Νίκος Γκάτσος, κάτοικος της οδού Σπετσών 101, μέχρι το 1992. Ο αλησμόνητος συνομιλητής, ο διαμορφωτής ενός οριστικού ήθους κι ενός οριστικού βλέμματος. Σήμερα, 12 Μαΐου, συμπληρώνονται 33 χρόνια από τον θάνατό και 82 από την έκδοση της «Αμοργού», της μοναδικής ποιητικής σύνθεσης που εξέδωσε.

Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε το 1911 στην Ασέα Αρκαδίας από τους αγρότες Γεώργιο Γκάτσο και Βασιλική Βασιλοπούλου. Όταν το 1930 ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Φιλοσοφική Σχολή, δεν ήταν ένας συνηθισμένος νέος, που θα άφηνε ανεκμετάλλευτη την ευγενή πνευματικότητα της πρωτεύουσας. Ο Γκάτσος είχε ήδη μελετήσει Παλαμά και Σολωμό, καθώς και το δημοτικό τραγούδι, ενώ παρακολουθούσε με θέρμη και ζήλο τις νεωτεριστικές τάσεις στην ποίηση της Ευρώπης. Αμέσως, άρχισε να έρχεται σε επαφή με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής. Πρωτοδημοσίευσε ποιήματά του, μικρά σε έκταση και με κλασικό ύφος, στα περιοδικά «Νέα Εστία» και «Ρυθμός». Την ίδια περίοδο, δημοσίευσε κριτικά σημειώματα στα περιοδικά «Μακεδονικές Ημέρες», «Ρυθμός» και «Τα Νέα Γράμματα» (για τον Κωστή Μπαστιά, την Μυρτιώτισσα και τον Θράσο Καστανάκη αντίστοιχα), ενώ αργότερα συνεργάστηκε με τα «Καλλιτεχνικά Νέα» και τα «Φιλολογικά Χρονικά».

Το 1936, γνωρίζει τον ποιητή Οδυσσέα Ελύτη στο πατάρι του Λουμίδη, στο στέκι όλης της αφρόκρεμας. Είναι και οι δύο εικοσιπέντε χρόνων. Μια νιότη που έχει ήδη καθορίσει το περιεχόμενό της. Ο Γκάτσος ασχολήθηκε ιδιαίτερα και με τη μετάφραση θεατρικών έργων, κυρίως για λογαριασμό του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης και του Λαϊκού Θεάτρου. Το όνομά του όμως είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το ελληνικό τραγούδι. Ό,τι έγραψε και μελοποιήθηκε δύσκολα αφήνει τη μνήμη του ακροατή. Ό,τι φώτισε, πήρε γιγάντιες διαστάσεις. Έφερε την ποίηση στον στίχο και κατάφερε να δώσει, κυρίως μέσω της συνεργασίας του με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον κανόνα του ποιητικού τραγουδιού. Η γνωριμία και η συνεργασία του Γκάτσου με τον Χατζιδάκι χρονολογείται από τα μέσα της δεκαετίας του ’40 και αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της ελληνικής μουσικής. Για πενήντα σχεδόν χρόνια οι δυο τους υπήρξαν στενοί φίλοι, συνομιλητές, συνεργάτες.

«Την πίκρα έχω μάνα μου, γυναίκα την ανάγκη, στα χώματα που χόρεψαν, Αγαρηνοί και Φράγκοι», «εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες, ευλαβικά πριν μπουν στο τελεστήριο, τώρα πετάνε τ’ αποτσίγαρα οι τουρίστες, και το καινούριο παν να δουν διυλιστήριο», «θα γυρίσω λυπημένη Παναγιά. Έχε γεια, μην κλαις το μαράζι, μάθε φυλακτό να μην κρεμάς. Να λες Δεν πειράζει, θα ρθει η άσπρη μέρα και για μας”, «Πρωτομαγιά, με το σουγιά χαράξαν το φεγγίτη, και μια βραδιά, σαν τα θεριά, σε πήραν απ’ το σπίτι», «Θε μου, σαν πόσες αμαρτίες του ανθρώπου η μοίρα σου χρωστά. Ολοι τραβούν στην αγορά κι οι ρήτορες απ’το μπαλκόνι ποτίζουν τις ψυχές μ’αφιόνι και κόβουν χέρια και φτερά», «Αύριο πάλι, αύριο πάλι θαρθω να σου πω, κρίμα που δε με πιστεύεις, κρίμα που δεν ξέρεις πόσο σ’ αγαπώ».

