cosmote books logo

Με μια ματιά..

Το "παράλληλο κράτος" του Γκιουλέν ή Κεμαλιστές;

Το "παράλληλο κράτος" του Γκιουλέν ή Κεμαλιστές;

Είναι ο Φετουλάχ Γκιουλέν θρησκευτικός μέντορας, παλαιότερα, του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και φανατικός αντίπαλός του τα τελευταία χρόνια, ο υποκινητής της απόπειρας πραξικοπήματος ή όχι; Παρότι έχουν περάσει πολλές ώρες από την κίνηση στρατιωτικών δυνάμεων κατά της εκλεγμένης κυβέρνησης Ερντογάν δεν έχει αποσαφηνιστεί ποιοί είναι οι πρωταίτιοι του αποτυχημένου πραξικοπήματος. Είναι το "παράλληλο κράτος" -όπως το αποκαλεί ο Τούρκος πρόεδρος- του Γκιουλέν που κινεί τα νήματα από την αυτοεξορία του στις ΗΠΑ ή μήπως πρόκειται για ομάδα Κεμαλιστών αξιωματικών;

Η αλήθεια είναι πως ο δισταγμός των ΗΠΑ να καταδικάσουν από την πρώτη στιγμή το εξελισσόμενο εκείνη την ώρα πραξικόπημα αλλά και το γεγονός ότι ο ίδιος ο Ερντογάν έδειξε από την πρώτη στιγμή τον Φετουλάχ Γκιουλέν δημιούργησε εντυπώσεις. Όμως ο Γκιουλέν εάν το έπραττε θα υποκινούσε μόνο ισλαμιστές αξιωματικούς και όχι Κεμαλιστές οι οποίοι δεν τρέφουν καμία εκτίμηση στο άτομό του.

Επικρατεί σύγχυση σε βαθμό που κυκλοφορούν ακόμα και θεωρίες (;) συνωμοσίας ότι ο Ερντογάν γνώριζε -έκανε, άλλωστε, λόγο για "δώρο θεού"-  για τις κινήσεις κάποιων αξιωματικών και άφησε να εξελιχθεί η απόπειρα πραξικοπήματος για να μπορέσει μετά να παρέμβει, να το καταστείλει και να σαρώσει οτιδήποτε έχει απομείνει στη χώρα και του αντιτίθεται. Οι μνήμες, άλλωστε, από το κίνημα Εργκενεγκόν είναι νωπές...

Οι κινήσεις των πραξικοπηματιών

Οι πραξικοπηματίες επιχείρησαν να καταλάβουν την εξουσία με μαχητικά αεροπλάνα, ελικόπτερα και άρματα μάχης. Σημειώνεται πως αεροπλάνο έριξε νωρίς το πρωί μια βόμβα κοντά στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα και καταδιωκτικά αεροπλάνα F-16 βομβάρδισαν άρματα μάχης των στασιαστών κοντά στο προεδρικό μέγαρο, ανακοίνωσε η προεδρία.

Περίπου δύο ώρες μετά την ανακοίνωση του πραξικοπήματος, ο πρόεδρος Ερντογάν είχε προβλέψει την αποτυχία του μιλώντας στην τηλεόραση από αδιευκρίνιστο μέρος με κινητό μέσω FaceTime.

Η δημόσια τουρκική τηλεόραση είχε μεταδώσει λίγο πριν από τα μεσάνυχτα ένα ανακοινωθέν των «τουρκικών ενόπλων δυνάμεων» που έκανε λόγο για κήρυξη στρατιωτικού νόμου και απαγόρευση της κυκλοφορίας σ' όλη τη χώρα.

Οι πραξικοπηματίες δικαιολόγησαν την «πλήρη κατάληψη της εξουσίας σ' όλη τη χώρα» εκ μέρους τους επικαλούμενοι την ανάγκη «να διασφαλιστούν και να αποκατασταθούν η συνταγματική τάξη, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι ελευθερίες και να υπερισχύσει ο ανώτατος νόμος της χώρας».

