Η συγκεκριμένη μελέτη δεν υποστηρίζει πως η αισιοδοξία μπορεί να θεραπεύσει ασθένειες, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι ψυχικές στρατηγικές να βοηθήσουν το ανοσοποιητικό να αντιμετωπίσει λοιμώξεις ή ακόμη και όγκους. «Είναι η πρώτη απόδειξη σε ανθρώπους, με πιθανή αιτιακή σχέση, ότι αν μάθεις να ενεργοποιείς το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, αυξάνεται η αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού», δήλωσε η Talma Hendler, καθηγήτρια ψυχιατρικής και νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.

Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι οι θετικές προσδοκίες ωφελούν ασθενείς με ορισμένα ιατρικά προβλήματα, όπως φαίνεται και στο φαινόμενο placebo. Παράλληλα, πειράματα σε ζώα υποδείκνυαν πως η ενεργοποίηση του συστήματος ανταμοιβής ενισχύει τις άμυνες, αλλά τα αντίστοιχα στοιχεία για τους ανθρώπους ήταν περιορισμένα.

Εκπαίδευση εγκεφάλου και ανοσολογική απόκριση

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, υγιείς εθελοντές συμμετείχαν σε ειδικές συνεδρίες εκπαίδευσης εγκεφάλου. Εκεί δοκίμαζαν διάφορες νοητικές στρατηγικές ώστε να αυξήσουν τη δραστηριότητα συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου, έχοντας ταυτόχρονη ενημέρωση για την πρόοδό τους μέσω ενός συστήματος βαθμολογίας που συνδεόταν με τη λειτουργία του εγκεφάλου σε πραγματικό χρόνο.

Μετά από τέσσερις συνεδρίες εκπαίδευσης, οι συμμετέχοντες έκαναν εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β. Ακολούθως, έδωσαν δείγματα αίματος στις δύο και τέσσερις εβδομάδες για ανάλυση των αντισωμάτων έναντι της νόσου.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι όσοι κατάφεραν να αυξήσουν τη δραστηριότητα της περιοχής VTA (ventral tegmental area) του συστήματος ανταμοιβής είχαν την ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο. Οι πιο επιτυχημένοι χρησιμοποιούσαν κυρίως θετικές προσδοκίες ή φανταζόντουσαν ευχάριστες καταστάσεις για να επιτύχουν αυτή την ενεργοποίηση.

Αν και το εύρημα αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού σε ασθενείς, απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για να φανεί αν προκύπτουν σαφή ιατρικά οφέλη. Η Dr Tamar Koren, συν-συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι η ομάδα εξετάζει επίσης αν επηρεάζονται και άλλα τμήματα του ανοσοποιητικού, όπως αυτά που σχετίζονται με τη φλεγμονή.

«Οι αισιόδοξοι φαίνεται να χρησιμοποιούν ένα κοινό νευρωνικό πλαίσιο για την οργάνωση των σκέψεων για το μέλλον, το οποίο πιθανότατα αντανακλά ένα παρόμοιο στυλ νοητικής επεξεργασίας και όχι πανομοιότυπες ιδέες», δήλωσε ο Kuniaki Yanagisawa, πρώτος συγγραφέας της έρευνας από το Πανεπιστήμιο Kobe στην Ιαπωνία.

Είπε ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να ρίξουν φως σε προηγούμενα ευρήματα που έδειξαν ότι οι αισιόδοξοι τείνουν να είναι πιο κοινωνικά επιτυχημένοι.

«Αυτό που μας λέει αυτή [νέα μελέτη] είναι ότι το θεμέλιο της κοινωνικής τους επιτυχίας μπορεί να είναι αυτή η κοινή πραγματικότητα», πρόσθεσε. «Δεν πρόκειται μόνο για μια θετική στάση. Είναι ότι οι εγκέφαλοί τους βρίσκονται κυριολεκτικά στο ίδιο μήκος κύματος, κάτι που μπορεί να επιτρέψει ένα βαθύτερο, πιο διαισθητικό είδος σύνδεσης».

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι ζήτησαν από 87 συμμετέχοντες να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο για να αποκαλύψουν πόσο αισιόδοξοι ήταν.

Κάθε συμμετέχων υποβλήθηκε επίσης, σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, κατά την οποία του ζητήθηκε να φανταστεί διάφορα πιθανά μελλοντικά γεγονότα ζωής, μερικά από τα οποία ήταν θετικά όπως ένα «επικό ταξίδι σε όλο τον κόσμο»- ενώ άλλα ήταν ουδέτερα ή αρνητικά, όπως η απόλυση. Ένα υποσύνολο των συμμετεχόντων κλήθηκε να φανταστεί σενάρια που σχετίζονται με τον θάνατο.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες που ήταν πιο αισιόδοξοι, έδειξαν μεγαλύτερες ομοιότητες στα πρότυπα της εγκεφαλικής τους δραστηριότητας σε μια περιοχή που εμπλέκεται στη σκέψη με προσανατολισμό στο μέλλον, που ονομάζεται έσω προμετωπιαίος φλοιός (MPFC).