Ο Νίκος Γκάτσος είτε εξαντλούσε την αγάπη και τον έρωτα με ένα «πάλι» δίπλα στο «αύριο» είτε περιείχε την αιμάτινη Πρωτομαγιά με ουσιαστικά βίας και αγώνα, δεν ξέφευγε από τα όρια της ολοκληρωμένης ποίησης. Είναι, ναι, δικαίως, κομμάτι της ζωής που ζούμε τώρα, αλλά «και αντικατάσταση δεν έγινε καμία». Πάντως, ο ήλιος πάνω από τους καθιερωμένους δρόμους παραμένει ο ίδιος. Όπως παραμένει ίδια και η ανάγκη του χορτάτου ποιητή να εκφράζει τα αισθήματα όλων των εποχών.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, τα σχέδια που προωθούνται σε τοπικό επίπεδο —και αφορούν την επέκταση του λιμανιού στα Κατάπολα καθώς και τη διάνοιξη νέων οδικών αρτηριών— ενδέχεται να διαταράξουν ανεπανόρθωτα τη φυσιογνωμία της περιοχής.

Η επιλογή των επτά μνημείων και τόπων γίνεται από το διοικητικό συμβούλιο της Europa Nostra, έπειτα από αξιολόγηση προτάσεων που καταθέτουν δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς από ολόκληρη την Ευρώπη. Πέρα από την Αμοργό, στον φετινό κατάλογο περιλαμβάνονται περιοχές σε Ουγγαρία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Πορτογαλία, Ρουμανία και Σερβία.

Η σημασία του τόπου

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, τα Κατάπολα και η αρχαία Μινώα συγκροτούν ένα σπάνιο παράδειγμα συνέχειας ανάμεσα στο τοπίο, την αρχαιολογική κληρονομιά και τη ζώσα κοινότητα. Πρόκειται για μια εύθραυστη ισορροπία, προϊόν μακραίωνης συνύπαρξης ανθρώπου και φύσης, η οποία —κατά την εκτίμηση του οργανισμού— απειλείται από μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις.

Ο αρχαιολογικός χώρος της Μινώας, που έχει χαρακτηριστεί ζώνη απόλυτης προστασίας, μαζί με τον οικισμό των Καταπόλων, αποτελούν —σύμφωνα με την Europa Nostra— παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης πολιτιστικής κληρονομιάς και φυσικού περιβάλλοντος. Ο οργανισμός εκτιμά ότι η περιοχή θα μπορούσε να εξελιχθεί σε υπόδειγμα βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης για μικρά μεσογειακά νησιά που αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις.

Διχασμός στην τοπική κοινωνία

Τα σχέδια για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του λιμένα, σε συνδυασμό με τα συνοδά οδικά έργα, έχουν προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση στο νησί. Το 2023 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μελέτη που προέβλεπε σημαντική διεύρυνση του λιμανιού, ενώ εγκρίθηκε και πολεοδομικό σχέδιο που περιλαμβάνει —μεταξύ άλλων— επεκτάσεις λιμένων (Κατάπολα και Αιγιάλη), διάνοιξη 15 νέων δρόμων, επεκτάσεις οικισμών και πρόβλεψη για αεροδρόμιο.

Η δημοτική αρχή και μέρος των κατοίκων θεωρούν τα έργα απαραίτητα για την αναβάθμιση των υποδομών και την ενίσχυση της τουριστικής κίνησης. Αντίθετα, άλλοι κάτοικοι και φίλοι του νησιού εκφράζουν φόβους ότι πρόκειται για μια στροφή προς ένα μοντέλο μαζικής ανάπτυξης που θα αλλοιώσει τον χαρακτήρα της Αμοργού.

