Η εγκύκλιος περιλαμβάνει οδηγίες πρόληψης και αντιμετώπισης των επιπτώσεων της ακραίας ζέστης, καθώς ο υδράργυρος αναμένεται να ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου σε αρκετές περιοχές της χώρας. Ήδη από την Κυριακή καταγράφηκαν ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες, δημιουργώντας συνθήκες αυξημένου κινδύνου, κυρίως για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Το Υπουργείο Υγείας καλεί τους πολίτες να λαμβάνουν μέτρα αυτοπροστασίας, ενώ ζητά από τους αρμόδιους φορείς και τις δομές φροντίδας να μεριμνήσουν για την προστασία όσων είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις επιπτώσεις του καύσωνα.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή

Η θερμική εξάντληση μπορεί να εκδηλωθεί με έντονο πονοκέφαλο, αδυναμία, κόπωση, ζάλη, τάση λιποθυμίας, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ναυτία, εμετό και ταχυκαρδία.

Η θερμοπληξία αποτελεί σοβαρή κατάσταση και μπορεί να εμφανιστεί με απότομη αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος πάνω από τους 40,5 βαθμούς Κελσίου, κόκκινο και ξηρό δέρμα, έντονη δίψα, σύγχυση, δυσκολία στην ομιλία, σπασμούς ή απώλεια συνείδησης.

Σε περίπτωση θερμοπληξίας, το άτομο πρέπει να μεταφερθεί άμεσα σε δροσερό ή κλιματιζόμενο χώρο. Συνιστάται η αφαίρεση των περιττών ρούχων, η εφαρμογή κρύων επιθεμάτων στον λαιμό, στις μασχάλες και στη βουβωνική περιοχή, καθώς και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται:

• οι ηλικιωμένοι,
• τα βρέφη και τα μικρά παιδιά,
• οι έγκυες και οι θηλάζουσες,
• τα άτομα με παχυσαρκία,
• όσοι εργάζονται ή ασκούνται σε εξωτερικούς χώρους,
  οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα, υπέρταση, διαβήτη, αναπνευστικές, νεφρικές ή ηπατικές παθήσεις, καθώς και για όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή.

Οι βασικές οδηγίες προστασίας

Οι πολίτες καλούνται να:

• παραμένουν σε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους,
• πίνουν άφθονα υγρά,
• αποφεύγουν την κατανάλωση αλκοόλ,
• φορούν ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα,
• χρησιμοποιούν καπέλο και γυαλιά ηλίου,
• αποφεύγουν την έντονη σωματική δραστηριότητα και την έκθεση στον ήλιο τις θερμότερες ώρες της ημέρας,
  προτιμούν ελαφριά γεύματα με φρούτα και λαχανικά.

Παράλληλα, συνιστάται να υπάρχει καθημερινή φροντίδα για ηλικιωμένους ή άτομα που ζουν μόνα τους, ενώ οι χώροι εργασίας και οι δομές που φιλοξενούν παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία πρέπει να διαθέτουν επαρκή κλιματισμό και φυσικό αερισμό.

Το Υπουργείο Υγείας επισημαίνει ότι απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή όταν οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται με αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος για άτομα με αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.

Οι υψηλές θερμοκρασίες αναμένεται να διατηρηθούν έως και την Τετάρτη, με τον υδράργυρο να αγγίζει τοπικά τους 40-41 βαθμούς Κελσίου στα ηπειρωτικά. Από την Πέμπτη προβλέπεται σταδιακή υποχώρηση της ζέστης.

Η επαφή με άλλους μπορεί να βελτιώσει τη διάθεσή μας και την αυτοεκτίμηση, να μειώσει το άγχος, να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής και να συμβάλει στη βελτίωση της σωματικής υγείας.

Η επίδραση των social media στην κοινωνική ζωή

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν διευκολύνει σημαντικά την επικοινωνία. Μας επιτρέπουν να διατηρούμε επαφή με αγαπημένα πρόσωπα και να μοιραζόμαστε ευχάριστες στιγμές. Ένα φιλικό πρόσωπο ή ένας ακροατής βρίσκονται πλέον μόλις ένα κλικ μακριά!

Ωστόσο, η υπερβολική χρήση των social media μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες. Η σύγκριση με άλλους συχνά προκαλεί αρνητικά συναισθήματα, όπως κατάθλιψη, άγχος, απομόνωση ή το γνωστό FOMO (φόβος ότι χάνεις κάτι σημαντικό).

Επιπλέον, η συνεχής ενασχόληση με τα social media μπορεί να μειώσει την παραγωγικότητα, καθώς μας αποσπά από τη δουλειά ή τις υποχρεώσεις μας. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος παραπληροφόρησης, αφού δεν είναι πάντα σαφές ποιες πηγές ειδήσεων είναι αξιόπιστες. Μερικά κανάλια εφαρμόζουν αυστηρούς κανόνες προστασίας των χρηστών από ψευδείς ειδήσεις, αλλά άλλα όχι, εκθέτοντάς μας σε κινδύνους όπως οι χάκερ ή ο διαδικτυακός εκφοβισμός.

Αν παρατηρήσετε ότι τα social media σας επηρεάζουν αρνητικά, μπορείτε να σκεφτείτε τον περιορισμό της χρήσης τους σε καθημερινή βάση, ένα διάλειμμα για λίγες μέρες ή εβδομάδες ή ακόμη και τη διαγραφή των λογαριασμών σας.

Εναλλακτικοί τρόποι επικοινωνίας εκτός διαδικτύου

Τα μηνύματα κειμένου αποτελούν έναν γρήγορο και εύκολο τρόπο επικοινωνίας. Μπορείτε να στείλετε φωτογραφίες, σύντομα βίντεο ή ακόμα και ηχητικά μηνύματα.

Τα email ή τα παραδοσιακά γράμματα προσφέρουν ευελιξία. Ένα email μπορεί να είναι σύντομο ή εκτενές και να σταλεί σε έναν ή περισσότερους αποδέκτες μαζί με συνημμένες φωτογραφίες. Ένα γράμμα που λαμβάνεται ταχυδρομικά είναι ακόμα πιο αξέχαστο—μπορεί να περιλαμβάνει κάρτες, φωτογραφίες ή μικρά δώρα.

