Σήμερα, τα προγράμματα της Human Library λειτουργούν σε περισσότερες από 70 χώρες. Η φιλοσοφία είναι απλή: τα στερεότυπα μπορούν να αμφισβητηθούν όταν ακούμε πραγματικές ιστορίες από ανθρώπους. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Human Library διοργανώνει εκδηλώσεις όπου οι «αναγνώστες» δανείζονται ανθρώπους που λειτουργούν ως ζωντανά βιβλία και συζητούν θέματα που συνήθως δεν θα είχαν την ευκαιρία να εξερευνήσουν.

Κάθε ανθρώπινο «βιβλίο» αντιπροσωπεύει μια ομάδα της κοινωνίας που συχνά υφίσταται προκατάληψη, στιγματισμό ή διάκριση λόγω τρόπου ζωής, διάγνωσης, πεποιθήσεων, αναπηρίας, κοινωνικής θέσης ή εθνικής καταγωγής. Έτσι, μπορείτε να συνομιλήσετε με ανθρώπους όπως ο «Αλκοολικός», ο «Αυτιστικός», ο «Διπολικός» ή ο «Body Mod Extreme» (κάποιος με ακραίες σωματικές τροποποιήσεις), αλλά και με άτομα με κάθε είδους εμπειρία – «Κακοποιημένος», «Μουσουλμάνος», «Φυσιολάτρης», «Πολυσυντροφικός» κ.ά. Η κεντρική ιδέα συνοψίζεται στο μότο: «unjudge someone».

Όπως λειτουργούν οι παραδοσιακές βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία, υπάρχει και το Βιβλίο του Μήνα, όπου παρουσιάζονται άνθρωποι-βιβλία όπως ο Επιζών του Ολοκαυτώματος στην Καλιφόρνια/Ολλανδία ή η Transformista από τη Human Library στη Λίμα του Περού.

Η Human Library στην εκπαίδευση και την εργασία

Το εγχείρημα έχει και πρακτικές εφαρμογές. Μια συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης είχε ενθαρρύνει 300 φοιτητές ιατρικής να συμμετέχουν ως αναγνώστες στη Human Library, ώστε να αποκτήσουν δεξιότητες που θα τους χρειαστούν ως μελλοντικοί γιατροί.

Η Δρ. Lynsay Crawford, πανεπιστημιακή λέκτορας, δήλωσε ότι “ελπίζουμε να εφαρμόζουμε το πρόγραμμα κάθε χρόνο, ώστε όλοι οι απόφοιτοι της Γλασκώβης να μάθουν πώς να ‘μην κρίνουν’. Αυτό θα ωφελήσει όχι μόνο τους φοιτητές μας αλλά και τους ασθενείς και συναδέλφους που θα συναντήσουν στην καριέρα τους.”

Όπως εξηγεί η Δρ. Crawford, οι φοιτητές ιατρικής χρειάζονται ευρεία γνώση που αποκτούν από τα παραδοσιακά βιβλία, αλλά για να γίνουν αποτελεσματικοί και συμπονετικοί γιατροί πρέπει να αναπτύξουν πιο σύνθετες δεξιότητες – επικοινωνία, ενσυναίσθηση, ακρόαση και αυτοκριτική. Και τι καλύτερος τρόπος γι’ αυτό από την αλληλεπίδραση με ανθρώπους και τις πραγματικές τους εμπειρίες – τα ανθρώπινα βιβλία.

8 επιτυχημένες συναντήσεις, πάνω από 2.000 «Πολύτιμοι Κρίκοι»

24.06.2026 |15:00 | μέσα από το livemedia.gr

Το Ίδρυμα Ωνάση, σε συνεργασία με τον Ελληνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) και το Ωνάσειο Νοσοκομείο, συνεχίζει να διευρύνει και να ενισχύει το επιτυχημένο διαδικτυακό του πρόγραμμα Organmeetings, ενημερώνοντας για τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις. Έχοντας ήδη προσελκύσει πάνω από 2.000 συμμετέχοντες, σε 8 διαδικτυακές συναντήσεις, το πρόγραμμα προσκαλεί εταιρείες, οργανισμούς και συλλόγους να ενταχθούν στο δίκτυο των «Πολύτιμων Κρίκων» στην επόμενη διαδικτυακή συνάντηση, την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026, στις 15:00.

Το πρόγραμμα αποτελεί βασικό πυλώνα της Εθνικής Πρωτοβουλίας για τη Δωρεά Οργάνων και τις Μεταμοσχεύσεις, με στόχο τη διάχυση έγκυρης και επιστημονικά τεκμηριωμένης πληροφόρησης, ώστε να διαχωριστεί η αλήθεια από τον μύθο, να εξηγηθεί η λειτουργία του ελληνικού συστήματος μεταμοσχεύσεων και να αναδειχθεί ο κρίσιμος ρόλος του κάθε ανθρώπου σε αυτή την υπέρτατη πράξη προσφοράς.

«Η δωρεά οργάνων είναι μια πράξη υπέρτατης αγάπης και αλληλεγγύης, ένα δώρο ζωής για χιλιάδες συνανθρώπους μας. Μέσω των Organmeetings, στοχεύουμε να καταρρίψουμε τους μύθους, να προσφέρουμε έγκυρη γνώση και να εμπνεύσουμε συλλογική δράση» επισημαίνει ο Υπεύθυνος των Προγραμμάτων Υγείας του Ιδρύματος Ωνάση, Αλέξανδρος Μωρέλλας. «Η ανταπόκριση μέχρι σήμερα από εταιρείες και εργαζομένους είναι σταθερά ανοδική, επιβεβαιώνοντας την αυξανόμενη ανάγκη για ουσιαστική ενημέρωση και την επιθυμία της κοινωνίας να συμβάλει ενεργά στη μάχη υπέρ της ζωής».

Η πρόοδος στον τομέα των μεταμοσχεύσεων στην Ελλάδα είναι εμφανής: μόνο το 2025 προστέθηκαν 30.000 νέοι δωρητές στο Εθνικό Μητρώο, φτάνοντας τους 57.000 συνολικά, ενώ από το 2022 καταγράφονται συνεχώς ρεκόρ μεταμοσχεύσεων. Ωστόσο, παρά τα σημαντικά αυτά βήματα, η Ελλάδα παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (20-25 δωρητές ανά εκατομμύριο κατοίκους), αναδεικνύοντας την επιτακτική ανάγκη για εντατικοποίηση της συλλογικής προσπάθειας.