Ήδη έχουν κατατεθεί τρεις προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του πολεοδομικού σχεδίου, με την εκδίκαση να έχει μετατεθεί για τον Απρίλιο. Παράλληλα, ιδρύθηκε στο νησί ο σύλλογος «Ο λιμήν», ο οποίος δηλώνει ότι υποστηρίζει έναν ήπιο εκσυγχρονισμό, απορρίπτοντας όμως μια εκτεταμένη —«φαραωνική», όπως τη χαρακτηρίζει— επέκταση του λιμανιού. Μέλη του συλλόγου προγραμματίζουν συνάντηση με τον επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, επιδιώκοντας να αποτραπεί ενδεχόμενη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση του έργου.

Η θέση του δημάρχου

Ο δήμαρχος Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, υποστηρίζει ότι η συζήτηση συχνά διογκώνεται πέρα από τις πραγματικές της διαστάσεις. Όπως επισημαίνει, η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου της Μινώας έχει πραγματοποιηθεί εδώ και δεκαετίες, ωστόσο οι απαλλοτριώσεις δεν ολοκληρώθηκαν, με αποτέλεσμα να μην προχωρούν οι ανασκαφές και η αξιοποίησή του.

Σε ό,τι αφορά στον νέο δρόμο, ο δήμαρχος σημειώνει ότι θα αποσυμφορήσει το λιμάνι και θα διευκολύνει την ανάδειξη της Μινώας, ενώ ο παλαιός οδικός άξονας προβλέπεται να μετατραπεί σε μονοπάτι.

Για το λιμάνι, τονίζει ότι τα σχέδια που παρουσιάζονται από την Europa Nostra δεν αντανακλούν την τελική πρόταση. Κατά τον ίδιο, ο εκσυγχρονισμός είναι αναγκαίος για λόγους ασφάλειας —τόσο στο χερσαίο όσο και στο θαλάσσιο τμήμα— αλλά και για την προστασία του οικισμού από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Υπογραμμίζει, τέλος, ότι οι ανάγκες των κατοίκων είναι διαρκείς και δεν περιορίζονται στη θερινή περίοδο, αφήνοντας αιχμές για όσους, όπως λέει, επιθυμούν να παραμείνει το νησί αμετάβλητο.

Νίκος Γκάτσος, Αμοργός, Εκδόσεις Πατάκη

Η «Αμοργός» είναι το πρώτο πλήρες ποιητικό έργο που δημοσίευσε ο ποιητής και στιχουργός, Νίκος Γκάτσος. Πρόκειται για μια μικρή σε έκταση υπερρεαλιστική σύνθεση αναμεμειγμένη με στοιχεία της ελληνικής δημοτικής και λόγιας παράδοσης. Θεωρείται κορυφαίο δημιούργημα της νεοελληνικής γραμματείας. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι ο Γκάτσος δεν δημοσίευσε άλλα παρόμοια ποιητικά έργα, με εξαίρεση ίσως δυο-τρία ποιήματα. Η «Αμοργός» κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε 308 αντίτυπα το 1943, στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής, από τον αθηναϊκό εκδοτικό οίκο Αετός ΑΕ. Μέχρι τότε, ο ποιητής είχε δημοσιεύσει λίγα μόνο ποιήματα σε κλασικό ρυθμό και κάποιες κριτικές στα λογοτεχνικά περιοδικά Νέα Εστία και Ρυθμός.

Η «Αμοργός» ήταν η πρώτη ποιητική σύνθεση του Γκάτσου σε ελεύθερο στίχο και εικόνες ολότελα υπερρεαλιστικές. Σ’ αυτό, συνέβαλε η γνωριμία του ποιητή με τον Ελύτη και άλλους υπερρεαλιστές ποιητές της εποχής, Έλληνες και μη. Κατά ομολογία του Τάκη Παπατσώνη, ο Γκάτσος επέλεξε τον τίτλο «Αμοργός» όχι επειδή έχει κάποια σχέση με το ομώνυμο νησί, αλλά «μονό ηχητικά — σαν ένα τμήμα ελληνικό». Κατά άλλες ερμηνείες, ο τίτλος του έργου αποτελεί αναφορά σε ένα ουτοπικό, ελληνικό και σκοτεινό (λόγω Κατόχης) τοπίο.