Οι τηλεφωνικές ή βιντεοκλήσεις επιτρέπουν πιο ουσιαστικές συζητήσεις. Ο τόνος της φωνής βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των συναισθημάτων, ενώ η εικόνα ενισχύει τη σύνδεση. Εφαρμογές όπως το Zoom ή το Facetime διευκολύνουν τις ομαδικές συναντήσεις για γενέθλια ή γιορτές.

Οι δια ζώσης συναντήσεις παραμένουν ο πιο ουσιαστικός τρόπος επικοινωνίας. Σε αυτές είμαστε λιγότερο αποσπασμένοι, νιώθουμε πως μας προσέχουν πραγματικά και υπάρχει η δυνατότητα φυσικής επαφής—όπως μια αγκαλιά—αν αυτό είναι επιθυμητό και κατάλληλο.

Υπάρχουν πολλές ιδέες για προσωπική επαφή: μια βόλτα ή ποδηλασία στο πάρκο, συμμετοχή σε γυμναστήριο ή αθλητική ομάδα, εθελοντισμός σε τοπικό φορέα, διοργάνωση ανταλλαγής ρούχων ή ψώνια με φίλους, δημιουργία λέσχης κοινών ενδιαφερόντων ή μαθήματα μαγειρικής με θεματικό δείπνο.

Η κοινωνικότητα ως βασική ανθρώπινη ανάγκη

Οι άνθρωποι έχουν έμφυτη ανάγκη για σύνδεση και αίσθημα του ανήκειν—ακόμη και χωρίς τα social media. Η συνολική ευεξία μας ενισχύεται όταν οι κοινωνικές μας ανάγκες καλύπτονται. Μια πλήρης ζωή χτίζεται πάνω στις προσωπικές σχέσεις.

Μερικές φορές μπορεί να τη δεχόμαστε από κάποιον άλλον χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, ενώ άλλες φορές μπορεί να την εκδηλώνουμε οι ίδιοι χωρίς να έχουμε επίγνωση του τρόπου με τον οποίο επικοινωνούμε τη δυσαρέσκειά μας.

Τι είναι η παθητική-επιθετική συμπεριφορά;

Ως παθητικά-επιθετική συμπεριφορά περιγράφεται η έκφραση αρνητικών συναισθημάτων, όπως θυμός, απογοήτευση ή δυσαρέσκεια, με έμμεσο τρόπο αντί για μια ξεκάθαρη συζήτηση.

Ο κλινικός ψυχολόγος Ryan Howes εξηγεί ότι πρόκειται για έναν τρόπο έκφρασης όπου το άτομο μεταφέρει την εχθρότητα ή την ενόχλησή του χωρίς να την αναλαμβάνει άμεσα. Συχνά η συμπεριφορά αυτή μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως «τυχαίο λάθος» ή απλή παράλειψη.

Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να είναι θυμωμένος με ένα κοντινό του πρόσωπο και αντί να εκφράσει την ενόχλησή του, να «ξεχάσει» να κάνει κάτι που είχε υποσχεθεί. Εξωτερικά μπορεί να φαίνεται ως αμέλεια, όμως πίσω από αυτή την πράξη μπορεί να υπάρχει η επιθυμία να εκφραστεί έμμεσα η δυσαρέσκεια.

Η παθητική-επιθετικότητα συχνά λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας. Το άτομο αποφεύγει την άμεση σύγκρουση, τον φόβο της απόρριψης ή μια πιθανή αρνητική αντίδραση από τον άλλον. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα μπορεί να δημιουργήσει παρεξηγήσεις, απόσταση και προβλήματα εμπιστοσύνης στις σχέσεις.

Γιατί εμφανίζεται;

Όλοι μπορεί να χρησιμοποιήσουμε περιστασιακά παθητικά-επιθετικούς τρόπους επικοινωνίας, ιδιαίτερα σε στιγμές έντασης ή απογοήτευσης. Ωστόσο, η συμπεριφορά αυτή είναι συχνότερη σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να εκφράσουν ανοιχτά τα συναισθήματά τους ή αποφεύγουν τις συγκρούσεις.

Σύμφωνα με ειδικούς στις σχέσεις, μπορεί να συνδέεται με τον φόβο της αντιπαράθεσης, την ανασφάλεια ή την πεποίθηση ότι η άμεση έκφραση θυμού ή ανάγκης θα οδηγήσει σε αρνητικές συνέπειες.

Όταν όμως τα πραγματικά συναισθήματα δεν εκφράζονται ξεκάθαρα, ο άλλος άνθρωπος καλείται να «μαντέψει» τι συμβαίνει, γεγονός που συχνά προκαλεί σύγχυση και απογοήτευση.

Συνηθισμένες φράσεις παθητικής-επιθετικότητας

Η παθητική-επιθετική επικοινωνία δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από πράξεις, όπως η σιωπή ή η αναβολή υποχρεώσεων. Συχνά εμφανίζεται και μέσα από συγκεκριμένες φράσεις.

«Μπράβο σου»

Μπορεί να ακούγεται σαν επιβράβευση, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις κρύβει ειρωνεία ή απογοήτευση.

Αντί να εκφράζεται η ζήλια ή η σύγκριση, μια πιο ειλικρινής προσέγγιση θα ήταν: «Χαίρομαι για σένα. Θα ήθελα κι εγώ κάποια στιγμή να πετύχω κάτι αντίστοιχο. Μπορείς να μου πεις πώς το κατάφερες;»

«Λυπάμαι που νιώθεις έτσι»

Η φράση αυτή συχνά μοιάζει με συγγνώμη, όμως μπορεί να μεταφέρει την ευθύνη αποκλειστικά στο άλλο άτομο, σαν το πρόβλημα να είναι απλώς το συναίσθημά του.

Μια πιο ουσιαστική απολογία αναγνωρίζει την επίδραση της συμπεριφοράς μας: «Λυπάμαι που σε πλήγωσα» ή «Καταλαβαίνω ότι αυτό που είπα σε στενοχώρησε».

«Όλα καλά»

Όταν στην πραγματικότητα κάτι μας ενοχλεί, η συγκεκριμένη απάντηση μπορεί να λειτουργήσει ως έμμεσο μήνυμα ότι περιμένουμε από τον άλλον να καταλάβει μόνος του τι συμβαίνει.

