οι άνδρες συνηθίζουν να έχουν λιγότερη λεκτική αλληλεπίδραση στο σπίτι, κάτι που ίσως αναγκάζει τις γάτες να νιαουρίζουν πιο έντονα για να λάβουν ανταπόκριση.

«Ένα από τα πράγματα που πραγματικά θα ήθελα», λέει ο Δρ. Kerman, «είναι να επαναλάβω αυτή τη μελέτη σε άλλα μέρη του κόσμου». Τέτοιου είδους έρευνες είναι σημαντικές για την ευημερία των ζώων γενικά, προσθέτει, καθώς οι γάτες είναι «πολύ καλές στο να κρύβουν τα προβλήματά τους». Όσο καλύτερα κατανοούν οι άνθρωποι τι προσπαθούν να επικοινωνήσουν οι γάτες τους, τόσο καλύτερα μπορούν να τις φροντίσουν.

«Αν μόνο μπορούσαν να μιλήσουν», συνηθίζουν να λένε πολλοί ιδιοκτήτες. «Μα ήδη μιλούν», απαντά ο Δρ. Losos. «Απλώς πρέπει να μάθουμε να το αποκρυπτογραφούμε».

Με πληροφορίες από The New York Times

Όπως ο León, που σήμερα διατηρεί δική του αλυσίδα κέντρων pilates στη Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι νιώθουν ότι μέσω του pilates βελτίωσαν τη δύναμη, την ευλυγισία, την αντοχή και τη σταθερότητά τους. Η δημοφιλία του pilates δεν είναι νέα: μέχρι και η Madonna μιλούσε για αυτό στο άλμπουμ της American Life πριν από πάνω από 20 χρόνια. Μακριά από μια απλή μόδα, έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα για φυσικοθεραπευτές, γυμναστήρια, κατασκευαστές αθλητικού εξοπλισμού και γυμναστές. Από την πανδημία και μετά, η ανάπτυξη είναι αξιοσημείωτη.

«Οι άνδρες, για παράδειγμα, προσεγγίζουν όλο και περισσότερο το pilates», παρατηρεί ο Eduardo Correa, καθηγητής στο OBS Business School και διευθυντής πρόσφατης μελέτης για την κουλτούρα της ευεξίας. Εκτιμά ότι η ζήτηση αυξάνεται κάθε χρόνο με ρυθμό άνω των δύο ψηφίων: «Το pilates είναι ιδανικό συμπλήρωμα για τα αθλητικά κέντρα».

Η επιτυχία του οφείλεται στο ότι τα μαθήματα ενδυνάμωσης πυελικού εδάφους προσελκύουν τόσο αθλητές όσο και άτομα με καθιστική ζωή ή όσους περνούν ώρες μπροστά σε υπολογιστή. Τα αποτελέσματα φαίνονται με τον χρόνο, ενισχύοντας την αφοσίωση των ασκούμενων.

Η οικονομική διάσταση του pilates

Ωστόσο, λίγες αναλύσεις εξειδικεύουν το οικονομικό του βάρος. Οι περισσότερες έρευνες για τον αθλητισμό και την ευεξία συνυπολογίζουν το pilates μαζί με άλλες πρακτικές όπως yoga ή crossfit. Σύμφωνα με την ινδική εταιρεία Future Data Stats, η παγκόσμια αγορά pilates εκτιμάται στα 176 δισεκατομμύρια δολάρια (149 δισ. ευρώ) και προβλέπεται μέση ετήσια ανάπτυξη 11,5% έως το 2032.

Φέτος, υπήρξαν αρκετές εξαγορές μεταξύ μικρών αλυσίδων κέντρων στην Ευρώπη, αλλά καμία δεν έχει πραγματικά μεγάλη οικονομική εμβέλεια. Στην Ισπανία, λειτουργούν πάνω από 600 επιχειρήσεις με το pilates στην επωνυμία τους – κυρίως μικρά στούντιο γειτονιάς, ακαδημίες fitness, κλινικές ή προσωπικοί προπονητές. Επιπλέον, πολλά γυμναστήρια προσφέρουν μαθήματα pilates λόγω της αυξανόμενης ζήτησης.

Υπάρχουν επίσης λίγοι κατασκευαστές εξοπλισμού (όπως reformer, tower, cadillac, καρέκλα, βαρέλι και άλλα αξεσουάρ), όμως οι πιο γνωστές εταιρείες βρίσκονται στις ΗΠΑ (π.χ. Balance Body ή Gratz), με τιμές που ξεκινούν από τα 4.500 δολάρια (3.800 ευρώ) για ένα βασικό reformer και φτάνουν πάνω από 11.000 δολάρια για εξελιγμένα μηχανήματα.

Η Ángeles Cancio, της εταιρείας Elina Pilates στη Ναβάρα, εξηγεί ότι αρχικά ο Joseph Pilates σχεδίασε το λεγόμενο «κλασικό pilates» με συγκεκριμένες μηχανές κι ασκήσεις, αλλά σήμερα η κατηγορία έχει εξελιχθεί με μεγαλύτερα όργανα και περισσότερες λειτουργίες για αποκατάσταση. Η μισή παραγωγή τους εξάγεται σε ώριμες αγορές όπου οι πελάτες συχνά αγοράζουν πτυσσόμενα όργανα για το σπίτι – κάτι ασυνήθιστο στην Ισπανία.