Η συμμετοχή στα Organmeetings είναι δωρεάν και τη φόρμα έχουν τη δυνατότητα να συμπληρώσουν στελέχη που μπορούν να οργανώσουν δράσεις με συλλογική συμμετοχή εργαζομένων ή μελών, όπως Διευθυντές Ανθρώπινου Δυναμικού, Διευθυντές Marketing και Πρόεδροι Συλλόγων. Οι οργανισμοί που συμμετέχουν λαμβάνουν επίσημη πιστοποίηση από τον Ελληνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων και εντάσσονται στο δίκτυο των «Πολύτιμων Κρίκων», αναδεικνύοντας έμπρακτα την εταιρική τους κοινωνική ευθύνη.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα Organmeetings και τις πρωτοβουλίες του Ιδρύματος Ωνάση ΕΔΩ.

Γιατί η δωρεά οργάνων δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι μια επιλογή ζωής. Και η σωστή ενημέρωση είναι το πρώτο και πιο ουσιαστικό βήμα.

Για εγγραφή στην επόμενη διαδικτυακή συνάντηση, την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026, εταιρείες, φορείς, οργανισμοί και σύλλογοι μπορούν να συμπληρώσουν τη σχετική φόρμα.

Πώς μπορώ να συμμετάσχω στα Organmeetings

Τα Organmeetings απευθύνονται σε εταιρείες, δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, μέσα ενημέρωσης, νοσοκομεία, συλλόγους με κοινωνική προσφορά κ.α., γεγονός που σημαίνει ότι σε αυτά μπορεί να συμμετάσχει κάθε ενήλικος πολίτης. Ωστόσο, τη φόρμα συμμετοχής μπορούν να συμπληρώσουν μόνο τα στελέχη των παραπάνω οργανισμών, τα οποία έχουν τη δυνατότητα οργάνωσης δράσεων με συλλογική συμμετοχή εργαζομένων/ μελών, βάσει του ρόλου και της ιδιότητάς τους (π.χ. Διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού, Διευθυντής Marketing, Πρόεδρος Συλλόγου κ.λπ.).

Γιατί η δωρεά οργάνων μάς αφορά όλους.

Όταν ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια, το ηλεκτρονικό τσιγάρο προβαλλόταν συχνά ως μια ακίνδυνη, «cool» και μοντέρνα συνήθεια. Σήμερα, το ζήτημα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της δημόσιας υγείας. Η ανάγκη να προστατευθούν οι έφηβοι από τα νέα προϊόντα νικοτίνης έχει κινητοποιήσει την Πολιτεία, τους επιστήμονες, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, με έμφαση στην έγκυρη ενημέρωση και την πρόληψη. Η W4O Hellas επέλεξε εξαρχής να αποφύγει τις απαγορεύσεις, την κινδυνολογία και το επικριτικό ύφος. Αντί να κουνήσει το δάχτυλο στους νέους, μίλησε απευθείας στη γλώσσα τους. Μέσα από μια σύγχρονη εκστρατεία στα social media, με βίντεο και θετικά πρότυπα, η καμπάνια ξεπέρασε τις 7 εκατομμύρια εμφανίσεις, προκαλώντας χιλιάδες αλληλεπιδράσεις. Η επιτυχία αυτή ενισχύθηκε καθοριστικά από την BAAS DIGITAL, η οποία ανέλαβε αφιλοκερδώς τον δημιουργικό σχεδιασμό και την παραγωγή, προσφέροντας έναν φρέσκο τρόπο επικοινωνίας.

Από τα social media στην τάξη: Η εξέλιξη μιας εθνικής πρωτοβουλίας

Μέσα σε δώδεκα μήνες, η καμπάνια εξελίχθηκε σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ευαισθητοποίησης με παρουσία στα σχολεία, στα ψηφιακά μέσα, σε επιστημονικά συνέδρια και δημόσιες εκδηλώσεις. Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε η Συνέντευξη Τύπου της W4O Hellas στο Athens Capital Hotel τον περασμένο Νοέμβριο, όπου παρουσιάστηκαν ανησυχητικά δεδομένα για την κατακόρυφη αύξηση του ατμίσματος στους εφήβους, παρουσία εκπροσώπων της επιστημονικής κοινότητας και των ΜΜΕ. Παράλληλα, τα μηνύματα της εκστρατείας ταξίδεψαν μέσα από συνεντεύξεις στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο, άρθρα στον Τύπο και στοχευμένες ενημερωτικές δράσεις για γονείς και εκπαιδευτικούς, αποδομώντας τους μύθους γύρω από τις νέες μορφές εξάρτησης.

Η τριλογία των βίντεο που αποδομεί το ψεύτικο trend του ατμίσματος

Η επικοινωνιακή καρδιά της εκστρατείας χτύπησε μέσα από τρία πρωτότυπα βίντεο, καθένα από τα οποία προσέγγισε το ζήτημα με ανατρεπτικό τρόπο:

«Το vape είναι λίγο σάντ. Εσύ όχι!»: Το πρώτο βίντεο αποδόμησε με έξυπνο χιούμορ και σάτιρα την ψευδαίσθηση στυλ που υπόσχονται τα προϊόντα ατμίσματος.

«Το vape δεν είναι cool. Εσύ είσαι»: Με την υποστήριξη της Κολυμβητικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, οι Παγκόσμιες Πρωταθλήτριες της Εθνικής Ομάδας Υδατοσφαίρισης Γυναικών –Σοφία Τορνάρου, Φωτεινή Τριχά, Βασιλική Πλευρίτου και Ειρήνη Νίνου– έδειξαν ότι η πραγματική δύναμη κρύβεται στην ικανότητα να λες «όχι» στις επιζήμιες μόδες.

Η ωδή στην καθαρή ανάσα: Το τρίτο βίντεο, που παρουσιάζεται σήμερα, φέρνει στο προσκήνιο τη Δανάη Ιατρίδου, αθλήτρια ελεύθερης κατάδυσης. Μέσα από τη διαχείριση της αναπνοής στον βυθό, η αθλήτρια υπενθυμίζει ότι η πιο ισχυρή μας δεξιότητα είναι η ίδια μας η ανάσα και η ελευθερία να επιλέγουμε αυτόνομα.

Παράλληλα, η W4O Hellas σχεδιάζει την επόμενη ημέρα αναπτύσσοντας νέες συνεργασίες με σημαντικούς εθνικούς και διεθνείς φορείς, οι οποίες θα ανακοινωθούν σύντομα με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης.