Μια πιο ξεκάθαρη επικοινωνία θα μπορούσε να είναι: «Δεν είμαι πραγματικά καλά, θα ήθελα να μιλήσουμε για κάτι που με ενόχλησε».

«Ό,τι πεις»

Η φράση αυτή συχνά δηλώνει παραίτηση αντί για πραγματική συμφωνία. Μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η συζήτηση έχει τελειώσει, ενώ στην πραγματικότητα το πρόβλημα παραμένει.

Μια πιο παραγωγική προσέγγιση είναι: «Νιώθω ότι δεν καταλαβαίνουμε ο ένας τη θέση του άλλου. Μπορούμε να προσπαθήσουμε να βρούμε μια λύση;»

«Αν το λες εσύ…»

Αυτή η έκφραση μπορεί να ακυρώνει τη γνώμη του άλλου και να δείχνει δυσπιστία ή αδιαφορία.

Αντί γι’ αυτό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια πιο ανοιχτή απάντηση: «Θέλω να καταλάβω καλύτερα πώς το βλέπεις».

«Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/η»

Η φράση αυτή υποβαθμίζει το συναίσθημα του άλλου και μεταφέρει την ευθύνη στη δική του αντίδραση.

Μια πιο υγιής προσέγγιση είναι: «Βλέπω ότι σε πλήγωσε αυτό που έγινε και θέλω να καταλάβω γιατί».

Πώς να επικοινωνείτε πιο άμεσα

Η άμεση επικοινωνία δεν σημαίνει ότι πρέπει να εκφράζουμε τον θυμό μας επιθετικά. Σημαίνει ότι μπορούμε να μιλάμε με ειλικρίνεια για τις ανάγκες, τα συναισθήματα και τα όριά μας.

Αντί να χρησιμοποιείτε υπαινιγμούς, δοκιμάστε φράσεις όπως:

«Νιώθω ότι…»
«Με δυσκολεύει αυτή η κατάσταση…»
«Θα ήθελα να συζητήσουμε κάτι που με απασχολεί»
«Δεν είμαι σίγουρος/η πώς να το εκφράσω, αλλά θέλω να προσπαθήσω»

Η ουσιαστική επικοινωνία μπορεί να είναι άβολη στην αρχή, ιδιαίτερα για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να αποφεύγουν τις εντάσεις. Ωστόσο, οι ειλικρινείς συζητήσεις δημιουργούν πιο σταθερές και βαθιές σχέσεις.

Η παθητική-επιθετικότητα μπορεί προσωρινά να αποφεύγει μια σύγκρουση, όμως η ανοιχτή έκφραση των συναισθημάτων μας είναι αυτή που επιτρέπει στις σχέσεις να εξελίσσονται με περισσότερη εμπιστοσύνη και κατανόηση.

Γραμμένη πριν από σχεδόν 3.000 χρόνια, η Οδύσσεια αφηγείται τον επικό νόστο μετά τον πόλεμο, σε έναν κόσμο γεμάτο θεούς, τέρατα και θνητούς. Τα θέματα, οι χαρακτήρες και οι περιπέτειές της έχουν διαμορφώσει τη δυτική αφήγηση έκτοτε. Ακόμη και όσοι δεν έχουν διαβάσει ποτέ το ποίημα, αναγνωρίζουν τη διαχρονική του επίδραση – από τον Κύκλωπα και τις Σειρήνες μέχρι τη θρυλική εικόνα του Δούρειου Ίππου.

Είτε γνωρίζετε για πρώτη φορά τον Όμηρο, είτε αναρωτιέστε πώς η ταινία του Νόλαν συνδέεται με το αρχαίο έπος, εδώ θα βρείτε όσα πρέπει να γνωρίζετε.

Τι είναι η Οδύσσεια;

Η Οδύσσεια, μαζί με την Ιλιάδα, αποτελεί ένα από τα θεμέλια της δυτικής λογοτεχνίας και παραδοσιακά αποδίδεται στον Έλληνα ποιητή Όμηρο, με χρονολόγηση γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ.

Σήμερα, ο όρος “έπος” χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει κάτι μνημειώδες. Στη λογοτεχνία όμως, πρόκειται για ένα μεγάλο αφηγηματικό ποίημα που πραγματεύεται εξαιρετικές μορφές, ηρωικές πράξεις και τη συμμετοχή θεών ή άλλων υπερφυσικών δυνάμεων.

Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια έχουν προκαλέσει έντονο επιστημονικό διάλογο για την πατρότητά τους – το λεγόμενο “Ομηρικό Ζήτημα”. Οι ερευνητές ακόμα συζητούν αν ο Όμηρος ήταν ιστορικό πρόσωπο ή αν το όνομα συνδέθηκε αργότερα με μια ευρύτερη προφορική παράδοση.

Από το ποίημα στη μεγάλη οθόνη: Διαφορές και ερμηνείες

Τα δύο έπη, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, ανήκουν στην ίδια μυθική παράδοση. Η Ιλιάδα εστιάζει σε ένα σύντομο επεισόδιο του Τρωικού Πολέμου, ενώ η Οδύσσεια ακολουθεί το δεκαετές ταξίδι επιστροφής του Οδυσσέα. Συχνά θεωρείται ως μία από τις πρώτες και πιο επιδραστικές “hero’s journeys” στη λογοτεχνία.

Σε αντίθεση με το ποίημα που ξεκινά μετά τα γεγονότα της Τροίας, η ταινία φέρεται να ανοίγει με το επεισόδιο του Δούρειου Ίππου, όπου ο Οδυσσέας εμπνέει το τέχνασμα που οδηγεί στην άλωση της πόλης.

Σύμφωνα με το Associated Press, η ταινία ενσωματώνει επίσης στοιχεία από συγγενείς ιστορίες όπως το έπος «Αινειάδα» του Βιργιλίου και την τραγωδία «Αγαμέμνων» του Αισχύλου. Έτσι, η κινηματογραφική εκδοχή αντλεί από ολόκληρη την τρωική παράδοση και δεν αποτελεί πιστή μεταφορά κάθε σκηνής του ομηρικού ποιήματος.