Ο Yanagisawa τόνισε πως μια πιθανή εξήγηση ήταν ότι η πιο ποικιλόμορφη εγκεφαλική δραστηριότητα μεταξύ των απαισιόδοξων αντανακλούσε ένα πιο ποικίλο σύνολο ανησυχιών όταν σκέφτονταν αρνητικά σενάρια.

Ωστόσο, είπε ότι μια άλλη πιθανή εξήγηση ήταν πως οι αισιόδοξοι έβλεπαν το μέλλον τους μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο κοινωνικά αποδεκτών στόχων από τους οποίους οι απαισιόδοξοι μπορεί να αισθάνονται αποκομμένοι για προσωπικούς λόγους, πράγμα που σημαίνει ότι ο καθένας είχε διαφορετικό τρόπο σκέψης για το μέλλον.

Οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα αποτελέσματα είχαν παραλληλισμούς με την πρώτη γραμμή του μυθιστορήματος «Άννα Καρένινα» του Λέοντα Τολστόι: «Οι ευτυχισμένες οικογένειες είναι όλες ίδιες. κάθε δυστυχισμένη οικογένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο».

«Με βάση αυτήν την αρχή, προτείνουμε ότι τα αισιόδοξα άτομα είναι όλα όμοια, αλλά κάθε λιγότερο αισιόδοξο άτομο φαντάζεται το μέλλον με τον δικό του τρόπο», έγραψε η ομάδα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας στο MPFC έδειξαν σαφέστερες διαφορές για θετικά και αρνητικά μελλοντικά γεγονότα στους αισιόδοξους.

«Αυτό υποδηλώνει ότι οι αισιόδοξοι όχι μόνο σκέφτονται παρόμοια με δομική έννοια, αλλά επεξεργάζονται επίσης συναισθηματικές πληροφορίες για το μέλλον διαφορετικά με μεγαλύτερη ικανότητα να διαχωρίζουν τι είναι καλό από τι κακό, κάτι που μπορεί να τους βοηθήσει να παραμείνουν ανθεκτικοί», δήλωσε ο Yanagisawa, προσθέτοντας ότι προηγούμενη εργασία είχε συνδέσει αυτό το είδος σαφέστερου διαχωρισμού με έναν πιο αφηρημένο, ψυχολογικά απόμακρο τρόπο σκέψης για τα αρνητικά γεγονότα.

«Δεν λέμε ότι οι αισιόδοξοι έχουν πανομοιότυπες σκέψεις για το μέλλον ή ότι φαντάζονται τα ίδια ακριβώς σενάρια», δήλωσε ο Yanadisawa. «Αντίθετα, αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι οι εγκέφαλοί τους αναπαριστούν μελλοντικά γεγονότα με παρόμοιο τρόπο, ειδικά στον τρόπο που διακρίνουν μεταξύ θετικών και αρνητικών πιθανοτήτων. Έτσι, ενώ δεν θα λέγαμε ότι έχουν τις ίδιες σκέψεις, μπορούμε να πούμε ότι φαίνεται να σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο, δομικά».

Η καθηγήτρια Λίζα Μπορτολότι του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία δεν συμμετείχε στην εργασία, δήλωσε ότι η μελέτη υποδηλώνει ότι οι αισιόδοξοι απεικόνιζαν μελλοντικά αρνητικά γεγονότα με λιγότερο ζωντανή και συγκεκριμένη λεπτομέρεια από τα θετικά, πράγμα που σημαίνει ότι τέτοια πιθανά σενάρια τους επηρέαζαν λιγότερο.

«Αυτά τα ευρήματα μπορεί να υποδηλώνουν ότι η αισιοδοξία δεν ισοδυναμεί με μια μορφή παραλογισμού ή παραμόρφωσης της πραγματικότητας, επειδή δεν αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα εκεί έξω, αλλά τον τρόπο που αυτά τα πράγματα μας επηρεάζουν», πρόσθεσε.

Η Μπορτολότι είπε πως η υπόθεση ότι τα πράγματα δεν θα πάνε στραβά δεν έφερε οφέλη αν μας άφηνε απροετοίμαστους για προκλήσεις, αλλά σημείωσε ότι η αισιοδοξία λειτούργησε όταν μας παρακίνησε να επιδιώξουμε στόχους. «Το να φανταστούμε ένα θετικό αποτέλεσμα λεπτομερώς ως εφικτό και επιθυμητό μας κάνει να το εκτιμούμε και να εργαζόμαστε γι’ αυτό, καθιστώντας τελικά πιο πιθανό να το επιτύχουμε», σχολίασε.

Πηγή: Lifo.gr

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η ψυχική υγεία και η ευημερία είναι δυναμικές καταστάσεις και μεταβάλλονται τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Παρόλα αυτά, λίγες μελέτες έχουν ερευνήσει τις μεταβολές αυτές μέσα στην ημέρα. Οι ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν αν η ώρα της ημέρας επηρεάζει την ψυχική υγεία, την ευτυχία, την ικανοποίηση από τη ζωή, την αίσθηση ότι η ζωή αξίζει, τον κόπο και τη μοναξιά που μπορεί να νιώθουμε. Επιπλέον, εξέτασαν αν αυτές οι διακυμάνσεις επηρεάζονται από την ημέρα της εβδομάδας, την εποχή ή το έτος.