Η νικοτίνη άλλαξε πρόσωπο: Μια διαρκής δέσμευση για το μέλλον

Για τη W4O Hellas, το άτμισμα δεν είναι απλώς μια συνήθεια, αλλά μια μάχη για το μέλλον μιας ολόκληρης γενιάς. Σήμερα, η νικοτίνη κρύβεται πίσω από έντονα χρώματα, φρουτώδεις γεύσεις και ψηφιακά trends που μοιάζουν αθώα, αλλά προκαλούν ισχυρό εθισμό. Πίσω από τα στατιστικά στοιχεία υπάρχει πάντα η ζωή ενός παιδιού που αξίζει να προστατευθεί.

Έναν χρόνο μετά, οι στόχοι παραμένουν σταθεροί: να μη θεωρηθεί ποτέ το άτμισμα μια ακίνδυνη επιλογή, να αποτραπεί η είσοδος της νικοτίνης στην καθημερινότητα των εφήβων και να μεγαλώσει μια γενιά που επιλέγει την ελευθερία και όχι την εξάρτηση. Η W4O Hellas απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε νέους, γονείς και εκπαιδευτικούς να γίνουν μέρος αυτής της προσπάθειας. Η πραγματική ελευθερία δεν βρίσκεται στην άκριτη υιοθέτηση μιας τάσης, αλλά στη δύναμη να απορρίπτεις ό,τι σε βλάπτει. Ας μοιραστούμε τα μηνύματα της καμπάνιας, γιατί η νέα γενιά αξίζει ένα αύριο με καθαρή ανάσα και ελεύθερη επιλογή.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα περιστατικά καρκίνου πρώιμης έναρξης αυξήθηκαν από 1,82 εκατομμύρια το 1990 σε 3,26 εκατομμύρια το 2019, ενώ οι θάνατοι από καρκίνο σε άτομα στα 40, 30 ή και νεότερα αυξήθηκαν κατά 27%. Οι ειδικοί προσπαθούν ακόμη να κατανοήσουν τους λόγους αυτής της ανόδου.

Ωστόσο, έρευνες που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology στο Σικάγο δείχνουν ότι οι ακανόνιστοι κύκλοι ύπνου στους νεότερους ενήλικες ίσως αποτελούν παράγοντα κινδύνου.

Δύο μελέτες του MD Anderson Cancer Center στο Χιούστον, ενός από τα κορυφαία κέντρα έρευνας καρκίνου παγκοσμίως, ανέλυσαν δεδομένα υγείας περισσότερων από 18 εκατομμυρίων Αμερικανών ηλικίας 18 έως 50 ετών.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν διαταραχές ύπνου είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρκίνο του εντέρου, του μαστού, της μήτρας ή των ωοθηκών σε νεαρή ηλικία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, άτομα κάτω των 50 με διάγνωση αϋπνίας είχαν τριπλάσια πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου μέσα σε πέντε χρόνια.

«Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η διαταραχή του ύπνου ίσως αποτελεί έναν κλινικά σημαντικό και δυνητικά τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο πρώιμης έναρξης και αξίζει περαιτέρω διερεύνηση», ανέφεραν οι ερευνητές.

Παγκόσμια ανησυχία για τον καρκίνο στους νέους

Ο εντοπισμός των αιτίων της αύξησης των περιστατικών καρκίνου στους νεότερους ενήλικες έχει μετατραπεί σε παγκόσμια προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ Oncology, κάθε χρόνο πάνω από 1 εκατομμύριο άτομα κάτω των 50 χάνουν τη ζωή τους από καρκίνο.

Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στις έρευνες χαιρέτισαν τα ευρήματα αλλά επισήμαναν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα ώστε να κατανοηθεί καλύτερα η σχέση μεταξύ αϋπνίας και καρκίνου πρώιμης έναρξης.

Η Claire Coughlan, υπεύθυνη κλινικής στο Bowel Cancer UK, τόνισε πως ο καρκίνος του εντέρου παραμένει συχνότερος στους άνω των 50, όμως τα στοιχεία δείχνουν αύξηση και στις νεότερες ηλικίες. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη τους ακριβείς λόγους, αλλά θεωρείται ότι σχετίζονται με τη γενετική και τον τρόπο ζωής», είπε. «Το συμπέρασμα της συγκεκριμένης μελέτης ότι η αϋπνία ίσως αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου σε νεαρά άτομα είναι σημαντικό και αξίζει περαιτέρω διερεύνηση».

Ο Dr David Garley, γενικός γιατρός και διευθυντής της Better Sleep Clinic στο Μπρίστολ της Αγγλίας, δήλωσε ότι η επίδραση της αϋπνίας στον κίνδυνο εμφάνισης άλλων παθήσεων, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου, προκαλεί «αυξανόμενο ενδιαφέρον».

Ωστόσο προειδοποίησε ότι οι μελέτες καταγράφουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση μεταξύ διαταραχής ύπνου και εμφάνισης καρκίνου στους κάτω των 50. Υπάρχουν πολλοί πιθανοί λόγοι για αυτή τη σύνδεση. Όπως εξηγεί ο Garley, «Η φυσιολογία που προκύπτει από τον ανεπαρκή ύπνο μπορεί να παίζει ρόλο, αλλά και το γεγονός ότι όταν κάποιος δεν κοιμάται καλά δυσκολεύεται να ζήσει υγιεινά – υπάρχει μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ, αυξημένη παχυσαρκία, λιγότερη άσκηση, περισσότερο κάπνισμα – και αυτοί οι παράγοντες μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο».

«Γνωρίζουμε επίσης πως ένας από τους βασικούς ρόλους του ύπνου είναι η αποκατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος. Καθώς μαθαίνουμε περισσότερα για τη συμβολή λοιμωδών παραγόντων στην ανάπτυξη του καρκίνου, γίνεται αντιληπτό ότι αν το ανοσοποιητικό εξασθενεί, ίσως αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης κάποιων μορφών καρκίνου. Από την άλλη πλευρά όμως, μπορεί το ίδιο το πρώιμο στάδιο ενός μη ανιχνεύσιμου ακόμη καρκίνου να επηρεάζει τον ύπνο».

Η Megan Winter, υπεύθυνη πληροφόρησης στη Cancer Research UK, ανέφερε: «Οι συγκεκριμένες μελέτες διερευνούν αν υπάρχει σύνδεση μεταξύ αϋπνίας και ορισμένων μορφών καρκίνου σε άτομα κάτω των 50 ετών. Ωστόσο απαιτείται περισσότερη έρευνα και σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα».