Το σκηνικό και οι ήρωες της Οδύσσειας

Το ποίημα ξεκινά χαρακτηριστικά in medias res – δηλαδή στη μέση των γεγονότων: ούτε στην αρχή του Τρωικού Πολέμου ούτε στην εκκίνηση του ταξιδιού του Οδυσσέα προς την πατρίδα. Τον βρίσκουμε απομονωμένο στο νησί της Καλυψώς, μιας θεάς-νύμφης που επιθυμεί να τον κρατήσει για πάντα κοντά της ως σύζυγο.

Στην Ιθάκη, η γυναίκα του Πηνελόπη αντιστέκεται στους μνηστήρες που έχουν καταλάβει το παλάτι. Η κλασικίστρια Έμιλι Γουίλσον, στη μετάφρασή της (2018), επισημαίνει πως υπάρχει παραλληλία με τους μνηστήρες της Ελένης στην Τροία – όλοι απειλούν να αρπάξουν μια παντρεμένη γυναίκα από τον οίκο της.

Η Πηνελόπη δεν είναι απλώς μια παθητική μορφή που περιμένει τον άντρα της να γυρίσει· με την υπομονή, την ευφυΐα και την ικανότητά της να χειρίζεται τις πιέσεις των μνηστήρων αναδεικνύεται σε κεντρικό πρόσωπο. Τα κίνητρά της παραμένουν αμφιλεγόμενα καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου – μια πολυπλοκότητα που τονίζει και ο Νόλαν σε συνέντευξή του στο Associated Press.

Παράλληλα, ο γιος τους Τηλέμαχος, που ήταν βρέφος όταν ο Οδυσσέας ξεκίνησε για την Τροία, ενηλικιώνεται και ετοιμάζεται να ξεκινήσει τη δική του αναζήτηση μακριά από την πατρίδα.

Θεοί, μύθοι και πραγματικότητα στην Οδύσσεια

Η Οδύσσεια εκτυλίσσεται σε έναν κόσμο όπου το πραγματικό μπλέκεται άρρηκτα με το μυθικό. Οι θεοί συμμετέχουν ενεργά στα ανθρώπινα πράγματα – στοιχείο που φαίνεται να τονίζεται και στην ταινία μέσω σκηνών “φανερής μαγείας”. Η παρέμβασή τους είναι κινητήριος δύναμη στην πλοκή.

Όπως γράφει η Γουίλσον: «Οι θεοί της Οδύσσειας – όπως κι εκείνοι της Ιλιάδας – είναι εγωιστικές υπάρξεις που επεμβαίνουν στα ανθρώπινα καθοδηγούμενοι από τις δικές τους επιθυμίες κι όχι από κάποιο σταθερό ηθικό νόμο».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Aθηνά, θεά της σοφίας και του πολέμου. Βοηθά επανειλημμένα τον Οδυσσέα χάρη στην εξυπνάδα και την ευρηματικότητά του – όχι επειδή είναι ανώτερος ηθικά αλλά λόγω των ιδιαίτερων ικανοτήτων του.

Αντίθετα, ο Ποσειδώνας, θεός της θάλασσας και των καταιγίδων, γίνεται ο μεγαλύτερος αντίπαλος του ήρωα: μετά τον τραυματισμό του Κύκλωπα Πολύφημου (γιου του Ποσειδώνα), εξαπολύει εναντίον του Οδυσσέα θυελλώδεις δοκιμασίες που παρατείνουν κατά δέκα χρόνια την επιστροφή στην Ιθάκη.

Το ταξίδι στον αρχαίο Μεσογειακό κόσμο

Η πορεία του Οδυσσέα απλώνεται σ’ έναν φαντασιακό χάρτη της Μεσογείου όπου τα πραγματικά μέρη συνυπάρχουν με μυθικά τοπία. Η Τροία και η Ιθάκη αντιστοιχούν σε υπαρκτές περιοχές στη σημερινή Τουρκία και Ελλάδα, ενώ οι τόποι των συναντήσεων με την Καλυψώ, την Κίρκη ή τους Κύκλωπες παραμένουν είτε θρύλοι είτε αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.

Ο χάρτης που συνοδεύει παραδοσιακά το έπος αποτυπώνει τη διαδρομή όπως έχει επικρατήσει στη φαντασία αιώνων.

Διαχρονική σημασία ενός «μικρού» έπους

Η Γουίλσον σημειώνει πως αυτό που διηγείται τελικά η Οδύσσεια είναι «μια μικρή κι απλή ιστορία»: εκείνη ενός άνδρα – όχι “του” άνδρα αλλά ενός ανάμεσα σε πολλούς – που όμως διαθέτει εξαιρετικές νοητικές κι αγωνιστικές αρετές.

Αντίθετα με όσα περιμένουμε από ένα “έπος”, εδώ η μεγάλη περιπέτεια είναι απλώς η επιστροφή στο σπίτι· ένας ήρωας προσπαθεί να ξαναβρεί τα πάντα όπως τα άφησε πριν φύγει για τον πόλεμο. Για αυτόν, ακόμη κι η ίδια η επιβίωση είναι το μεγαλύτερο κατόρθωμα.

Τα τρόφιμα αυτά δεν πρέπει να παραμένουν για πολλές ώρες εκτός ψυγείου.

Πόση ώρα αντέχουν εκτός ψυγείου

Ο γενικός κανόνας είναι:

• έως 2 ώρες σε φυσιολογικές συνθήκες,
• έως 1 ώρα όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 32°C.

Όπως σημειώνει η διατροφολόγος, στην καρδιά του καλοκαιριού είναι ασφαλέστερο να θεωρούμε τη μία ώρα ως το ανώτατο όριο για τα ιδιαίτερα ευπαθή τρόφιμα, ειδικά όταν βρίσκονται εκτεθειμένα στη ζέστη – έστω κι αν είναι κάτω από την ομπρέλα.

Πώς τα συντηρούμε σωστά

Η σωστή μεταφορά των τροφίμων είναι καθοριστική για την ασφάλειά τους. Σύμφωνα με την Κάλλια Γιαννιτσοπούλου για τη μεταφορά τους χρησιμοποιούμε φορητό ψυγειάκι στο οποίο τοποθετούμε παγοκύστες ή παγωμένα μπουκάλια νερού για να διατηρείται όσο το δυνατόν πιο χαμηλή η θερμοκρασία. Στην παραλία, το έχουμε πάντα στη σκιά και το ανοίγουμε όσο το δυνατόν λιγότερο. Μία τελευταία συμβουλή είναι να μεταφέρουμε τα τρόφιμα ήδη καλά παγωμένα από το σπίτι.