Για να καταλήξει σε κάποιο συμπέρασμα, η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα από τη μελέτη UCL Covid-19 Social Study, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2020. Οι συμμετέχοντες παρακολουθούνταν τακτικά μέχρι τον Νοέμβριο του 2021 και, στη συνέχεια, σε πιο αραιά διαστήματα έως τον Μάρτιο του 2022. Συνολικά, εξετάστηκαν σχεδόν 1 εκατομμύριο απαντήσεις από περίπου 50.000 ενήλικες.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις όπως:

• «Την περασμένη εβδομάδα, πόσο ευτυχισμένοι νιώσατε;»
• «Πόσο ικανοποιημένοι ήσασταν από τη ζωή σας;»
• «Σε ποιο βαθμό αισθανθήκατε ότι όσα κάνετε στη ζωή σας έχουν νόημα;»

Στη μελέτη, ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η κατάσταση της υγείας και η επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.

Τα βασικά ευρήματα

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ευτυχία, η ικανοποίηση από τη ζωή και η αίσθηση νοήματος ήταν υψηλότερες τις Δευτέρες και τις Παρασκευές σε σύγκριση με τις Κυριακές. Επίσης, οι άνθρωποι ένιωθαν πιο ευτυχισμένοι τις Τρίτες. Ωστόσο, δεν βρέθηκαν ενδείξεις ότι η αίσθηση της μοναξιάς διαφοροποιείται μέσα στην εβδομάδα.

Παρατηρήθηκε, επίσης, σημαντική εποχική επίδραση στη διάθεση. Σε σύγκριση με τον χειμώνα, οι άνθρωποι είχαν χαμηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και μοναξιάς και υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας και ικανοποίησης από τη ζωή τις υπόλοιπες τρεις εποχές. Το καλοκαίρι ήταν η περίοδος με τη συνολικά καλύτερη ψυχική υγεία. Ωστόσο, η εποχή δεν φάνηκε να επηρεάζει τις διακυμάνσεις στη διάθεση που συμβαίνουν μέσα στην ημέρα.

Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα; Δεδομένου ότι πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης, οι ειδικοί δεν μπορούν να καταλήξουν σε οριστικά συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια των διακυμάνσεων. Για παράδειγμα, η ώρα που οι συμμετέχοντες επέλεξαν να απαντήσουν στα ερωτηματολόγια μπορεί να επηρέασε τα αποτελέσματα. Επιπλέον, δεν υπήρχαν διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τους κύκλους ύπνου, το γεωγραφικό πλάτος ή τον καιρό που επικρατούσε κατά το διάστημα που οι συμμετέχοντες απαντούσαν, παράγοντες που θα μπορούσαν επίσης να έχουν παίξει ρόλο.

Μία πιθανή εξήγηση για τις αλλαγές στην ψυχική υγεία κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι οι φυσιολογικές διεργασίες που ρυθμίζονται από το βιολογικό μας ρολόι. Για παράδειγμα, τα επίπεδα κορτιζόλης –ορμόνης που επηρεάζει τη διάθεση, τα κίνητρα και το αίσθημα φόβου– είναι υψηλότερα το πρωί και χαμηλότερα λίγο πριν τον ύπνο. Επιπλέον, η διαφορά στη διάθεση μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακων ενδέχεται να οφείλεται στη διαφορετική ρουτίνα μας. Οι δραστηριότητες του Σαββατοκύριακου διαφέρουν από εκείνες των καθημερινών, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την ψυχική μας κατάσταση.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, η ψυχική υγεία και η ευεξία των ανθρώπων είναι καλύτερες το πρωί και χειροτερεύουν προς τα μεσάνυχτα. Παρόλα αυτά, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο το μοτίβο αυτό να οφείλεται στον χρόνο που οι συμμετέχοντες επέλεξαν να απαντήσουν στις ερωτήσεις», εξήγησε η Δρ FeifeiBu, από το Τμήμα Συμπεριφορικής Επιστήμης και Υγείας του UCL. «Αν αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν από άλλες μελέτες, θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές πρακτικές εφαρμογές. Οι ερευνητές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ώρα της ημέρας όταν μελετούν την ψυχική υγεία, ενώ οι υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης θα μπορούσαν να προσαρμόσουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες, ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα υποστήριξης τις βραδινές ώρες».

Και ποιο είναι το συμπέρασμα για εμάς;

Αν νιώθετε πεσμένοι το βράδυ, θυμηθείτε ότι η διάθεσή σας πιθανότατα θα είναι καλύτερη το επόμενο πρωί. Το έλεγε άλλωστε και η Σκάρλετ Ο΄Χάρα στην κλασική ταινία «Όσα παίρνει ο άνεμος», Tomorrow is an other day. Αύριο είναι μια καινούρια μέρα. Έτσι, αν περνάτε δύσκολες στιγμές, μην ξεχνάτε πως, όπως και η μέρα, έτσι και η ψυχική μας κατάσταση αλλάζει – και πάντα υπάρχει η ευκαιρία για ένα πιο αισιόδοξο ξεκίνημα!

