Αν ανήκεις στην κατηγορία των ανθρώπων που βλέπουν το ρολόι να δείχνει 3:00 το πρωί και ακόμα κάνουν scroll στο TikTok, ίσως ήρθε η ώρα να το ξανασκεφτείς. Δύο νέες, μεγάλες επιστημονικές μελέτες αφήνουν να εννοηθεί ότι ο κακός και άστατος ύπνος μπορεί να κρύβεται πίσω από μια ανησυχητική παγκόσμια τάση: τη ραγδαία αύξηση των διαγνώσεων καρκίνου σε άτομα κάτω των 50 ετών.
Τα νούμερα λένε την αλήθεια και είναι σοκαριστικά. Μέσα σε τρεις δεκαετίες, τα περιστατικά καρκίνου σε νεαρές ηλικίες αυξήθηκαν κατά σχεδόν 80% παγκοσμίως, εκτινάσσοντας τις διαγνώσεις από 1,82 εκατομμύρια το 1990 σε 3,26 εκατομμύρια το 2019. Παράλληλα, οι θάνατοι από τη νόσο σε άτομα ηλικίας 30, 40 ετών ή και νεότερα σημείωσαν άνοδο κατά 27%. Οι ειδικοί παλεύουν να καταλάβουν το «γιατί», και τα νέα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο βάζουν στο μικροσκόπιο τα ξενύχτια μας.
Όταν η αϋπνία τριπλασιάζει το ρίσκο
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το MD Anderson Cancer Center στο Τέξας, ένα από τα κορυφαία κέντρα έρευνας για τον καρκίνο στον κόσμο. Οι επιστήμονες ανέλυσαν τα δεδομένα υγείας περισσότερων από 18 εκατομμυρίων ενηλίκων ηλικίας 18 έως 50 ετών και τα αποτελέσματα έδειξαν μια ξεκάθαρη σύνδεση. Όσοι είχαν κακές συνήθειες ύπνου εμφάνιζαν μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του εντέρου, του μαστού, της μήτρας ή των ωοθηκών σε νεαρή ηλικία.
Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις, τα άτομα κάτω των 50 που είχαν διαγνωστεί με χρόνια αϋπνία αντιμετώπιζαν έως και τριπλάσιο κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο μέσα σε μια πενταετία. Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι η διαταραχή του ύπνου είναι ένας παράγοντας κινδύνου που μπορούμε –και πρέπει– να αλλάξουμε, γι’ αυτό και το θέμα χρειάζεται άμεση και περαιτέρω διερεύνηση.
Μια παγκόσμια προτεραιότητα υγείας
Η ανακάλυψη των αιτιών που προκαλούν αυτή την έξαρση στις μικρότερες ηλικίες αποτελεί πλέον νούμερο ένα προτεραιότητα για τη διεθνή ιατρική κοινότητα. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό BMJ Oncology, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι κάτω των 50 ετών χάνουν τη ζωή τους από καρκίνο κάθε χρόνο.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, η Κλερ Κόγκλαν από τον οργανισμό Bowel Cancer UK, ανέφερε ότι αν και ο καρκίνος του εντέρου παραμένει πιο συχνός στους άνω των 50, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι νέοι πλήττονται όλο και περισσότερο. «Δεν ξέρουμε ακόμα το γιατί, αλλά οι επιστήμονες θεωρούν ότι φταίνε τα γονίδια και το lifestyle. Το γεγονός ότι η αϋπνία αναδεικνύεται σε πιθανό παράγοντα κίνδυνου μας βοηθάει να ενώσουμε τα κομμάτια του παζλ», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το ντόμινο των κακών συνηθειών και το ανοσοποιητικό
Από την πλευρά του, ο δρ Ντέιβιντ Γκάρλεϊ, γενικός γιατρός και διευθυντής της κλινικής Better Sleep στο Μπρίστολ, εξήγησε ότι η επίδραση της αϋπνίας στην υγεία μας προκαλεί τεράστιο ενδιαφέρον, αλλά χρειάζεται προσοχή. Οι μελέτες δείχνουν μια συσχέτιση και όχι μια ξεκάθαρη σχέση αιτίας-αποτελέσματος.
Υπάρχει μια ολόκληρη αλυσίδα αντιδράσεων. Όταν δεν κοιμάσαι καλά, είναι πολύ πιο δύσκολο να κάνεις fit και υγιεινή ζωή. Η κούραση οδηγεί σε περισσότερο αλκοόλ, junk food, παχυσαρκία, κάπνισμα και λιγότερη γυμναστική – παράγοντες που από μόνοι τους αυξάνουν τον κίνδυνο. Επιπλέον, ο ύπνος είναι το “reboot” του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Αν το ανοσοποιητικό σου εξασθενήσει, ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος. Βέβαια, ο γιατρός αφήνει ανοιχτό και το ενδεχόμενο να συμβαίνει το αντίστροφο: ένας καρκίνος που δεν έχει εκδηλωθεί ακόμα κλινικά, να προκαλεί αλλαγές στον ύπνο σου χωρίς να το ξέρεις.
Τι κάνουμε λοιπόν από απόψε;
Η Μέγκαν Γουίντερ, υπεύθυνη ενημέρωσης στο Cancer Research UK, κρατάει μια ισορροπημένη στάση, τονίζοντας ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες που θα παρακολουθήσουν τους ανθρώπους σε βάθος χρόνου πριν βγουν οριστικά συμπεράσματα.
Μέχρι τότε, όμως, δεν χρειάζεται να πανικοβάλλεσαι, αλλά να δράσεις έξυπνα. Μπορείς να μειώσεις δραστικά τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου με απλά, καθημερινά steps: κόψε το κάπνισμα, κράτα ένα υγιές βάρος, βάλε αντηλιακό χειμώνα-καλοκαίρι και, φυσικά, άφησε το κινητό μακριά από το κρεβάτι. Το σώμα σου θα σε ευγνωμονεί.