Τα πιο ασφαλή σνακ για την παραλία

Ορισμένα τρόφιμα αντέχουν καλύτερα στις υψηλές θερμοκρασίες και αποτελούν πιο ασφαλείς επιλογές για μια ημέρα στην παραλία.

Ενδεικτικά προτείνονται:

• μήλα,
• ροδάκινα,
• νεκταρίνια,
• μπανάνες,
• αποξηραμένα φρούτα,
• ανάλατοι ξηροί καρποί,
• κριτσίνια,
• ρυζογκοφρέτες,
• κουλούρι Θεσσαλονίκης,
• μπάρες δημητριακών χωρίς γέμιση κρέμας.

Πρόκειται για τρόφιμα που μεταφέρονται εύκολα και παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο αλλοίωσης σε σχέση με τα ευπαθή γεύματα.

Τι να προσέχουμε όταν υπάρχουν παιδιά

Τα παιδιά είναι πιο ευαίσθητα στις τροφικές δηλητηριάσεις και αφυδατώνονται πιο εύκολα σε σχέση με τους ενήλικες.Η διατροφολόγος προτείνει, ειδικά για τα παιδιά, να αποφεύγουμε τρόφιμα που έχουν μείνει για ώρες στον ήλιο, να επιλέγουμε φρέσκα φρούτα που έχουν πλυθεί σωστά από το σπίτι και να τους δίνουμε συχνά νερό. Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγουμε την προετοιμασία φαγητού πάνω στην άμμο ή με χέρια που δεν έχουν καθαριστεί επαρκώς, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος επιμόλυνσης.

Λίγη προετοιμασία αρκεί

Η παραλία και το «τσιμπολόγημα» μπορούν να συνδυαστούν με ασφάλεια, αρκεί να τηρούνται μερικοί βασικοί κανόνες. Η σωστή συντήρηση, η χρήση ψυγείου μεταφοράς και η επιλογή κατάλληλων σνακ προστατεύουν όλη την οικογένεια από αλλοιώσεις και τροφικές δηλητηριάσεις. «Η σωστή οργάνωση πριν φύγουμε από το σπίτι είναι η καλύτερη πρόληψη», καταλήγει η διαιτολόγος – διατροφολόγος Κάλλια Γιαννιτσοπούλου. «Με λίγες απλές κινήσεις μπορούμε να απολαύσουμε το φαγητό μας στην παραλία με ασφάλεια και χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις».

Οι ερευνητές της γαλλικής μελέτης φρόντισαν να προσαρμόσουν τα αποτελέσματα λαμβάνοντας υπόψη πιθανές επιδράσεις που σχετίζονται με την κοινωνικοεπαγγελματική κατηγορία, το είδος καταστήματος αγοράς, τη συνολική ποιότητα διατροφής, την κατανάλωση αλκοόλ και καπνού, τη σωματική δραστηριότητα, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, καθώς και την ύπαρξη υπέρβαρου — όπως αυτή εκτιμάται μέσω του δείκτη μάζας σώματος — μαζί με άλλους παράγοντες.

Σε ό,τι αφορά τον καρκίνο του μαστού, η επιστημονική ομάδα κατάφερε επίσης να λάβει υπόψη συγχυτικούς παράγοντες όπως η ηλικία έναρξης της εμμήνου ρύσεως, ο αριθμός παιδιών και η χρήση ορμονικών θεραπειών — παράγοντες που είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τον κίνδυνο.

Ακόμη και αφού ελήφθησαν υπόψη όλες αυτές οι μεταβλητές, διαπιστώθηκε ότι παραμένει η συσχέτιση ανάμεσα στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού μετά την εμμηνόπαυση και την κατανάλωση βιολογικών φρούτων και λαχανικών: όσο μεγαλύτερη η κατανάλωση, εφόσον όλα τα άλλα παραμένουν σταθερά, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος.

Όπως τα περισσότερα ψωμιά που βρίσκουμε στο εμπόριο, το ψωμί με προζύμι είναι ψωμί με διογκωτικό παράγοντα, δηλαδή ψωμί που «φουσκώνει». Σε αντίθεση όμως με τα έτοιμα φακελάκια ξηρής μαγιάς αρτοποιίας, το προζύμι βασίζεται στη φυσική μαγιά.
Το προζύμι είναι μια ζωντανή καλλιέργεια μικροοργανισμών που αναπτύσσονται από το αλεύρι που χρησιμοποιείται και από τον αέρα του περιβάλλοντος. Οι μικροοργανισμοί αυτοί ζουν σε συμβιωτική σχέση, τρέφονται με νερό και αλεύρι και το μείγμα έχει υφή και όψη παχύρρευστου χυλού. Πολλοί επιστήμονες θεωρούν μάλιστα ότι το προζύμι αποτελεί ένα μικροβίωμα από μόνο του, με ομοιότητες με το μικροβίωμα του ανθρώπινου εντέρου.

Όταν το προζύμι αναμειγνύεται με αλεύρι, νερό και ζάχαρη για την παρασκευή ψωμιού, ξεκινά η ζύμωση του αλευριού. Η διαδικασία αυτή παράγει φυσικά αέρια που φουσκώνουν τη ζύμη και, παράλληλα, συμβάλλει στη διάσπαση ορισμένων πρωτεϊνών του αλευριού, συμπεριλαμβανομένης της γλουτένης, η οποία είναι επίσης πρωτεΐνη. Η μέθοδος αυτή έχει μακρά ιστορία, καθώς χρονολογείται περίπου από το 1500 π.Χ. στην αρχαία Αίγυπτο. Παρότι το ψωμί με προζύμι μοιάζει εξωτερικά με άλλα ψωμιά του φούρνου ή του σούπερ μάρκετ, ξεχωρίζει για τη χαρακτηριστική ελαφρώς ξινή γεύση του, που οφείλεται στο οξικό οξύ το οποίο παράγεται κατά τη ζύμωση.

Διατροφική αξία του ψωμιού με προζύμι

Μια γρήγορη ματιά στα διατροφικά στοιχεία του ψωμιού με προζύμι αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι πρόκειται για μια θρεπτική επιλογή. Περιέχει πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, καθώς και σημαντικές βιταμίνες και μέταλλα, όπως σίδηρο, σελήνιο, μαγγάνιο και χαλκό. Στην περίπτωση του ψωμιού με προζύμι ολικής άλεσης, παρατηρούνται επιπλέον αξιόλογες ποσότητες καλίου, ψευδαργύρου και φωσφόρου.