Πώς αποκτάμε ψυχική ανθεκτικότητα;

Οι επιστήμη της ψυχολογίας έχει ήδη εντοπίσει σημαντικούς παράγοντες που συσχετίζονται με υψηλά επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας.

Μη ελέγξιμοι παράγοντες

Σημαντικοί παράγοντες που συμβάλουν στα υψηλά επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας εντοπίζονται τόσο στην κληρονομικότητα, όσο και στο πρώιμο οικογενειακό περιβάλλον. Έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί σε δίδυμα αδέλφια, τα οποία μοιράζονται υψηλό ποσοστό γονιδιακής ομοιότητας, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η ψυχική ανθεκτικότητα είναι σε ένα ποσοστό θέμα γονιδίων. Παράλληλα όμως, έρευνες επιβεβαιώνουν και τον καθοριστικό ρόλο του πρώιμου οικογενειακού περιβάλλοντος. Ωστόσο, τόσο η κληρονομικότητα, όσο και το οικογενειακό περιβάλλον θεωρούνται μη ελέγξιμοι παράγοντες, καθώς ένας ενήλικας δεν μπορεί να παρέμβει σε αυτούς ώστε να μεταβάλει τα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας.

Ελέγξιμοι παράγοντες

Αυτογνωσία και συναισθηματική διαχείριση

Η αυτογνωσία θεωρείται η βάση της συναισθηματικής διαχείρισης, η οποία με τη σειρά της είναι απαραίτητη για την ψυχική ανθεκτικότητα. Στους ενήλικες, η ικανότητα ελεύθερης συναισθηματικής έκφρασης επιτρέπει την ακριβέστερη ανίχνευση της συναισθηματικής πραγματικότητας κα ενισχύει την αυτογνωσία. Παράλληλα, όταν υπάρχει καλή επίγνωση των συναισθημάτων, ένας ενήλικας είναι σε θέση να τα αντέξει και να τα διαχειριστεί με συγκεκριμένους τρόπους.

Αναγνώριση αρνητικών συναισθημάτων

Ένα σημαντικό βήμα για την ψυχική ανθεκτικότητα είναι η παραδοχή μας ότι βιώνουμε αρνητικά συναισθήματα. Ως ενήλικες, έχουμε συχνά την τάση να απωθούμε ή να επικαλύπτουμε τα αρνητικά συναισθήματα, προκειμένου να διαφυλάξουμε μια θετική εικόνα του εαυτού μας. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγουμε την εντύπωση που μπορεί να έχουμε ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση θυματοποίησης, προστατεύοντας έτσι τη θετική μας εικόνα. Παρ’όλα αυτά, η αποδοχή των αρνητικών συναισθημάτων είναι αποτελεσματικότερη λύση καθώς επιτρέπει την επιτυχή αντιμετώπισή τους. Αρνητικά συναισθήματα όπως ο φόβος, ο θυμός, η θλίψη, η ζήλεια, η αίσθηση απόρριψης, η ντροπή, η ενοχή κ.α., είναι απαραίτητο να εκφράζονται και να γίνονται συνειδητά. Ο χρόνος που περνάμε με τον εαυτό μας σε δραστηριότητες όπως ο διαλογισμός, η επαφή με τη φύση, η επαφή με την τέχνη, η ψυχοθεραπεία συνιστά τη συχνότερη λύση ώστε τα αρνητικά συναισθήματα να γίνουν συνειδητά και να αμβλυνθούν.

Μετατόπιση του ελέγχου σε εσωτερικές πηγές και όχι στο περιβάλλον

Ως ενήλικες, έχουμε την τάση να αποδίδουμε ό,τι μας συμβαίνει σε συγκεκριμένες πηγές, προκειμένου να διατηρούμε μια αίσθηση ελέγχου στη ζωή μας. Στη μια περίπτωση, θεωρείται ότι μια δυσκολία αποδίδεται σε εξωτερικές πηγές, δηλαδή σε παράγοντες έξω από τον εαυτό, όπως η τύχη ή η μοίρα. Αυτός ο τρόπος σκέψης, αν και βοηθάει στο να εξηγήσουμε τη δυσκολία, ταυτόχρονα παρεμποδίζει οποιαδήποτε δική μας δράση για την αντιμετώπιση της. Από την άλλη, ένας τρόπος σκέψης που διακρίνεται από την απόδοση του προβλήματος σε εσωτερικές πηγές, δίνει τη δυνατότητα για προσωπική δράση. Για παράδειγμα στην περίπτωση μιας ασθένειας, μπορούμε να εστιάσουμε είτε σε εξωτερικές πηγές, όπως η τύχη ή η κληρονομικότητα, είτε σε εσωτερικές πηγές, όπως οι συνήθειες και ο τρόπος ζωής που ενδεχομένως συνέβαλαν στην εμφάνισή, της και που μπορούμε να τροποποιήσουμε επιδρώντας στην εξέλιξή της.

