Κάθομαι στο σαλόνι. Ακούω, πού και πού, την ιστορία, τους διαλόγους. «Μήπως βαριέστε τα μαθηματικά, σήμερα»; «Ναιιιιι». «Βγάλτε, παρακαλώ, τις φλογέρες και τα τριγωνάκια», λέει η δασκάλα.

Σε λίγα λεπτά, ακουγόταν το «Ακορντεόν» του Μάνου Λοΐζου και του Γιάννη Νεγρεπόντη. Όταν τραγούδαγε φτυστός ήταν ο ήλιος, φωτιές στα χέρια του άναβε τ’ ακορντεόν. Τα δύο παιδιά τραγουδούσαν με πάθος, μοιράζοντας τις λέξεις και τη μελωδία στους «μαθητές».

Το λάμα πρότεινε να παίξει γιουκαλίλι. «Φυσικά», είπε η δασκάλα. «Απ’ την αρχή! Μας διέκοψες», διαμαρτυρήθηκαν τα γαϊδουράκια. Μα ένα βράδυ σκοτεινό σαν όλα τ’ άλλα, κράταγε τσίλιες παίζοντας ακορντεόν. Φασιστικά καμιόνια στάθηκαν στη μάντρα και μια ριπή σταμάτησε τ’ ακορντεόν.

Και τότε η Μαρίνα (7) λέει στη Μαρία (7). «Να τραγουδήσουμε πολλές φορές αυτό που λέει “σαν στάμπα”». «Εντάξει». Κι έχει σαν στάμπα τη ζωή μου σημαδέψει, δε θα περάσει ο φασισμός. Κι άλλο. Κι άλλο. Κι άλλο.

– Κουκουβάγια, ξέρεις τι σημαίνει «στάμπα»;
– Κάτι σαν τατουάζ;
– Ναι. Και φασισμός;
– Ε, χμ.
-Ποιος ξέρει; Πες, ιππόκαμπε! Καλά, θα σας εξηγήσω εγώ. Είναι, ας πούμε, να σε σκοτώσει κάποιος επειδή είσαι ιππόκαμπος και δεν είσαι κότα! Ντρινννν! Τα λέμε αύριο, παιδιά!

Εκείνη τη μέρα, σκεφτόμουν τη δύναμη, που περιέχει το (σύντομο) πέρασμα του Μάνου Λοΐζου. Όταν τον νου και την καθημερινότητα παιδιών μπορεί να κινητοποιήσει ένα τραγούδι, όπως το «Ακορντεόν», όταν η φράση «δεν θα περάσει ο φασισμός» έχει την αποφασιστικότητα (εκεί, στο σίγμα) του λυρικού δημιουργού της, όταν «στην ενορχήστρωση συμμετέχει κι ένα λάμα», τότε τίποτε δεν πήγε χαμένο.

Ο Μάνος Λοΐζος πέθανε νέος (ούτε 45 χρόνων), σαν σήμερα, 17 Σεπτεμβρίου 1982. Σε αρχειακά πλάνα από την κηδεία του, στο Πρώτο Νεκροταφείο, είναι ολοφάνερο ότι ο θάνατός του συγκλόνισε, μετατόπισε, πάγωσε την ακεραιότητα της διαδρομής. Κλαίνε άνθρωποι κάθε ηλικίας, ενώ τα κόκκινα γαρύφαλλα θα παραμείνουν άθικτα μέχρι την πρώτη φθινοπωρινή βροχή. Αλλά μάλλον, όχι. Η αλήθεια είναι ότι παραμένουν άθικτα.

Η φωνή του έχει αλληλεγγύη και η φαντασία του μέλλον. «Μοιάζει με κάποιον που έχει μια τρύπα στην μπλούζα του από σφαίρα. Δεν σκοτώθηκε, όμως, γιατί χαμογελούσε. Ή μάλλον χαμογελούσαν τα μεγάλα μάτια του», είπε το λάμα από τις κορδιλιέρες των Άνδεων και ζήτησε να παίξει το «Ακορντεόν», την επόμενη φορά, με δωδεκάχορδη κιθάρα.

Συμφώνησαν όλοι.

(τρέχω στην κουζίνα, να κλείσω το μάτι, τρέχω στο σαλόνι και ξανά στο μπαλκόνι γιατί η μουσική δεν είναι πια εκεί)

Τώρα, κάθεται στο σκαλί του απέναντι διώροφου και καπνίζει. Δεν κοιτάει κάτω, αλλά σαν γνήσιος μουσικός του δρόμου κοιτάει στον ουρανό. Το γαλάζιο είναι πιο σημαντικό από όσους τον παρακολουθούμε από το μπαλκόνι μας. Υποπτεύομαι ότι μόλις τελειώσει το τσιγάρο του θα φορέσει το ακορντεόν του για να συνεχίσει να εκφέρει με φωνή που γελάει τους σταθερά απλούς στίχους τραγουδιών πολύ σημαντικών. Κι ενώ με πείθει να κοιτάξω κι εγώ τον ουρανό, ανάβει ένα ακόμα τσιγάρο.

Έχει γαλάζια μάτια, είναι σίγουρα πολύ Αθηναίος και ακόμα πιο σίγουρα το αγαπημένο του σινεμά έχει γίνει super market ή πάρκινγκ. Ψώνιζε στην Πατησίων, ζούσε στην Πλατεία Κυψέλης, τώρα έχει χάσει το αγαπημένο του παγκάκι εκεί. Δεν έχει αλλάξει ποτέ μάρκα τσιγάρα, αυτό είναι το πρώτο και το τελευταίο του ακορντεόν και ακόμα πιο σίγουρα από το ότι το αγαπημένο του σινεμά είναι πια σούπερ μάρκετ ή πάρκινγκ, έχει καπνίσει συντροφιά με κάποιον ηθοποιό που έχει παίξει μόνο σε ασπρόμαυρες ταινίες. Βγήκε το πρώτο του αληθινό ραντεβού στο Au revoir και πήρε την πρώτη του αληθινή απόφαση πίνοντας ουίσκι.

Πια, κάθομαι σε ενα σημείο του μπαλκονιού που νομίζω πως δε φαίνομαι. Είναι Τρίτη και πέρα από την καθημερινότητα, δεν έχω να ζήσω κάτι άλλο. Πόσο κρατάει ένα τσιγάρο, πόσο κρατάει μια σκέψη, πόσο κρατάει το αγαπημένο του τραγούδι;

Σηκώνεται, το πακέτο μπαίνει στην τσέπη του, το ακορντεόν στους ώμους του και φωτογραφίζει τον ουρανό με τα μάτια του, όσο γαλάζιο θέλει να τον βλέπει, μέχρι να ξανακάτσει σε κάτι άγνωστα σκαλιά και να τον δουν από το μπαλκόνι τους κάτι αγνώστοι άνθρωποι.