Προζυμένιο ψωμί για καλή υγεία

Το ψωμί με προζύμι παρουσιάζει αρκετά πλεονεκτήματα σε σχέση με το κοινό ψωμί, γεγονός που το καθιστά πιο ωφέλιμο. Πέρα όμως από αυτό είναι πιο γευστικό και έχει υψηλότερο κορεσμό. Υποστηρίζει την υγεία του εντέρου Η ζύμωση που απαιτείται για την παρασκευή του ψωμιού με προζύμι ξεκινά τη διάσπαση ορισμένων πρωτεϊνών του σιταριού, μεταξύ των οποίων και η γλουτένη. Το τελικό προϊόν είναι συχνά πιο εύπεπτο για άτομα με ήπια ευαισθησία στη γλουτένη ή στα σιτηρά.

Σημαντική διευκρίνιση: παρότι το ψωμί με προζύμι είναι προϊόν ζύμωσης, οι μικροοργανισμοί του σκοτώνονται κατά το ψήσιμο, επομένως δεν θεωρείται προβιοτικό τρόφιμο. Ωστόσο, πολλά ψωμιά με προζύμι, ιδιαίτερα ολικής άλεσης, λειτουργούν ως πρεβιοτικά, καθώς περιέχουν διαλυτές φυτικές ίνες που τρέφουν τα ωφέλιμα βακτήρια του εντερικού μικροβιώματος. Το μικροβίωμα αποτελείται από τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς στο παχύ έντερο και συνδέεται στενά με την πέψη και τη γενικότερη υγεία.

Συμβάλλει στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων

Το εντερικό μικροβίωμα επηρεάζει άμεσα και το ανοσοποιητικό σύστημα, ρυθμίζοντας τη φλεγμονή και τη ρύθμιση του βλεννογόνιου ανοσοποιητικού συστήματος (γαστρεντερικό, αναπνευστικό και ουροποιητικό σύστημα). Η καλή του κατάσταση έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων παθήσεων. Ενδεικτικά, πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι ηλικιωμένοι που ζούσαν στη Μεσόγειο και κατανάλωναν συστηματικά ψωμί με προζύμι ολικής άλεσης εμφάνιζαν χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπαθειών, καρκίνου και διαβήτη. Ο ψευδάργυρος που περιέχεται στο ψωμί με προζύμι ολικής άλεσης ενδέχεται να ενισχύει περαιτέρω αυτή την προστατευτική δράση.

Βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου

Το ψωμί με προζύμι έχει χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη σε σύγκριση με τα ψωμιά που δεν έχουν προκύψει από ζύμωση. Αυτό σημαίνει ότι προκαλεί πιο αργή και ομαλή αύξηση του σακχάρου στο αίμα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ψωμί με προζύμι ολικής άλεσης.Η ιδιότητα αυτή ευνοεί τη σταθερότερη ενεργειακή απόδοση και καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα με διαβήτη τύπου 2, αλλά και για τον γενικό πληθυσμό.

Υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία

Οι φυτικές ίνες, το κάλιο, ο φώσφορος και το νάτριο που περιέχει το ψωμί με προζύμι εντάσσονται σε ένα καρδιοπροστατευτικό διατροφικό πλαίσιο. Οι διαλυτές φυτικές ίνες δεσμεύουν τη χοληστερόλη στο έντερο και βοηθούν στην αποβολή της, μειώνοντας τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης.Παράλληλα, οι ηλεκτρολύτες αυτοί συμβάλλουν στη διατήρηση φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού και υγιών επιπέδων αρτηριακής πίεσης.

Βελτιώνει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών

Η ζύμωση αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα ορισμένων βιταμινών του συμπλέγματος Β και μπορεί να ενισχύσει ακόμη και την παρουσία βιταμίνης Β12 στο τελικό προϊόν. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δράση των βακτηρίων γαλακτικού οξέος, τα οποία μειώνουν το pH του ψωμιού με προζύμι και απενεργοποιούν το φυτικό οξύ, ένα συστατικό που δεσμεύει μέταλλα και δυσχεραίνει την απορρόφησή τους. Το ψωμί με προζύμι περιέχει λιγότερο φυτικό οξύ σε σύγκριση με το κοινό ψωμί, με αποτέλεσμα καλύτερη απορρόφηση μετάλλων όπως ο σίδηρος. Υπάρχουν μάλιστα ενδείξεις ότι η ζύμωση με προζύμι μπορεί να μειώσει το φυτικό οξύ πάνω από 70%. Αν, λοιπόν, σας αρέσει το ξινούτσικο, βαρύ ζυμωτό ψωμί, ζητήστε το στον φούρνο της γειτονιάς ή δοκιμάστε τις ικανότητές σας στη μαγειρική!

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι ορισμένες χημικές ουσίες που μεταφέρονται μέσω των τροφίμων αφήνουν ανιχνεύσιμα ίχνη στο αίμα μας. Μάλιστα, τα ίχνη αυτά φαίνεται να συνδέονται στενά με το μεταβολικό σύνδρομο. Πρόκειται για έναν συνδυασμό παραγόντων κινδύνου, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, το αυξημένο σπλαχνικό λίπος (στην περιοχή της κοιλιάς) και το υψηλό ζάχαρο, που αυξάνουν κατακόρυφα την πιθανότητα εμφάνισης καρδιοπαθειών και διαβήτη.

Η ταυτότητα της επιστημονικής έρευνας

Το μεταβολικό σύνδρομο αποτελεί μια σύγχρονη μάστιγα, καθώς επηρεάζει σχεδόν το 34,7% των ενηλίκων στις ΗΠΑ και το 33,9% στην Κίνα. Αν και η κακή διατροφή και ο καθιστικός τρόπος ζωής είναι γνωστό ότι συμβάλλουν στην εμφάνισή του, ο τρόπος με τον οποίο η έκθεση σε χημικές ουσίες των τροφίμων επηρεάζει την κατάσταση παρέμενε μέχρι σήμερα θολός. Αυτό ακριβώς το κενό θέλησε να καλύψει η συγκεκριμένη μελέτη.