Γνωστικός επαναπροσδιορισμός και θετική αυτοεικόνα

Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια δυσκολία μπορούμε είτε να υιοθετήσουμε μια επικριτική στάση, εστιάζοντας στην ευθύνη μας για ό,τι συμβαίνει, είτε να αποστασιοποιηθούμε, να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να προσεγγίσουμε το συμβάν ως μια πληροφοριακή διαδικασία. Χαρακτηριστικό της ανθεκτικότητας είναι η κατανόηση ότι, ακόμα κι αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε πολλά από προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, μπορούμε ωστόσο να παραμένουμε ευέλικτοι και ανοιχτοί, έχοντας στο μυαλό μας ότι η ζωή είναι γεμάτη προκλήσεις. Η ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες που εμφανίζονται στη ζωή μας ως πληροφοριακές ενισχύει την ικανότητα προσαρμογής στις αλλαγές, τη θετική αυτοεικόνα και την ανθεκτικότητα μας. Αντίθετα, απαντήσεις που βασίζονται στην επίκριση και επικεντρώνονται στην ευθύνη μας για ο,τι έχει συμβεί τείνουν να παρεμποδίζουν κάθε δυνατότητα ψυχολογικής ανάκαμψης.

Ισχυρό κοινωνικό πλαίσιο

Η συναναστροφή και ο χρόνος που μοιραζόμαστε με φίλους και αγαπημένα πρόσωπα εκτός από πηγή θετικής ενέργειας, παράλληλα βοηθάει στην ενίσχυση της γνωστικής ευελιξίας. Οι κοινωνικές επαφές μας προσφέρουν εναλλακτικές οπτικές και τρόπους προσέγγισης της δυσκολίας που βιώνουμε. Η έκθεσή μας σε πολλαπλούς τρόπους αντίδρασης μας επιτρέπει να σχετικοποιήσουμε ένα πρόβλημα, που ενδεχομένως φαινόταν ανυπέρβλητο, και να υιοθετήσουμε έναν τρόπο αντίδρασης πολύ πιο ευλύγιστο και προσαρμοστικό.

Αισιοδοξία, χιούμορ και θετική νοηματοδότηση

Ένας παράγοντας άμεσα συνδεδεμένος με την ανθεκτικότητα είναι το χιούμορ. Η διατήρηση αισιόδοξης διάθεσης παρεμποδίζει την αίσθηση αδιεξόδου και ενισχύει την αναζήτηση λύσεων. Η θετική νοηματοδότηση μιας δυσκολίας χαρακτηρίζει τους ανθρώπους με ψυχική ανθεκτικότητα και βοηθάει την προσαρμοστικότητα και την θέσπιση νέων στόχων και επιθυμιών.

Πηγή: Clicktotherapy

Πώς μπορούμε να αλλάξουμε τη ζωή μας προς το καλύτερο κατά την εμμηνόπαυση

Θυμηθείτε ποια είστε και γίνετε αυτή που θέλετε

Φτάνοντας στην εμμηνόπαυση έχουμε αποκτήσει εμπειρίες και «σοφία ζωής» που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να «επανεφεύρουμε» τον εαυτό μας, να ξεκαθαρίσουμε τι θέλουμε σε αυτήν την επόμενη φάση της ζωής μας. «Να θυμάστε τι κερδίζετε, όχι τι χάνετε», σημειώνει η Carla Marie Manly, PhD, ψυχολόγος και συγγραφέας του βιβλίου Aging Joyfully: A Woman’s Guideto Optimal Health, Relationships, and Fulfillment for Her 50s and Beyond. «Η εμμηνόπαυση θα μπορούσε να είναι η πρώτη περίοδος της ζωής μιας γυναίκας, όπου έχει την πραγματική ελευθερία να εστιάζει στην αυτοεξέλιξή της και να αφυπνίζεται σε νέους ρόλους και μια νέα ταυτότητα. Η εμμηνόπαυση είναι μια περίοδος περισυλλογής για μια γυναίκα – και ίσως για να αφήσει πίσω της δεκαετίες που πέρασε για να καταλάβει ποια είναι ή τι πρέπει να είναι. «Στην αρχαιότητα, η εμμηνόπαυση θεωρούνταν το τρίτο βήμα της γυναικείας ηλικίας, με το πρώτο να είναι η παιδική ηλικία και το δεύτερο η ενηλικίωση. Ήταν το σημείο όπου όλες οι φάσεις και τα ταξίδια της ζωής ενώνονταν για να δημιουργήσουν αυτή τη μαγική, σοφή γυναίκα που ήταν η πηγή της διανοητικής και συναισθηματικής σοφίας που έπρεπε να περάσει, όχι μόνο στις γυναίκες, αλλά και στον πλανήτη συνολικά», εξηγεί η Manly, η οποία συμβουλεύει να προσεγγίσουμε την εμμηνόπαυση μέσα από αυτό το θετικό πρίσμα.