Παράλληλα σημειώνει την έξαρση προϊόντων-μαϊμού σε ψηφιακά σουπερμάρκετ που κοστίζουν ως και 10 φορές λιγότερο: «Κάθε εταιρεία προστατεύει τα σχέδιά της όπως μπορεί. Οι δικές μας μηχανές έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής – πριν τα επτά χρόνια χρειάζονται ελάχιστη συντήρηση πέρα από φθαρτά μέρη», τονίζει.

Pilates μετά την πανδημία & εκπαίδευση ειδικών

«Μετά την covid η ζήτηση αυξήθηκε πολύ», εκτιμά ο επιχειρηματίας Antonio León, με κέντρα σε τρεις πόλεις της Γαλικίας. Είτε πρόκειται για κλασικό είτε για σύγχρονο pilates –εκτός των μαθημάτων εδάφους όπου απαιτείται μόνο στρώμα– «η μεγαλύτερη επένδυση για μια επιχείρηση είναι στα μηχανήματα. Ένας εξοπλισμός των 10.000 ευρώ πιθανότατα έχει αναπτυχθεί στις ΗΠΑ με πατέντα κι εξειδικευμένη μηχανική πίσω του. Υπάρχουν όμως και κινέζικα μηχανήματα στα 700 ευρώ. Το συγκρίνω με τα αυτοκίνητα: υπάρχει μεγάλη γκάμα τιμών και ποιότητας».

Ένας ακόμη πυλώνας του χώρου είναι η εκπαίδευση. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως το σημαντικότερο είναι οι καλοί εκπαιδευτές· ωστόσο οποιοσδήποτε μπορεί να διδάξει pilates χωρίς συγκεκριμένο πτυχίο ή επίσημη πιστοποίηση παρακολούθησης μαθημάτων. Έτσι, σύμφωνα με τις αρχές του ιδρυτή, «ο καθένας ερμηνεύει κατά βούληση – πολλές φορές οι πληροφορίες αλλοιώνονται σαν στο χαλασμένο τηλέφωνο», αναφέρει ο León.

Η φυσικοθεραπεύτρια Judith Sánchez, από τον ισπανικό σύλλογο Aefep, τονίζει επίσης το μεγάλο εύρος διδακτικών προσεγγίσεων: «Το pilates είχε ελάχιστη επιστημονική τεκμηρίωση πέραν των οδηγιών του ιδρυτή που πέθανε τη δεκαετία του ’60». Η μέθοδός του βασιζόταν στην ενδυνάμωση της βαθιάς σταθεροποιητικής μυϊκής ομάδας· στη συνέχεια εξελίχθηκε θεραπευτικά κι έτσι δημιουργήθηκαν τα πρώτα μαθήματα για φυσικοθεραπευτές.

«Δεν υπάρχει επίσημη ή αναγνωρισμένη εκπαίδευση pilates ούτε προβλέπω να υπάρξει», συνεχίζει η Sánchez. «Από εκεί κι έπειτα εμείς ως φυσικοθεραπευτές διδάσκουμε θεραπευτική άσκηση – ανατομία, βιομηχανική, παθολογία… αυτά δεν διδάσκονται σε ένα απλό μάθημα pilates». Παραδέχεται πάντως ότι το pilates έκανε γνωστό το επάγγελμά τους: «Μετά την πανδημία υπήρξε έκρηξη ζήτησης· πλέον όλοι προσλαμβάνουν κάποιον ειδικό».

Ο Bruno Oliveira, φυσικοθεραπευτής εξειδικευμένος στην αποκατάσταση στη Hyperice, ανήκει σε αυτή τη νέα γενιά επαγγελματιών: «Για άτομα με τραυματισμούς το pilates είναι θεμελιώδες γιατί ενδυναμώνει τον πυρήνα του σώματος. Τα οφέλη είναι πολλαπλά: βελτίωση στάσης σώματος, ευθυγράμμισης· χρησιμοποιείται για πρόληψη τραυματισμών σε άτομα με καθιστική ζωή…». Στον κλάδο του θεωρεί το pilates κομβικό: «Παλαιότερα για πόνο στη μέση γινόταν μασάζ· σήμερα δουλεύουμε ευλυγισία πίσω μυϊκής αλυσίδας, πυελικό έδαφος, μέσο γλουτιαίο…».

Ανάλογη αλλαγή βλέπουν κι επιχειρηματίες που αναζητούν μεγαλύτερη ανταμοιβή από τον χώρο: Η Laura de Toro, πρώην γυμνάστρια που πλέον έχει franchise της μάρκας Nexes Pilates δηλώνει: «Έχω ήδη υπογράψει 20 νέες συνεργασίες. Το προφίλ αλλάζει – όλο και περισσότεροι νέοι ψάχνουν προκλητικά μαθήματα, άψογα κέντρα και υψηλό επίπεδο κινήτρων. Το pilates πλέον ξεπερνά τα στενά του όρια».

Με πληροφορίες από EL PAÍS