Για τις ανάγκες της έρευνας, οι επιστήμονες επέλεξαν ενήλικες από ένα πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου υγείας στην Κίνα και τους χώρισαν σε δύο ομάδες των 450 ατόμων. Η πρώτη ομάδα χρησιμοποιήθηκε για τον εντοπισμό συγκεκριμένων μοριακών μοτίβων, ενώ η δεύτερη λειτούργησε ως ομάδα επιβεβαίωσης των αποτελεσμάτων. Κάθε ομάδα περιελάμβανε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, άτομα σε πρώιμο στάδιο της πάθησης, καθώς και υγιείς εθελοντές.

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δείγματα αίματος από όλους τους συμμετέχοντες, αναζητώντας μικρά μόρια που διαφοροποιούνταν ανάλογα με την κατάσταση της μεταβολικής τους υγείας. Επιπλέον, σε μια μικρότερη υποομάδα 252 ατόμων, εξετάστηκαν δείγματα ούρων για την παρουσία μετάλλων που σχετίζονται με τη διατροφή (όπως το χρώμιο και ο υδράργυρος), ώστε να διαπιστωθεί αν η περιβαλλοντική έκθεση συνδέεται με τα ευρήματα του αίματος.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα των αναλύσεων

Ανάμεσα στους πολυάριθμους δείκτες αίματος που μετρήθηκαν, δύο ήταν εκείνοι που ξεχώρισαν:

Η λυσοφωσφατιδυλοχολίνη (LPC): Ένας τύπος μορίου λίπους που παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση των λιπιδίων και των φλεγμονών από τον οργανισμό. Λειτουργεί ουσιαστικά ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε αυτό που τρώμε και στον τρόπο που το σώμα μας το επεξεργάζεται.

Το procymidone: Ένα μυκητοκτόνο που χρησιμοποιείται ευρέως στη γεωργία και εντοπίστηκε ως ανιχνεύσιμο υπόλειμμα στο αίμα των συμμετεχόντων.

Και οι δύο αυτοί δείκτες επιβεβαιώθηκαν με ακρίβεια στη μικρότερη υποομάδα, γεγονός που αποδεικνύει ότι τα ευρήματα κάθε άλλο παρά τυχαία ήταν.

Η σύνδεση των χημικών με τον μεταβολικό κίνδυνο

Χρησιμοποιώντας προηγμένα μοντέλα μηχανικής μάθησης (machine learning), οι ερευνητές εξέτασαν αν ο συνδυασμός διάφορων δεικτών αίματος θα μπορούσε να προβλέψει την εμφάνιση μεταβολικού συνδρόμου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η LPC και το procymidone δρουν ως «γέφυρες» μεταξύ της έκθεσης σε χημικά των τροφίμων και του μεταβολικού κινδύνου. Συγκεκριμένα, η LPC φάνηκε να συνδέει την έκθεση σε χρώμιο με το μεταβολικό σύνδρομο, ενώ το procymidone συνέδεε την έκθεση σε υδράργυρο με τον ίδιο κίνδυνο. Αν και η μελέτη δεν κατονομάζει συγκεκριμένα τρόφιμα, η διατροφή θεωρείται η κύρια πηγή πρόσληψης τόσο του χρωμίου όσο και του υδραργύρου για τους περισσότερους ανθρώπους.

Μικρές αλλαγές για να μειώσετε το χημικό φορτίο

Η έρευνα αυτή προστίθεται σε έναν συνεχώς αυξανόμενο όγκο αποδείξεων που δείχνουν ότι η μεταβολική μας υγεία διαμορφώνεται από πολύ περισσότερους παράγοντες πέρα από τις θερμίδες και τη γυμναστική. Τα χημικά που περνούν στην τροφή μας αλληλεπιδρούν με τη βιολογία μας με τρόπους που τώρα αρχίζουμε να μετράμε επιστημονικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξετε ριζικά τη ζωή σας εξαιτίας μιας και μόνο μελέτης. Ενισχύει, όμως, κάποιες υγιεινές συνήθειες που είναι ήδη επιστημονικά τεκμηριωμένες:

Προτιμήστε ολόκληρες, ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές: Όσο περισσότερα στάδια μεσολαβούν από την παραγωγή μέχρι το πιάτο σας, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες έκθεσης σε χημικά. Μια διατροφή βασισμένη σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ποιοτικές πρωτεΐνες μειώνει φυσικά αυτό το φορτίο.

Πλένετε πολύ καλά τα φρούτα και τα λαχανικά: Μπορεί να μην εξαλείφει εντελώς τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, αλλά το σχολαστικό πλύσιμο κάτω από τρεχούμενο νερό μειώνει σημαντικά τα χημικά της επιφάνειας.

Ποικιλία στις πηγές πρωτεΐνης: Αλλάζοντας τακτικά τις πηγές πρωτεΐνης (π.χ. εναλλαγή ψαριών, πουλερικών, οσπρίων), διαχέετε τον κίνδυνο έκθεσης αντί να τον συσσωρεύετε από μία μόνο πηγή.

Θωρακίστε τον μεταβολισμό σας με τα βασικά: Η καθημερινή κίνηση, η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών, ο ποιοτικός ύπνος και η διαχείριση του στρες υποστηρίζουν τις ίδιες μεταβολικές οδούς που εξετάζει η συγκεκριμένη έρευνα.

Το τελικό συμπέρασμα

Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των εξειδικευμένων αναλύσεων; Πρέπει να τις ζητήσετε εσείς. Καμία από αυτές τις εξετάσεις δεν περιλαμβάνεται στο τυπικό, ετήσιο check-up. Ωστόσο, οι πληροφορίες που προσφέρουν αποτελούν τη διαφορά ανάμεσα στην απλή αντιμετώπιση μιας ασθένειας και στην προληπτική, προσωποποιημένη φροντίδα υγείας, η οποία μπορεί να σας κρατήσει υγιείς και γεμάτους ζωντάνια σε κάθε φάση της ζωής σας.

Σημειώστε αυτούς τους δείκτες και συζητήστε τους με τον γιατρό σας στο επόμενο ραντεβού σας. Αν ο προσωπικός σας γιατρός δεν δείξει ενδιαφέρον για έναν τέτοιο έλεγχο, αυτό είναι επίσης μια χρήσιμη πληροφορία για το αν έχετε δίπλα σας τον κατάλληλο σύμμαχο για τη μακροζωία σας.