Φροντίστε την υγεία σας – όχι, δεν είναι καθόλου αργά!

«Η εμμηνόπαυση είναι μια ευκαιρία να ενθαρρύνουμε τις γυναίκες να είναι πιο ευγενικές με τον εαυτό τους, να εξασκούν την αυτοαγάπη και να αγκαλιάζουν αυτό που έχουν σε αυτήν τη φάση της ζωής τους», επισημαίνει η η Barbara DePree, γυναικολόγος με εξειδίκευση στην εμμηνόπαυση και συγγραφέας του βιβλίου Fearless Menopause: A Body-Positive Guideto Navigating Midlife Changes.
Αν η υγεία σας έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς φροντίζατε τις ανάγκες των άλλων, των παιδιών, του άντρα και των γονιών σας, τώρα είναι η ιδανική στιγμή να αλλάξετε την εστίαση. «Η εμμηνόπαυση είναι η κατάλληλη στιγμή για να είστε λίγο πιο …εγωίστριες σχετικά με την υγεία σας, να φροντίσετε χωρίς τύψεις τον εαυτό σας», προτείνει η γυναικολόγος.

Ερευνητικά δεδομένα στηρίζουν αυτή την προτροπή. Ερευνητές του Χάρβαρντ διαπίστωσαν ότι ορισμένες καλές συνήθειες, ακόμη και αυτές που ξεκινούν στην ηλικία των 50 ετών, έχουν τη δυνατότητα να προσθέσουν πάνω από μια δεκαετία στη ζωή μας. Στην εν λόγω έρευνα, οι συμμετέχουσες που άρχισαν να τρέφονται υγιεινά, να ασκούνται καθημερινά, να διατηρούν ένα υγιές σωματικό βάρος, να βάζουν μέτρο στην κατανάλωση αλκοόλ και να κόβουν το κάπνισμα στην ηλικία των 50 ετών είχαν προσδόκιμο ζωής 93 ετών για τις γυναίκες και 87 ετών για τους άνδρες (σε σύγκριση με προσδόκιμο ζωής 79 ετών για τις γυναίκες και 75 ετών για τους άνδρες που δεν τήρησαν αυτές τις συνήθειες).

Αλλάξτε τον τρόπο που «μιλάτε» στον αυτό σας

Το να βιώνετε μια θετική εμμηνόπαυση σημαίνει επίσης να εξασκείτε με συνέπεια τη συμπονετική αυτο-ομιλία. Αν αυτό ακούγεται περίπλοκο, σκεφτείτε τι θα λέγατε σε μια φίλη σας που περνάει δύσκολα λόγω των αλλαγών της εμμηνόπαυσης, πώς θα τη στηρίζατε συναισθηματικά και πρακτικά.

Γιατί να μην κάνετε το ίδιο για το εαυτό σας;

«Επιλέξτε προσεκτικά το λεξιλόγιό σας», προτείνει η Manly. «Μου αρέσει να λέω στον καθρέφτη μου, «Φαίνομαι λαμπερή», επειδή αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη χρονολογική μου ηλικία. Ή πείτε, «Πόσο ζωντανή δείχνω!» ή «Τι ωραία που χαμογελάω συχνά και δείχνω θετική και χαρούμενη». Ζούμε σε μία κοινωνία, όπου εξυμνείται και επιδιώκεται η νεότητα – ενίοτε με κάθε κόστος, σωματικό και ψυχικό. Είναι στο χέρι μας μεγαλώνοντας να συμβάλλουμε στο να μετατοπιστεί το επίκεντρο στην αγάπη και τον σεβασμό, στο να τιμούμε κάθε ηλικιακή ομάδα για τα θετικά που προσφέρει».

Επαναξιολογήστε τις προτεραιότητες και τις σχέσεις σας
«Η εμμηνόπαυση είναι μια πραγματικά σημαντική περίοδος για αξιολόγηση και επαναξιολόγηση», λέει η Manly. «Είναι μια ευκαιρία να κάνετε μια παύση και να εξετάσετε την ποιότητα των φιλικών σχέσεων. Είναι αυτό ένα άτομο που μπορώ να εμπιστευτώ και που με ενθαρρύνει; Είναι ισχυρό να βρίσκεσαι με θετικούς ανθρώπους. Κρατήστε στη ζωή σας ό,τι σας βοηθάει να νιώθετεκαλύτερα και αφήστε πίσω ό,τι σας ρίχνει».

Φιλολογίες και συμβουλές εκ του ασφαλούς;

Μπορεί κάποιες από εμάς να βρούμε αυτονόητα τα παραπάνω και άλλες να τα κρίνουμε ως αδιάφορα ή ανέφικτα ή περιττά. Έτσι κι αλλιώς, η εμμηνόπαυση είναι μία περίοδος που κάθε γυναίκα βιώνει διαφορετικά. Αυτό που θα μπορούσαμε να κρατήσουμε είναι ότι κάθε περίοδος της ζωής μας έχει κάτι θετικό να μας δώσει – αρκεί να έχουμε ανοιχτά τα μάτια μας για να το δούμε- και η εμμηνόπαυση δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση.