Μετά την δημοσίευση της «Αμοργού», ο Γκάτσος δημοσίευσε ελάχιστα άλλα ποιήματα, και ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικά με την γραφή στίχων για τραγούδια. Η Αμοργός κυκλοφόρησε σε β΄ έκδοση στην Αθήνα το 1963, από τις εκδόσεις Ίκαρος. Από την γ΄ έκδοση, που βγήκε από τον Ίκαρο το 1969, και έπειτα συμπεριλήφθηκαν δύο ποιήματα μεταγενέστερα της «Αμοργού»: «Ο Ιππότης και ο Θάνατος (1513)» και, το «Ελεγείο». Η δ΄ έκδοση της «Αμοργού» έγινε το 1987 από τον Ίκαρο και ακολούθησαν πολλές ανατυπώσεις. Από το 1998, το έργο αυτό του Γκάτσου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκης. Οι πωλήσεις του μέχρι το 2002 είχαν ξεπεράσει τα 40.000 αντίτυπα.

Ο Μάνος Χατζιδάκις μελοποίησε την «Αμοργό», αλλά μόνο κομμάτια της είχαν κυκλοφορήσει σε δίσκους όσο καιρό ζούσαν ο ποιητής και ο συνθέτης. Η πλήρης μελοποίηση κυκλοφόρησε σε δίσκο το 2005, δεκατρία χρόνια μετά τον θάνατο του Γκάτσου και έντεκα χρόνια μετά τον θάνατο του Χατζιδάκι.

Ο υπερτουρισμός είναι ένα καυτό θέμα στην Ελλάδα με πλήθη τουριστών να πνίγουν τα hotspot διακοπών κάθε χρόνο όπως η Σαντορίνη, η Μύκονος και η Κέρκυρα. Αλλά μην αφήνετε αυτό να σας αποτρέψει από την ευκαιρία να πάρετε μόνοι σας μια γεύση από τον ελληνικό τρόπο ζωής.

Υπάρχουν 227 κατοικημένα νησιά σε όλη τη Μεσόγειο, το Αιγαίο και το Ιόνιο – μερικά από τα οποία έχουν πολύ λίγους τουρίστες. Η MailOnline επέλεξε πέντε από τα καλύτερα νησιά που όλα τους προσφέρουν άφθονο ήλιο, άμμο, θάλασσα και γαλήνη χωρίς τα πλήθη.

Από την «παρθένα γοητεία» και τις «απομονωμένες παραλίες» στην Τήλο, μέχρι την «απομακρυσμένη» αλλά «ήσυχη» Αμοργό, αυτά τα απίθανα ελληνικά νησιά θα σας κάνουν να κλείσετε την πτήση σας. Το πιο δύσκολο κομμάτι θα είναι να επιλέξετε ποιο θα επισκεφθείτε πρώτα…

Τήλος

Η Τήλος βρίσκεται στο μέσο της διαδρομής μεταξύ Κω και Ρόδου στο Αιγαίο Πέλαγος – έχει μόνιμο πληθυσμό μόλις 746 κατοίκους και λίγους τουρίστες. Σύμφωνα με το Unforgettable Greece: «Η Τήλος είναι ένα μικρό νησί των Δωδεκανήσων, δημοφιλές στους ελεύθερους κατασκηνωτές και στους ανθρώπους που αναζητούν ησυχία στις διακοπές τους. Το νησί της Τήλου είναι ακόμα ανέγγιχτο από τον μαζικό τουρισμό και διατηρεί την παρθένα γοητεία του. Οι παραλίες είναι απομονωμένες – ιδανικές για όσους αναζητούν ιδιωτικότητα».