Το «κρυφό» πρόβλημα με τα ελεύθερα σάκχαρα

Η Βρετανία παραμένει εδώ και δεκαετίες μία από τις χώρες με την υψηλότερη κατατανάλωση δημητριακών πρωινού παγκοσμίως, παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις των ειδικών για τη χαμηλή θρεπτική τους αξία. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες αρχές θέλουν να επικαιροποιήσουν το σύστημα αξιολόγησης θρεπτικών συστατικών. Η βασική αλλαγή είναι ότι πλέον θα συνυπολογίζονται και τα φυσικά «ελεύθερα σάκχαρα» – και όχι μόνο η επεξεργασμένη λευκή ζάχαρη – για να καθοριστεί αν ένα προϊόν είναι ωφέλιμο ή όχι.

Αν και τα bran flakes θεωρούνται πλούσια σε φυτικές ίνες, συνήθως περιέχουν πρόσθετη γλυκόζη από φυσικά συστατικά (όπως άμυλο καλαμποκιού ή σιταριού) για να βελτιωθεί η γεύση τους. Με το νέο σύστημα, αυτή η προσθήκη είναι πολύ πιθανό να τα κατατάξει στην κατηγορία των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, αλάτι ή ζάχαρη.

Η αντίδραση της βιομηχανίας τροφίμων

Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στους κατασκευαστές. Ο Ντιν Όμπραϊεν, διευθύνων σύμβουλος της Kellanova (πρώην Kellogg Company), επεσήμανε ότι τα προτεινόμενα μέτρα ενδέχεται να ακυρώσουν άθελά τους προσπάθειες και επενδύσεις ετών που έγιναν για την προώθηση πιο υγιεινών επιλογών. Όπως δήλωσε, την τελευταία δεκαετία η εταιρεία μείωσε τη ζάχαρη κατά 27% και το αλάτι κατά 22% στα δημητριακά της, με αποτέλεσμα τα περισσότερα από αυτά να θεωρούνται σήμερα υγιεινά. Ωστόσο, με τα νέα δεδομένα, προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και χαμηλά κορεσμένα λιπαρά θα υποβαθμιστούν ποιοτικά, παρά το γεγονός ότι είναι εμπλουτισμένα με βιταμίνες και σίδηρο.

Η απάντηση των αρχών και το παρελθόν των δημητριακών

Από την πλευρά του, κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνισε ότι οι ισχύοντες κανόνες μετρούν ήδη δύο δεκαετίες ζωής και δεν συμβαδίζουν με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα. Στόχος του νέου μοντέλου είναι να μετατοπιστεί το ενδιαφέρον από τη συνολική ζάχαρη στα ελεύθερα σάκχαρα και να ενθαρρυνθεί μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες. Η κίνηση αυτή στοχεύει κυρίως στην προστασία των παιδιών από την παχυσαρκία, περιορίζοντας τη διαφήμιση και την προώθηση ανθυγιεινών επιλογών.

Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που τα έτοιμα δημητριακά μπαίνουν στο μικροσκόπιο. Ήδη από το 2009, έρευνα της οργάνωσης καταναλωτών Which? είχε δείξει ότι μια τυπική μερίδα ορισμένων «υγιεινών» δημητριακών περιείχε περισσότερη ζάχαρη από μια σοκολάτα, καταρρίπτοντας τους ισχυρισμούς των εταιρειών. Ακόμη και πασίγνωστα brands που προωθούνται ως σύμμαχοι της σιλουέτας και της καλής πεπτικής λειτουργίας, αποδείχθηκε τότε ότι έκρυβαν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης. Η τρέχουσα διαβούλευση για την εφαρμογή των νέων αυστηρών κανόνων αναμένεται να δείξει αν το αγαπημένο πρωινό εκατομμυρίων ανθρώπων θα αλλάξει οριστικά κατηγορία.

Η έρευνα, με επικεφαλής τον Yong Xu από το USF Health, δείχνει ότι όταν κάποιος εκτίθεται για αρκετή ώρα σε έντονη μυρωδιά φαγητού, τελικά μπορεί να καταναλώνει μικρότερη ποσότητα τροφής. Οι επιστήμονες εντόπισαν και συγκεκριμένα νευρωνικά κυκλώματα που εμπλέκονται σε αυτή τη διαδικασία, κάτι που ανοίγει τον δρόμο για νέες προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Ο Dr. Xu, που μελετά εδώ και χρόνια τους μηχανισμούς της όρεξης και του σωματικού βάρους, εξηγεί ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται τόσο από τη διάρκεια όσο και από την ένταση της μυρωδιάς. Όσο πιο έντονη και παρατεταμένη είναι η έκθεση, τόσο πιο πιθανό είναι να μειωθεί η πρόσληψη τροφής.

Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές εξέτασαν πώς τα οσφρητικά ερεθίσματα μεταφέρονται στον εγκέφαλο και επηρεάζουν περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη και τη ρύθμιση της πείνας, όπως ο ιππόκαμπος και ο υποθάλαμος. Εκεί εντοπίστηκαν «μονοπάτια» που φαίνεται να συνδέουν άμεσα τις μυρωδιές με το αίσθημα κορεσμού.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτό σημαίνει ότι η όσφρηση δεν είναι απλώς μια παθητική αίσθηση, αλλά μπορεί να επηρεάσει ενεργά το πότε και πόσο τρώμε. Μάλιστα, γίνεται λόγος ακόμη και για μελλοντικές εφαρμογές, όπως ρινικά σπρέι που θα ενεργοποιούν μηχανισμούς κορεσμού πριν από το φαγητό.

Η ιδέα της έρευνας προέκυψε, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, από την καθημερινή εμπειρία του μαγειρέματος, όπου τα έντονα αρώματα φαίνεται να δημιουργούν αίσθηση κορεσμού πριν καν ξεκινήσει το γεύμα.

Συνολικά, η μελέτη δείχνει ότι ο κορεσμός δεν εξαρτάται μόνο από το στομάχι ή τη γεύση, αλλά είναι αποτέλεσμα συνδυασμού αισθήσεων — με την όσφρηση να παίζει πολύ πιο σημαντικό ρόλο απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.