Μια σειρά από μελέτες έχουν δείξει ότι σε γενικές γραμμές, χαμηλότερο άγχος καθώς και υψηλότερα επίπεδα ευεξίας, καλύτερο ύπνο, και ακόμη καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία και ανοσοποιητική λειτουργία, απολαμβάνουν κυρίως οι αισιόδοξοι. Και τώρα, μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι το να είσαι αισιόδοξος συνδέεται με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Για τη διεξαγωγή της μελέτης τους, οι ερευνητές παρακολούθησαν τη διάρκεια ζωής σχεδόν 160.000 γυναικών ηλικίας μεταξύ 50 και 79 ετών για μια περίοδο 26 ετών. Στην αρχή της μελέτης, οι γυναίκες ολοκλήρωσαν ένα μέτρο αισιοδοξίας που αναφέρουν μόνες τους. Οι γυναίκες με τις υψηλότερες βαθμολογίες στο μέτρο κατηγοριοποιήθηκαν ως αισιόδοξες, ενώ όσες είχαν τη χαμηλότερη βαθμολογία θεωρήθηκαν απαισιόδοξες. Στη συνέχεια, το 2019, οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες που ζούσαν ακόμη. Εξέτασαν επίσης τη διάρκεια ζωής των συμμετεχόντων που είχαν πεθάνει. Αυτό που βρήκαν ήταν ότι όσοι είχαν τα υψηλότερα επίπεδα αισιοδοξίας είχαν περισσότερες πιθανότητες να ζήσουν μέχρι τα ενενήντα τους. Οι ερευνητές αναφέρονται σε αυτό ως «εξαιρετική μακροζωία», λαμβάνοντας υπόψη ότι η μέση διάρκεια ζωής για τις γυναίκες είναι περίπου 83 χρόνια στις ανεπτυγμένες χώρες.

Όπως αναφέρει η Fuschia Sirois, Καθηγήτρια Κοινωνικής & Ψυχολογίας Υγείας στο Πανεπιστήμιο Durham, στο TheConversation, αυτό που κάνει αυτά τα ευρήματα ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι ότι τα αποτελέσματα παρέμειναν ακόμη και μετά από συνυπολογισμό άλλων παραγόντων που είναι γνωστό ότι προβλέπουν μακροζωία, συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου εκπαίδευσης και της οικονομικής κατάστασης, της εθνικότητας και του αν ένα άτομο έπασχε από κατάθλιψη ή άλλες χρόνιες παθήσεις. Μια ακόμη μελέτη που εξέτασε τόσο άνδρες όσο και γυναίκες διαπίστωσε επίσης ότι τα άτομα με τα υψηλότερα επίπεδα αισιοδοξίας απολάμβαναν μια διάρκεια ζωής που ήταν μεταξύ 11% και 15% μεγαλύτερη από εκείνα που ήταν λιγότερο αισιόδοξα.

Όπως είναι γνωστό έως τώρα, η αισιοδοξία συνδέεται με την υγιεινή διατροφή, την σωματική δραστηριότητα και την απουσία επιβλαβών συνηθειών, όπως το κάπνισμα. Ωστόσο, η τελευταία μελέτη διαπίστωσε ότι ο τρόπος ζωής αντιπροσώπευε μόνο το 24% της σχέσης μεταξύ αισιοδοξίας και μακροζωίας. Αυτό υποδηλώνει ότι πολλοί άλλοι παράγοντες επηρεάζουν τη μακροζωία για τους αισιόδοξους.

Ένας άλλος πιθανός λόγος, σύμφωνα με την ειδικό, μπορεί να οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο οι αισιόδοξοι διαχειρίζονται το άγχος, καθώς πολλές φορές χρησιμοποιούν προσαρμοστικές στρατηγικές αντιμετώπισης που τους βοηθούν να επιλύσουν την πηγή του άγχους ή να βλέπουν την κατάσταση με λιγότερο αγχωτικό τρόπο.

«Τέτοιου είδους προσεγγίσεις είναι γνωστό ότι μειώνουν τα συναισθήματα του στρες, καθώς και τις βιολογικές αντιδράσεις που συμβαίνουν όταν νιώθουμε άγχος. Είναι αυτές οι βιολογικές αντιδράσεις στο στρες, όπως η αυξημένη κορτιζόλη (μερικές φορές αποκαλούμενη «ορμόνη του στρες»), ο αυξημένος καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση και η εξασθενημένη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία με την πάροδο του χρόνου και να αυξήσουν τον κίνδυνο για ανάπτυξη απειλητικών για τη ζωή ασθενειών, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις», λέει. Επίσης, μελέτες έχουν βρει πως συνήθως οι αιωνόβιοι διαθέτουν χαμηλότερα επίπεδα γλυκόζης, κρεατινίνης και ουρικού οξέος από τα εξήντα τους και μετά.