Πρωτεύουσα της Τήλου είναι το Μεγάλο Χωριό σε μέγεθος πίντας, το οποίο βρίσκεται στους πρόποδες ενός βουνού με ένα Μεσαιωνικό Κάστρο στην κορυφή, ενώ η πιο πολυσύχναστη πόλη της είναι το λιμάνι της Λιβαδειάς.

Χίος

Η Χίος, το πέμπτο μεγαλύτερο νησί που βρίσκεται στο βόρειο Αιγαίο κοντά στην Τουρκία, προσελκύει μερικούς τουρίστες στην κύρια πόλη της, αλλά έχει πολύ ήσυχη ύπαιθρο και παραμένει αρκετά χαμηλών τόνων. Ο ιστότοπος ταξιδιωτικών οδηγών Greeka σημειώνει: «Η Χίος είναι ένα πολύ όμορφο νησί που είναι ακόμα αρκετά ανέγγιχτο από τον τουρισμό παρά τις διάφορες ομορφιές της, όπως οι υπέροχες παραλίες και τα υπέροχα μεσαιωνικά χωριά της. Ο χαμηλός τουρισμός οφείλεται στο γεγονός ότι η Χίος ήταν οικονομικά αυτάρκης για πολλά χρόνια. Η ηρεμία και η αυθεντικότητα της Χίου, μαζί με το ποικίλο και κατάφυτο τοπίο, τα ωραία χωριά και οι ειδυλλιακές παραλίες κάνουν αυτό το νησί έναν εξαιρετικό προορισμό διακοπών».

Κύθηρα

Σύμφωνα με το Discover Greece: «Τα Κύθηρα είναι ένα όχι και τόσο μικρό νησί της Πελοποννήσου. Δεν είναι πολύ εύκολη η πρόσβαση και αυτός είναι πιθανώς ο λόγος που δεν έχει αναπτυχθεί τουριστικά. Στο νησί μπορείτε να φτάσετε με πλοίο – πολλά δρομολόγια όλη την ημέρα – αλλά αν θέλετε να πετάξετε θα πρέπει να σταματήσετε στην Αθήνα πριν πάρετε μια δεύτερη πτήση για τον Κρατικό Αερολιμένα Κυθήρων.

Ωστόσο, η παραπάνω προσπάθεια θα μπορούσε να αξίζει τον κόπο, όπως σημειώνει η Cycladia: «Τα Κύθηρα προσφέρουν μια αξιοσημείωτη φυσική ομορφιά και αξιοθέατα, μαζί με υπέροχες παραλίες… εν συντομία είναι ένα από τα καλύτερα μέρη για επίσκεψη στην Ελλάδα».

Αμοργός

Η Greeka σχολιάζει: «Η Αμοργός δεν συγκαταλέγεται στους κορυφαίους προορισμούς διακοπών στην Ελλάδα. Αντίθετα, είναι ένα απομακρυσμένο νησί που έχει διατηρήσει την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τον παλιομοδίτικο τρόπο ζωής του. Αγαπημένο νησί για τους λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού, της φύσης και της ηρεμίας, η Αμοργός προσφέρει στιγμές χαλάρωσης και μοναδικές εμπειρίες».

Σύμφωνα με το Lonely Planet: «Ο δρόμος που ξετυλίγεται σαν κορδέλα κατά μήκος της μεγάλης κορυφογραμμής των βουνών της Αμοργού, που συνδέει τα κύρια χωριά, είναι από τις πιο όμορφες διαδρομές στις Κυκλάδες». Ονομάζει μάλιστα, τον κόλπο της Καλοταρίτισσας ως την «ωραιότερη παραλία» του νησιού.