Προσέθεσε επίσης πως μέχρι τότε οι άνθρωποι μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου αποφεύγοντας το κάπνισμα, διατηρώντας υγιές βάρος και προστατεύοντας το δέρμα τους από τον ήλιο.

Με αφετηρία τη δυναμική της εκστρατείας του 2025, η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος 2026 επιβεβαιώνει τη δέσμευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) να αποκαλύψει τις εξελισσόμενες στρατηγικές της βιομηχανίας καπνού και νικοτίνης, και να ενισχύσει τις πολιτικές που προστατεύουν τους νέους και τις κοινότητες από τον εθισμό.

Στόχοι της φετινής εκστρατείας

Η εκστρατεία του 2026 στοχεύει να αποκαλύψει τις μεθόδους της βιομηχανίας — όπως η χρήση συνθετικής νικοτίνης, αλάτων νικοτίνης και παραγώγων που ενισχύουν το δυναμικό εθισμού, ενώ προωθούνται ως καινοτόμες ή λιγότερο επιβλαβείς λύσεις.

Επιπλέον, προωθεί τη λήψη ισχυρότερων πολιτικών μέτρων: απαγόρευση γεύσεων, διαφήμισης και προώθησης (συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών και κοινωνικών μέσων), καθώς και αυστηρότερο έλεγχο στη συσκευασία και το σχεδιασμό προϊόντων που ελκύουν τους νέους.

Τέλος, επιδιώκει να ενδυναμώσει τη νεολαία και το ευρύ κοινό μέσω παροχής γνώσεων και εργαλείων ώστε να αναγνωρίζουν και να αντιστέκονται στην επιρροή της βιομηχανίας, διασφαλίζοντας παράλληλα πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένη υποστήριξη διακοπής.

Ανησυχητικά στοιχεία για τη νεολαία στην Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ συνεχίζει να αντιμετωπίζει υψηλό ποσοστό καπνίσματος μεταξύ εφήβων, χωρίς μεγάλες διαφορές μεταξύ φύλων. Περίπου 11,6% των ατόμων ηλικίας 13–15 ετών (περίπου 4 εκατομμύρια) χρησιμοποιούν καπνό — με 11,8% στα αγόρια και 11,4% στα κορίτσια.

Η Περιφέρεια καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως στο κάπνισμα τσιγάρων από εφήβους (8,4%) αλλά και το μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ κοριτσιών (8,7%).

Η χρήση προϊόντων νικοτίνης όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και οι θήκες νικοτίνης αυξάνεται ταχύτατα στους νέους. Η περιοχή έχει το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως στη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων από εφήβους 13–15 ετών — στο 14,3%, με παρόμοια ποσοστά σε αγόρια (13,6%) και κορίτσια (15%).

Σχετικά με τα δεδομένα ενηλίκων-εφήβων, σε ένα τρίτο των χωρών της περιοχής η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στους εφήβους είναι τουλάχιστον πέντε φορές υψηλότερη απ’ ό,τι στους ενήλικες.

Κενά πολιτικής & ευπάθεια των νέων

Παρά τις ανησυχητικές τάσεις, παραμένουν σημαντικά κενά στις πολιτικές. Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ για το 2024, μόνο 7 χώρες απαγορεύουν όλες τις γεύσεις στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, ενώ 5 δεν έχουν ηλικιακούς περιορισμούς στις πωλήσεις.

Οκτώ χώρες δεν έχουν κανέναν περιορισμό στη διαφήμιση, την προώθηση ή τη χορηγία· 19 εφαρμόζουν μερικές απαγορεύσεις· και σε 10 δεν υπάρχει ρύθμιση για τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων σε δημόσιους χώρους. Αυτά τα κενά αφήνουν τους νέους ιδιαίτερα εκτεθειμένους σε στοχευμένο μάρκετινγκ και σχεδιασμό προϊόντων που ενισχύουν τον εθισμό στη νικοτίνη.

Κίνδυνοι για τις επόμενες γενιές

Έρευνες δείχνουν ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων μπορεί να τριπλασιάσει τις πιθανότητες έναρξης παραδοσιακού καπνίσματος στους μη καπνίζοντες νέους, υπονομεύοντας τις προσπάθειες ελέγχου του καπνού.

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος 2026 αποτελεί ευκαιρία να αναδειχθεί πώς η βιομηχανία καπνού και νικοτίνης συνεχίζει να επαναλανσάρει τα προϊόντα της ώστε να προσελκύει μια νέα γενιά — κυρίως παιδιά και εφήβους — προσπαθώντας παράλληλα να αποφύγει αυστηρότερα μέτρα ελέγχου σε όλο τον κόσμο.

Άγχος στις Πανελλήνιες: Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας

Δεν μεταφέρω το δικό μου άγχος

Το άγχος των γονιών συχνά γίνεται αντιληπτό από τα παιδιά, ακόμη κι όταν δεν εκφράζεται με λόγια. Είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να διαχειριστούμε τη δική μας αγωνία, ώστε να μη φορτώσουμε τους υποψηφίους με επιπλέον πίεση.

Αναγνωρίζω την προσπάθεια

Οι Πανελλήνιες δεν κρίνονται μόνο από το τελικό αποτέλεσμα. Αναγνωρίζουμε την προσπάθεια που έχει προηγηθεί και υπενθυμίζουμε στο παιδί όσα έχει καταφέρει μέχρι σήμερα, χωρίς να υποβαθμίζουμε τη σημασία των εξετάσεων.

Ακούω χωρίς να κρίνω

Αν το παιδί εκφράσει φόβο, ανασφάλεια ή άγχος, το ακούμε με προσοχή. Συχνά η παρουσία ενός ανθρώπου που ακούει πραγματικά είναι πιο σημαντική από οποιαδήποτε συμβουλή.

Αποφεύγω τις συγκρίσεις

Η σύγκριση με αδέλφια, φίλους ή άλλους μαθητές δεν βοηθά. Αντίθετα, ενισχύει την ανασφάλεια και δημιουργεί την αίσθηση ότι η αξία του παιδιού εξαρτάται από την επίδοσή του.