Ακόμα όμως κι αν δεν ανήκετε στην κατηγορία των αισιόδοξων, η Sirois υποστηρίζει ότι η αισιοδοξία μπορεί να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου και μπορεί να καλλιεργηθεί κάνοντας απλές ασκήσεις. «Για παράδειγμα, η οπτικοποίηση και μετά το γράψιμο για τον «καλύτερο δυνατό εαυτό» σας (μια μελλοντική εκδοχή του εαυτού σας που έχει πετύχει τους στόχους σας) είναι μια τεχνική που οι μελέτες έχουν βρει ότι μπορεί να αυξήσει σημαντικά την αισιοδοξία, τουλάχιστον προσωρινά. Αλλά για καλύτερα αποτελέσματα, οι στόχοι πρέπει να είναι θετικοί και λογικοί, και όχι απλώς ευσεβείς πόθοι. Ομοίως, η απλή σκέψη για θετικά μελλοντικά γεγονότα μπορεί επίσης να είναι αποτελεσματική για την τόνωση της αισιοδοξίας», λέει.

Πηγή: Cibum

Φωτάκια που αναβοσβήνουν, πολύχρωμα στολίδια, κεριά, αστεράκια και αγιοβασίληδες. Και βέβαια το στολισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο. Όλα τα παραπάνω είναι στοιχεία του γιορτινού στολισμού και, όπως επισημαίνουν ειδικοί, δεν φωτίζουν μόνο το σπίτι, αλλά και τη διάθεσή μας! Διστάζετε ακόμη να κατεβάσετε τα χριστουγεννιάτικα στολίδια;

Έρευνες δείχνουν ότι ο στολισμός του σπιτιού συνδέεται με θετικά συναισθήματα, μας φέρνει πιο κοντά με την οικογένειά μας και μας φτιάχνει τη διάθεση. Αντίστοιχα, ο Αμερικανός ψυχαναλυτής Steve McKeown ισχυρίζεται ότι ο στολισμός του χριστουγεννιάτικου δέντρου και του σπιτιού αποτελεί ένα νευρολογικό μονοπάτι που οδηγεί στη ζεστασιά και τα ενθουσιώδη συναισθήματα της νοσταλγίας των παιδικών μας χρόνων. «Σε έναν κόσμο γεμάτο άγχος, οι άνθρωποι θέλουν να συνδέονται με πράγματα που τους κάνουν να νιώθουν χαρά και η χριστουγεννιάτικη διακόσμηση ξυπνά αυτά τα έντονα συναισθήματα της παιδικής ηλικίας», σχολιάζει ο McKeown.

Οι παρακάτω καλοί λόγοι για να στολίσετε το σπίτι μπορεί να σας παρακινήσουν να μπείτε από τώρα στο κλίμα των Χριστουγέννων.

3 καλοί λόγοι να στολίσετε το χριστουγεννιάτικο δέντρο σας σήμερα

Σύνδεση με την οικογένεια

Εάν τα παιδιά σας είναι μικρά, ο χριστουγεννιάτικος στολισμός του σπιτιού μπορεί να γίνει μία οικογενειακή σας παράδοση που θα σας δένει και θα σας γεμίζει ζεστασιά, δημιουργώντας όμορφες εικόνες και συναισθήματα για όλους σας. Αλλά και αν τα παιδιά είναι μεγάλα και έχουν φύγει από το σπίτι, το να κρατήσετε την οικογενειακή αυτή συνήθεια θα ξυπνήσει μέσα σας αναμνήσεις και ευγνωμοσύνη για όλα όσα έχετε μοιραστεί με την οικογένειά σας – αλλά και μια θετική προσμονή για τις όμορφες στιγμές που θα έρθουν στο μέλλον.

Νόημα και συναισθηματική ενδυνάμωση

Εάν στα παιδικά σας χρόνια τα Χριστούγεννα ήταν αυτό που λέει και το αγαπημένο αμερικανικό τραγούδι «the most wonderful time of the year», τότε και μόνο η διαδικασία του να στολίσετε θα σας φτιάξει το κέφι, θα σας ξυπνήσει αναμνήσεις θαλπωρής και γνήσιας χαράς, θα σας χαρίσει μία δόση μαγείας των γιορτών! Μελέτες δείχνουν ότι αυτή η νοσταλγία μάς γεμίζει με νόημα, ενδυναμώνει τις κοινωνικές μας σχέσεις και μειώνει το άγχος.

Θετική ενέργεια

Όταν ασχολούμαστε με ευχάριστες δραστηριότητες, ακόμα και αν δεν έχουμε μεγάλη διάθεση, η ψυχολογία μας αλλάζει προς το καλύτερο. Στη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, αυτή η προσέγγιση, που ονομάζεται «ενεργώ σαν να», μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικές αλλαγές στο συναίσθημα. Με το να συμπεριφερθούμε σαν να είμαστε γεμάτοι γιορτινή διάθεση, μπορεί τελικά να γεμίσουμε με αυτό το συναίσθημα!

Δεν ξέρω εσείς, εμένα πάντως όλα τα παραπάνω ήταν αρκετά για να μου ξυπνήσουν τη διάθεση να κατεβάσω το χριστουγεννιάτικο δέντρο από το πατάρι. Καλές γιορτές!