Σάμος

Η Σάμος, με πληθυσμό περίπου 33.000 κατοίκων, είναι πιο γνωστή από ορισμένα νησιά αυτής της λίστας, αλλά μπορεί να υπερηφανεύεται για μια πληθώρα χαλαρών, ανεπιτήδευτων περιοχών. Το Lonely Planet λέει: «Πέρα από τα χαμηλών τόνων θέρετρά της και την πρωτεύουσα Βαθύ, υπάρχουν πολλές απίθανες παραλίες και ήσυχα σημεία στα δροσερά, δασώδη βουνά της ενδοχώρας όπου η παραδοσιακή ζωή συνεχίζεται. Χωριά όπως οι Μανωλάτες, το Παλαιό Καρλόβασι, ο Πλάτανος και οι Σπαθαραίοι είναι «γραφικά», σύμφωνα με το TripAdvisor και αξίζει να τα επισκεφθείτε».

Το Discover Greece προτείνει στους τουρίστες να πάνε στην παραλία Μικρή Λάκκα, δηλώνοντας: «Είναι μια από τις μικρότερες και πιο απομονωμένες παραλίες της Σάμου, προστατευμένη από τον άνεμο και με ψιλό βότσαλο και κοχύλια και ήρεμα γαλάζια νερά».

Πηγή: Daily Mail / Φωτογραφίες: 1, 3, 4. Wikimedia Commons, 2. Flickr, 5. Picryl

Ήταν Ιούλιος 2007 (άλλη φάση τότε)

Με μια σκηνή και λίγα υπάρχοντα. Έτσι ξεκίνησα. Από έναν Πειραιά που ζεματούσε. Εννοείται Ιούλιος, εννοείται θα ξεπερνούσα τις εφτά μέρες, στο κάμπινγκ της Αιγιάλης. Ποιος μένει ατάραχος ενώ διασχίζει το Αιγαίο; Ούτε ένας. Από το καράβι που θα μοίραζε κόσμο σε Δονούσα, Κουφονήσια και Αστυπάλαια, στην Αμοργό κατέβηκαν πολλοί. Άνθρωποι σε έξαψη, άφηναν πίσω τους μιαν αγχωμένη Δευτέρα για να ζουμάρουν μια μπλε πιτσιλιά, 136 ναυτικά μίλια από την πύλη Ε6.

Στήσαμε τη σκηνή, ελεύθεροι και χαρούμενοι. Χωρίς να μας νοιάζει που δεν υπήρχε μισό δεντράκι κοντά μας ή εντελώς ομαλό έδαφος. Κάτι πετρούλες κάτω από το στρώμα, που άφηναν σημάδια στο μάγουλό μου, κάτι τζιτζίκια σε ντελίριο, αλλά εγώ..

Από τα ντους μέχρι τη σκηνή, με το μαγιό. Από το κάμπινγκ μέχρι το Que, με το μαγιό. Μέχρι το βράδυ, στη θάλασσα. Ενυδατωμένα βλέμματα. Μέρα με τη μέρα, η φιγούρα μας εναρμονίζεται με την απλότητα της ντόπιας ζωής. Όπου και να βρεθείς, αυτό που ξετυλίγεται μπροστά σου, σού προκαλεί παραλυσία. Στα μονοπάτια, μυρίζει κάτι σαν θυμάρι. Ο φίλος μου παραιτείται από την προσπάθεια να αφαιρέσει και τα υπόλοιπα αγκαθάκια (αχινού) από την αριστερή του φτέρνα. Μια άχρονη στιγμή στον Μούρο. Μια αιωνιότητα στα Θολάρια. Γλυκό του κουταλιού μαζί με έναν καφέ που μυρίζει κάρδαμο. Η Αμοργός μας τρέλανε. Ένα σπιτάκι, ναι, αυτό θα ήθελα. Ένα μόνιμο σπιτάκι που το χειμώνα «θα χαλάει» η πρόσοψή του από τα κύματα και το καλοκαίρι, με υπομονή, θα το φέρνω στα ίσα του εγώ.

Οι αφαιρετικές εικόνες, οι λευκές, οι μπλε γραμμές, το περιεκτικό μοτίβο, η μόνιμη διαφυγή προς τη θάλασσα. Δεν ξέρω τι άλλο μπορεί να θέλει ο άνθρωπος. Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλη αλήθεια που να ορίζει τη χορτασμένη του χαρά από αυτό που φέρουν οι Κυκλάδες. Δανείζομαι μικρό βιβλιαράκι από την παρέα της διπλανής σκηνής. Δεν το τελειώνω.