Προσοχή στις υπερβολικές προσδοκίες

Οι γονείς χρειάζεται να ξεχωρίζουν τα δικά τους όνειρα από τις επιθυμίες των παιδιών τους. Οι Πανελλήνιες είναι μια προσωπική διαδρομή για κάθε υποψήφιο και όχι ευκαιρία να εκπληρωθούν ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες των ενηλίκων.

Κάθε παιδί αντιδρά διαφορετικά

Άλλα παιδιά λειτουργούν καλύτερα υπό πίεση και άλλα χρειάζονται ηρεμία και ενθάρρυνση. Δεν υπάρχει μία συνταγή που ταιριάζει σε όλους.

Αποδέχομαι το ενδεχόμενο της αποτυχίας

Η επιτυχία ή η αποτυχία σε μία εξέταση δεν καθορίζει την αξία ενός ανθρώπου. Αν τα πράγματα δεν εξελιχθούν όπως θα ήθελε το παιδί, χρειάζεται να γνωρίζει ότι η οικογένειά του παραμένει δίπλα του και ότι υπάρχουν πάντα νέες ευκαιρίες.

Βλέπω και τις εναλλακτικές διαδρομές

Οι Πανελλήνιες αποτελούν έναν σημαντικό σταθμό, όχι όμως τον μοναδικό δρόμο προς την επαγγελματική και προσωπική εξέλιξη. Υπάρχουν διαφορετικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές που μπορούν να οδηγήσουν σε μια επιτυχημένη πορεία.

Προσφέρω ηρεμία, υπομονή και φροντίδα

Ίσως αυτή να είναι η πιο πολύτιμη συμβουλή από όλες. Ένα ήρεμο περιβάλλον, λίγη κατανόηση και η αίσθηση ότι το παιδί δεν είναι μόνο του μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά αυτές τις απαιτητικές ημέρες. Οι Πανελλήνιες είναι σημαντικές, αλλά δεν καθορίζουν ολόκληρη τη ζωή ενός νέου ανθρώπου. Αυτό που τα παιδιά έχουν περισσότερο ανάγκη σήμερα είναι να γνωρίζουν ότι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η στήριξη και η αγάπη των γονιών τους παραμένουν δεδομένες.

Η διατροφή πριν από τις εξετάσεις παίζει σημαντικό ρόλο στην απόδοση, καθώς επηρεάζει άμεσα την πνευματική διαύγεια και την αντοχή. Το ιδανικό διατροφικό πλάνο περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, χωρίς αποκλεισμούς, με βασική αρχή την ισορροπία: υδατάνθρακες για ενέργεια, πρωτεΐνες για κορεσμό, ωμέγα-3 για υποστήριξη της εγκεφαλικής λειτουργίας και επαρκή ενυδάτωση.

Παράλληλα, συνιστάται ο περιορισμός της υπερβολικής ζάχαρης και της καφεΐνης.

Το ιδανικό πρωινό πριν τις εξετάσεις

Έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση πρωινού συνδέεται με καλύτερες επιδόσεις στις εξετάσεις. Ένα πλήρες πρωινό πρέπει να συνδυάζει υδατάνθρακες, όπως το ψωμί ολικής άλεσης, με πηγές πρωτεΐνης, όπως αυγά ή γιαούρτι, ώστε να προσφέρει σταθερή ενέργεια και μεγαλύτερο κορεσμό.

Σύμφωνα με τη διαιτολόγο-διατροφολόγο MSc Γεωργία Καπώλη, κατάλληλες επιλογές πρωινού είναι:

γάλα και μέλι
ψωμί και δημητριακά ολικής άλεσης
φρυγανιές και cream crackers σίκαλης
ξηροί καρποί
φρούτα και φυσικοί χυμοί
μαλακές μαργαρίνες

Η σημασία της ενυδάτωσης

Η σωστή ενυδάτωση είναι καθοριστική για τη συγκέντρωση. Ακόμη και η ήπια αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει κόπωση, πονοκεφάλους και μειωμένη πνευματική απόδοση.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι μαθητές να έχουν μαζί τους νερό κατά τη διάρκεια της εξέτασης. Εναλλακτικά, μπορούν να καταναλώνουν γάλα ή μικρές ποσότητες φυσικού χυμού χωρίς ζάχαρη.

Τροφές που ενισχύουν τη συγκέντρωση

Μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που βρίσκονται σε ψάρια όπως ο σολομός, οι σαρδέλες, ο τόνος και το σκουμπρί, σχετίζονται με καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία και συγκέντρωση.

Η πρωτεΐνη από τροφές όπως το κοτόπουλο, τα αυγά και το τόφου βοηθά στον κορεσμό και στη σταθερή ενέργεια, ενώ οι φυτικές ίνες από δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερών επιπέδων ενέργειας.

Επιπλέον, τροφές πλούσιες σε σίδηρο, όπως τα όσπρια, το μοσχάρι και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, βοηθούν στην αποφυγή κόπωσης, ενώ η βιταμίνη C από φρούτα όπως πορτοκάλια και ακτινίδια ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Το μαγνήσιο, που βρίσκεται σε ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής άλεσης και πράσινα λαχανικά, συμβάλλει στη χαλάρωση και στη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος, ειδικά σε περιόδους άγχους.

Τέλος, το κακάο που περιέχεται στη μαύρη σοκολάτα περιέχει φλαβονοειδή, τα οποία έχουν συσχετιστεί με καλύτερη εγκεφαλική απόδοση και μείωση της πνευματικής κόπωσης.

Τροφές που καλό είναι να αποφεύγονται

Οι ειδικοί προτείνουν την αποφυγή τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, καθώς και ανθρακούχων ή ενεργειακών ποτών, ιδιαίτερα πριν τον ύπνο, επειδή επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητά του.

Επίσης, δεν πρέπει να παραλείπονται γεύματα, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απότομες μεταβολές στο σάκχαρο και μειωμένη συγκέντρωση.

Ο επαρκής ύπνος (περίπου 7 ώρες) είναι επίσης κρίσιμος για τη μνήμη και την απόδοση. Συνιστάται το τελευταίο γεύμα να καταναλώνεται τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο, ενώ αν χρειαστεί ένα ελαφρύ σνακ, προτιμώνται τροφές όπως δημητριακά ολικής άλεσης ή αποξηραμένα φρούτα.

Ένα ποτήρι ζεστό γάλα μπορεί να συμβάλει στη χαλάρωση πριν τον ύπνο.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, συσχέτισε επίσης μη φυσιολογικά πρότυπα ύπνου με ψυχικές διαταραχές, καρδιαγγειακά, αναπνευστικά και μεταβολικά νοσήματα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τόσο η έλλειψη όσο και η υπερβολή ύπνου ενδέχεται να επιταχύνουν τη βιολογική γήρανση σε όργανα σε όλο το σώμα.

«Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ο ύπνος σχετίζεται κυρίως με τη γήρανση και την παθολογική επιβάρυνση του εγκεφάλου. Η δική μας έρευνα προχωρά παραπέρα, αποδεικνύοντας πως ο πολύς ή λίγος ύπνος συνδέεται με ταχύτερη γήρανση σχεδόν σε κάθε όργανο», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Junhao Wen, αναπληρωτής καθηγητής ακτινολογίας στο Columbia University Vagelos College of Physicians and Surgeons. «Τα ευρήματα στηρίζουν την άποψη ότι ο ύπνος είναι καθοριστικός για την υγεία των οργάνων μέσα σε ένα συντονισμένο δίκτυο εγκεφάλου-σώματος, συμπεριλαμβανομένης της μεταβολικής ισορροπίας και της καλής λειτουργίας του ανοσοποιητικού».

Βιολογικά ρολόγια γήρανσης και εξατομικευμένη υγεία

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τα λεγόμενα «βιολογικά ρολόγια γήρανσης» για να εκτιμήσουν αν ένας άνθρωπος γερνά πιο αργά ή πιο γρήγορα από το αναμενόμενο για την ηλικία του. Αυτά τα εργαλεία βασίζονται στη μηχανική μάθηση και σε βιολογικές μετρήσεις, όπως οι πρωτεΐνες που ανιχνεύονται στο αίμα.

Αν και πολλά ρολόγια αξιολογούν το σώμα συνολικά, διαφορετικά όργανα μπορούν να γερνούν με διαφορετικούς ρυθμούς. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η ταχύτερη γήρανση των ωοθηκών που σχετίζεται με τη γυναικεία γονιμότητα. Η ομάδα του Wen επικεντρώνεται στη δημιουργία εξατομικευμένων ρολογιών για κάθε όργανο ξεχωριστά, προσφέροντας πιο στοχευμένες πληροφορίες για την υγεία.

«Όλοι ενθουσιάζονται με αυτά τα ρολόγια λόγω της δυνατότητάς τους να προβλέπουν τον κίνδυνο ασθενειών και θνησιμότητας», εξηγεί ο Wen. «Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι αν μπορούμε να συνδέσουμε αυτά τα ρολόγια με κάποιο τροποποιήσιμο παράγοντα του τρόπου ζωής, όπως ο ύπνος, ώστε να επιβραδύνουμε τη γήρανση».

Σύμφωνα με τη μελέτη, διάρκεια ύπνου μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών σχετίζεται με λιγότερη βιολογική φθορά στα όργανα. Τα ρολόγια αυτά δημιουργούνται από πρωτεϊνικά δεδομένα ειδικά για κάθε όργανο. Οι μπλε γραμμές αντιστοιχούν σε άνδρες και οι κόκκινες σε γυναίκες.

Η επίδραση του ύπνου στη γήρανση των οργάνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης

Για την ανάπτυξη των βιολογικών ρολογιών, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 500.000 συμμετέχοντες στη βάση δεδομένων UK Biobank. Χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, εντόπισαν βιολογικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη γήρανση συγκεκριμένων οργάνων, ενσωματώνοντας απεικονιστικά δεδομένα, πρωτεΐνες και μόρια αίματος ανά όργανο.

«Για παράδειγμα, στο ήπαρ διαθέτουμε ρολόγια βασισμένα σε πρωτεϊνικά δεδομένα, μεταβολικά δεδομένα αλλά και απεικονίσεις», σημειώνει ο Wen. «Έτσι μπορούμε να διαπιστώσουμε αν ο ύπνος συνδέεται ξεχωριστά με κάθε τύπο βιολογικού ρολογιού που βασίζεται σε διαφορετικά μοριακά επίπεδα».

Στη συνέχεια, συνέκριναν τη διάρκεια ύπνου που δήλωσαν οι συμμετέχοντες με τις βιολογικές ηλικίες που προέκυψαν από 23 διαφορετικά ρολόγια για 17 συστήματα οργάνων.

Κίνδυνοι ψυχικής και σωματικής υγείας από ακραίες διάρκειες ύπνου

Σε όλα τα όργανα εντοπίστηκε ένα μοτίβο σχήματος U: όσοι κοιμούνταν λιγότερες από 6 ώρες ή περισσότερες από 8 ώρες εμφάνιζαν σημάδια ταχύτερης γήρανσης, ενώ το πιο υγιές μοτίβο παρατηρήθηκε στους ανθρώπους που κοιμούνταν μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών κάθε βράδυ. Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η διάρκεια του ύπνου προκαλεί άμεσα τη βιολογική φθορά των οργάνων αλλά υποδηλώνουν πως τόσο η ανεπαρκής όσο και η υπερβολική ξεκούραση ίσως αντανακλούν συνολικά χειρότερη υγεία.

Τα ευρήματα ενισχύουν επίσης την άποψη ότι ο ύπνος επηρεάζει όχι μόνο τον εγκέφαλο αλλά όλο το σύστημα εγκεφάλου-σώματος. Ο λίγος ύπνος συσχετίστηκε έντονα με κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές — κάτι που συμφωνεί με προηγούμενες έρευνες. Επιπλέον, σχετίστηκε με παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, ισχαιμική καρδιοπάθεια και αρρυθμίες. Τόσο η μικρή όσο και η μεγάλη διάρκεια ύπνου συνδέθηκαν επίσης με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), άσθμα και πεπτικές διαταραχές όπως η γαστρίτιδα και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

«Το ευρύ αυτό μοτίβο μεταξύ εγκεφάλου και σώματος είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι η διάρκεια του ύπνου αποτελεί βαθιά ενσωματωμένο στοιχείο της φυσιολογίας μας, επηρεάζοντας πολυεπίπεδα την υγεία», σχολιάζει ο Wen.

Διαφορετικά πρότυπα ύπνου συνδέονται με κατάθλιψη μέσω ξεχωριστών μηχανισμών

Τα εξειδικευμένα οργανικά ρολόγια μπορεί να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση του ύπνου με συγκεκριμένες νόσους όπως η κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία. Παρότι δεν κατέστη δυνατό να διευκρινιστεί αν τα προβλήματα ύπνου προκαλούν κατάθλιψη ή το αντίθετο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν «ανάλυση διαμεσολάβησης» για να εξετάσουν αν τα βιολογικά ρολόγια εξηγούν τον σύνδεσμο μεταξύ διάρκειας ύπνου και κατάθλιψης.

Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πως ο λίγος ύπνος ίσως επηρεάζει άμεσα την εμφάνιση κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία, ενώ ο πολύς ύπνος φαίνεται να δρα μέσω μοριακών μηχανισμών που σχετίζονται με τη γήρανση του εγκεφάλου ή του λιπώδους ιστού.

«Αυτό έχει μεγάλη σημασία για τη διαχείριση του ύπνου αλλά και τις θεραπευτικές προσεγγίσεις στο μέλλον», δηλώνει ο Wen. «Η έρευνά μας δείχνει ότι υπάρχουν διαφορετικοί βιολογικοί δρόμοι μεταξύ εκείνων που κοιμούνται λίγο ή πολύ – άρα δεν πρέπει να τους αντιμετωπίσουμε όλους το ίδιο όσον αφορά την πρόληψη της κατάθλιψης».

Aναφορά: “Sleep chart of biological ageing clocks in middle and late life” από τους The MULTI Consortium et al., Nature (13 Μαΐου 2026). Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το NIH/National Institutes of Health.

Η Academy of Medical Royal Colleges παρουσίασε τα ευρήματά της σε δημόσια διαβούλευση της κυβέρνησης για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, η οποία ολοκληρώνεται σήμερα. Η έκθεση αυτή υπογραμμίζει το εύρος των επιπτώσεων των κοινωνικών δικτύων στην υγεία των ανηλίκων.

Η Ακαδημία, που εκπροσωπεί 23 βασιλικά ιατρικά κολλέγια και σχολές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, σημειώνει ότι το θέμα αυτό έχει ενώσει όσο λίγα άλλα τους κλινικούς ιατρούς. «Η επίδραση της ανεξέλεγκτης έκθεσης στην τεχνολογία και τις συσκευές έχει γίνει κοινός τόπος ανησυχίας στον ιατρικό χώρο, όπως συμβαίνει με το κάπνισμα ή τη χρήση ζώνης ασφαλείας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Περισσότεροι από τους μισούς σε δείγμα 132 γιατρών δήλωσαν ότι κάθε εβδομάδα αντιμετωπίζουν τουλάχιστον ένα περιστατικό βλάβης στην υγεία που μπορεί να σχετίζεται με τη χρήση τεχνολογίας ή συσκευών, ενώ πάνω από το ένα τρίτο εντοπίζει τέτοια περιστατικά πολλές φορές μέσα στην εβδομάδα.

Πολλαπλές μορφές βλάβης και κυβερνητικές πρωτοβουλίες

Οι βλάβες που καταγράφονται ποικίλουν, από σωματικούς τραυματισμούς λόγω μίμησης επικίνδυνων πράξεων που προβάλλονται σε ακραίο πορνογραφικό υλικό, μέχρι ψυχικά τραύματα από την έκθεση σε διαδικτυακή βία. Το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζει πλέον περιορισμούς στην πρόσβαση ανηλίκων στα social media, όπως πιθανή απαγόρευση για κάτω των 16 ετών, καθορισμό ωρών χρήσης και περιορισμό εθιστικών λειτουργιών στις εφαρμογές.

Η Αυστραλία ήταν πέρσι η πρώτη χώρα που απαγόρευσε εντελώς τη χρήση social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ διάφορες ευρωπαϊκές χώρες μελετούν αντίστοιχα μέτρα. Στη Βρετανία, ο νόμος για την ασφάλεια στο διαδίκτυο απαιτεί ήδη από τις πλατφόρμες να λαμβάνουν μέτρα προστασίας κατά του παράνομου και βλαβερού περιεχομένου για τους ανήλικους.

Η κυβέρνηση δεσμεύεται να προχωρήσει ακόμη παραπέρα. «Το ζήτημα δεν είναι αν θα δράσουμε – θα το κάνουμε, είτε με απαγόρευση των social media για κάτω των 16 είτε με περιορισμούς σε βασικές λειτουργίες και χαρακτηριστικά», δήλωσε η Υπουργός Τεχνολογίας Liz Kendall στο BBC News.

Δοκιμές σε οικογένειες και διχογνωμία ειδικών

Εκατοντάδες βρετανικές οικογένειες συμμετέχουν ήδη σε πιλοτικά προγράμματα απαγόρευσης ή περιορισμού της χρήσης social media, θέτοντας χρονικά όρια ή εφαρμόζοντας νυχτερινή απενεργοποίηση εφαρμογών ώστε να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στον ύπνο, τη σχολική επίδοση και την οικογενειακή ζωή των παιδιών.

Οι ειδικοί εμφανίζονται διχασμένοι ως προς την αποτελεσματικότητα μιας καθολικής απαγόρευσης. Παράλληλα, αρκετοί νέοι στο Λονδίνο, μιλώντας στο Reuters, εξέφρασαν την αντίθεσή τους στους περιορισμούς αυτούς.

Στοιχεία της Ofcom καταδεικνύουν ότι το 73% των Βρετανών ηλικίας 11-17 ετών εκτέθηκαν σε επιβλαβές περιεχόμενο μέσω προσωποποιημένων feeds μέσα σε μόλις τέσσερις εβδομάδες.

Τα smoothies θεωρούνται ένας από τους πιο εύκολους τρόπους για να αυξήσουμε την κατανάλωση φρούτων μέσα στη μέρα. Ρίχνουμε μια μπανάνα, λίγα berries, χτυπάμε τα υλικά στο blender και έχουμε ένα ρόφημα που μοιάζει ιδανικά υγιεινό. Ωστόσο, αυτή η νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια – Davis στις ΗΠΑ έρχεται να δείξει ότι αυτός ο ιδιαίτερα δημοφιλής συνδυασμός ίσως έχει ένα απρόσμενο μειονέκτημα.

Το θέμα δεν είναι ότι οι μπανάνες είναι ανθυγιεινές. Το πρόβλημα φαίνεται να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν ορισμένα συστατικά μεταξύ τους όταν αναμειγνύονται. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food & Function της Royal Society of Chemistry, φρούτα με υψηλά επίπεδα ενός ενζύμου που ονομάζεται πολυφαινολοξειδάση ή PPO μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ποσότητα φλαβανολών που απορροφά ο οργανισμός από ένα smoothie.