Στη Χώρα της Αμοργού, για κάμποσα λεπτά, κι αφού έχω ακουμπήσει το κεφάλι μου στον ασβεστωμένο τοίχο του «Γιασεμιού», έφτιαχνα εικόνες μιας πιθανής ζωής σε αυτό το μικρό νησάκι. Να κάνω μαθήματα σε κανά σχολείο, να μάθω να ψαρεύω, να μη σταματήσω τα μπάνια ούτε τον Δεκέμβρη, να κάνω εκεί Χριστούγεννα και να περιμένω να κυλήσει ο χρόνος μέχρι τους θριάμβους του επόμενου καλοκαιριού.

«Δεν είναι εύκολο», είπαν οι δύο φίλοι μου, «κράτα τις αποστάσεις σου για να αυξάνεις την ένταση». Η κουβέντα συνεχίστηκε στο μικρό νησάκι της Γραμβούσας. Μετάγγιση αγριότητας στις φλέβες μας. Μιλάμε με κάτι Γάλλους, στα ελληνικά. «Ακ, τάλασσα». Το νησί δονείται. Αντέχει τόσους και τόσους διψασμένους. Δεν εξαντλείται η καθαρή του πληρότητα. Με τίποτα. Ένα μουσικό χαλί, μόνιμο και διαπεραστικό, σε κάθε σημείο αυτού του τόπου. Leonard Cohen και “Bird on the Wire”.

Η Ξ., η μικρή μου αδερφή, για πρώτη φορά επισκέφθηκε το νησί στα 10 της. Ένα κοριτσάκι με πολλά μωβ κοκαλάκια κι ένα άσπρο φουστάνι με λεκέ παγωτού και τις δέκα μέρες που τριγυρνούσε στην Αιγιάλη. Ένα πρωί, με μια κάμερα στο χέρι, τραβούσε τον εαυτό της. «Καλώς ήρθατε στη σκηνή μας, που χωράνε όλα μας τα πράγματα. Να μια κατσαρολίτσα, να και το καλάμι για το ψάρεμα, να κι εγώ. Πετάω. Δε φαίνεται»;

Ψάχνω κάτι πιο αφοπλιστικό από αυτή τη σκηνή με το ανυποψίαστο κορίτσι. Δεν έχω βρει. Δεν ξέρω αν θα βρω όσα χιλιόμετρα κυκλαδικής μνήμης και να προσθέσω στην ιστορία μου.

Στο ημερολόγιό μου γράφω:
Βουνό Κρίκελος στο νότιο τμήμα του νησιού. Χριστέ μου!
Ακρωτήριο Ξόδωτος. Άφωνη. Μόνο επιφωνήματα.
Λαγκάδα, Θολάρια, Ποταμός. Σε αυτά τα χωριά, αναθεμάτισα για τη θνητότητά μου.
Αιγιάλη. Ένα μπαράκι στη θάλασσα που δεν κλείνει ποτέ. Τρως φρούτα πάνω σε γιαούρτι και βυθίζεις τα πόδια σου στην άμμο. Ένας σκύλος γελάει με τη ραστώνη μας. Δεν τον παρεξηγώ. Δύση: Άντε να αγαπήσεις κόκκινους ήλιους αλλού.
Χώρα. Ποιος νους την έφτιαξε; Από ποια δεξαμενή άντλησε κέφι;

«Μπερδεύουνται κραυγές παιδιών με το κελάδημα του πουνέντε»
Γκάτσος φορ έβερ.

Υγ: Γύρισα τη μνήμη στο τότε για να θυμηθώ και τον τόπο και τον ενθουσιασμό. Εύκολο ήταν. Σήμερα, λέμε «οι Κυκλάδες». Λείπει το «μας». Και με λυπεί.

Πηγή φωτογραφιών: Shutterstock