Οι φλαβανόλες είναι φυσικές φυτικές ενώσεις που έχουν συνδεθεί με καλύτερη καρδιαγγειακή λειτουργία και ενίσχυση της γνωστικής υγείας. Βρίσκονται σε τρόφιμα, όπως τα μήλα, τα αχλάδια, τα blueberries, τα βατόμουρα, τα σταφύλια, το κακάο και πολλά ακόμη συστατικά που χρησιμοποιούνται συχνά σε smoothies.

Το ένζυμο που κάνει τα φρούτα να σκουραίνουν

«Θέλαμε να κατανοήσουμε, σε ένα πολύ πρακτικό επίπεδο, πώς μια τόσο συνηθισμένη διατροφική επιλογή, όπως ένα smoothie με βάση τη μπανάνα, μπορεί να επηρεάζει τη διαθεσιμότητα των φλαβανολών για απορρόφηση από τον οργανισμό», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Javier Ottaviani, διευθυντής του Core Laboratory της Mars Edge και συνεργαζόμενος ερευνητής στο Τμήμα Διατροφής του UC Davis.

Όλοι έχουμε δει την πολυφαινολοξειδάση σε δράση. Όταν κόβουμε ένα μήλο ή ξεφλουδίζουμε μια μπανάνα, το φρούτο αρχίζει να σκουραίνει λόγω αυτής ακριβώς της ενζυμικής αντίδρασης. Οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν η ίδια διαδικασία μπορεί να επηρεάζει και τα θρεπτικά συστατικά που περιμένουμε να πάρουμε από ένα smoothie. Για να το εξετάσουν, χρησιμοποίησαν φρέσκα smoothies με υλικά που περιείχαν διαφορετικά επίπεδα PPO. Οι μπανάνες είχαν υψηλή δραστικότητα PPO, ενώ τα ανάμεικτα berries χαμηλή.

Μπανάνες εναντίον berries

Οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν τρία διαφορετικά σκευάσματα: ένα smoothie με μπανάνα, ένα smoothie με ανάμεικτα berries και μία κάψουλα φλαβανολών που χρησιμοποιήθηκε ως ομάδα ελέγχου. Στη συνέχεια, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος και ούρων για να δουν πόσες φλαβανόλεςαπορροφήθηκαν από τον οργανισμό. Η διαφορά ήταν εντυπωσιακή. Όσοι κατανάλωσαν το smoothie με μπανάνα εμφάνισαν επίπεδα φλαβανολών κατά 84% χαμηλότερα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Αντίθετα, το smoothie με berries, που είχε χαμηλή δραστικότητα PPO, οδήγησε σε επίπεδα φλαβανολών παρόμοια με εκείνα της κάψουλας.
«Μας εξέπληξε το πόσο γρήγορα η προσθήκη μίας μόνο μπανάνας μείωσε τα επίπεδα φλαβανολών στο smoothie αλλά και την απορρόφησή τους από τον οργανισμό», ανέφερε ο Ottaviani. «Το εύρημα αυτό δείχνει πόσο σημαντικό ρόλο μπορεί να παίζει ο τρόπος προετοιμασίας και ο συνδυασμός των τροφών».

Η μελέτη περιλάμβανε και ένα δεύτερο πείραμα, όπου οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν φλαβανόλες μαζί με ρόφημα μπανάνας υψηλής PPO, χωρίς όμως τα υλικά να έρθουν σε επαφή πριν από την κατανάλωση. Ακόμη και τότε, τα επίπεδα φλαβανολών παρέμειναν μειωμένα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η δράση του ενζύμου μπορεί να συνεχίζεται και μετά την κατανάλωση, πιθανόν μέσα στο στομάχι.

Τι σημαίνει αυτό για το smoothie μας

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι οι μπανάνες είναι κακές για την υγεία. Αντίθετα, προσφέρουν φυτικές ίνες, κάλιο και πολλά ακόμη θρεπτικά συστατικά. Το πιο ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι ίσως δεν αποτελούν την καλύτερη επιλογή όταν στόχος είναι η μέγιστη πρόσληψη φλαβανολών από berries, σταφύλια, κακάο ή άλλα τρόφιμα πλούσια σε αυτές τις ενώσεις. Η Academy of Nutrition and Dietetics έχει προτείνει ημερήσια πρόσληψη 400 έως 600 mgφλαβανολών για την υποστήριξη της καρδιομεταβολικής υγείας. Οι ενώσεις αυτές βρίσκονται σε τρόφιμα όπως το τσάι, τα μήλα, τα berries, τα σταφύλια και το κακάο.
Για όσους θέλουν να ενισχύσουν την πρόσληψη φλαβανολών μέσω smoothies, οι ερευνητές προτείνουν να συνδυάζουν τα berries με συστατικά χαμηλής δραστικότητας PPO, όπως ανανά, πορτοκάλι, μάνγκο ή γιαούρτι. Οι μπανάνες μπορούν φυσικά να παραμείνουν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής ή να χρησιμοποιούνται σε smoothies όπου οι φλαβανόλες δεν αποτελούν τον βασικό στόχο. Αν όμως το smoothie βασίζεται σε berries, κακάο ή σταφύλια, ίσως είναι καλύτερο η μπανάνα να καταναλώνεται ξεχωριστά.

Μικρή μελέτη, αλλά με πρακτικό ενδιαφέρον

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη ήταν μικρή, παρότι σχεδιάστηκε προσεκτικά. Στο πρώτο μέρος συμμετείχαν οκτώ υγιείς άνδρες, ενώ το δεύτερο περιλάμβανε έντεκα άτομα. Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, αλλά δεν αποτελούν ακόμη οριστικό συμπέρασμα για όλους. Ειδικοί στη διατροφή που σχολίασαν τη μελέτη υπογράμμισαν επίσης ότι δεν χρειάζεται υπερβολή στις αντιδράσεις. Ένα smoothie με μπανάνα εξακολουθεί να είναι θρεπτικό, ειδικά στο πλαίσιο μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής. Η πέψη, οι διατροφικές συνήθειες και οι συνολικές ανάγκες κάθε οργανισμού παίζουν πάντα σημαντικό ρόλο.

Το βασικό μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: ο συνδυασμός των υλικών μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά το τι απορροφά τελικά ο οργανισμός από ένα τρόφιμο. Ένα smoothie δεν είναι απλώς ένα ποτήρι γεμάτο θρεπτικά συστατικά. Ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν τα συστατικά του μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη διατροφική του αξία.