Είναι ακόμα ασαφές το ποιοι ακριβώς ήταν οι αυτουργοί του πραξικοπήματος. Νωρίτερα είχε γίνει λόγος για ένα «συμβούλιο ειρήνης» (Κίνημα για την Ειρήνη στην Πατρίδα) που είχε αναλάβει τον έλεγχο της χώρας και επιβάλει παύση κυκλοφορίας και στρατιωτικό νόμο. Στρατιώτες εθεάθησαν σε στρατηγικής σημασίας σημεία της Κωνσταντινούπολης, με μαχητικά να πετούν χαμηλά στην Άγκυρα. Μεγάλες εκρήξεις ακούστηκαν σε διάφορα σημεία των πόλεων, όπως η πλατεία Ταξίμ στην Κωνσταντινούπολη, το κοινοβούλιο στην Άγκυρα και αλλού. Επίσης, προσωρινά υπό τον έλεγχο των πραξικοπηματιών τέθηκαν η κρατική τηλεόραση (TRT) και το CNN Turk.

Καταδίκασε το πραξικόπημα ο Γκιουλέν

Ο ιεροκήρυκας Φετουλάχ Γκιουλέν, ορκισμένος εχθρός του Tούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καταδίκασε «με τους πιο κατηγορηματικούς όρους», από τις ΗΠΑ όπου κατοικεί, την απόπειρα πραξικοπήματος που πραγματοποιήθηκε στην Τουρκία από στασιαστές στρατιώτες.

«Υπέφερα από πολλά στρατιωτικά πραξικοπήματα τα 50 τελευταία χρόνια και βρίσκω συνεπώς ιδιαίτερα προσβλητικό το να κατηγορούμαι ότι έχω οποιαδήποτε σχέση μ' αυτή την απόπειρα. Αρνούμαι κατηγορηματικά αυτές τις κατηγορίες», ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο Γκιουλέν, ο οποίος κατηγορήθηκε από τον Ερντογάν ότι συνδέεται με τους πραξικοπηματίες στρατιωτικούς.

«Καταδικάζω με τους πιο κατηγορηματικούς όρους την απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος στην Τουρκία», τόνισε ο 75χρονος Γκιουλέν.

«Η άνοδος μιας κυβέρνησης στην εξουσία δεν πρέπει να γίνεται παρά μόνο έπειτα από μια ελεύθερη και δίκαιη εκλογική διαδικασία«, αναφέρει ακόμη στην ανακοίνωσή του.

Ποιος είναι ο Φετουλάχ Γκιουλέν

Το όνομα δεν είναι γνωστό σε πολλούς εκτός της Τουρκίας. Ωστόσο, ο 75χρονος Τούρκος κληρικός έχει βρεθεί στο επίκεντρο των εξελίξεων στη χώρα του μετά τις κατηγορίες που εξαπέλυσε ο Ταγίπ Ερντογάν εναντίον του, ισχυριζόμενος ότι αυτός είναι που ενορχήστρωσε στο πρόσφατο παρελθόν τις κινήσεις εναντίον του στις υποθέσεις διαφθοράς και τώρα το πραξικόπημα για την ανατροπή του.

Ο Φετουλάχ Γκιουλέν, που ζει μάλλον απομονωμένος, αυτοεξόριστος στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ, ήταν κάποτε σύμμαχος του Ταγίπ Ερντογάν, στηρίζοντάς τον στην προσπάθειά του να στεριώσει στην εξουσία τα πρώτα χρόνια της πρωθυπουργίας του.

Ο χαρισματικός κληρικός -σεβάσμιος δάσκαλος για τους οπαδούς του- ξεκίνησε την καριέρα του ως ιμάμης από τη Σμύρνη τη δεκαετία του 1960.

Πρεσβεύει μια ερμηνεία του Ισλάμ που δίνει έμφαση στη θρησκευτική συνύπαρξη και τονίζει την αξία της μόρφωσης.

Κι ενώ -όπως σημειώνουν οι Financial Times- οι οπαδοί του Ερντογάν είναι κυρίως επιχειρηματίες, οι λεγόμενοι Γκιουλενιστές είναι αυτοί που στελέχωσαν την κρατική μηχανή, την κρατική γραφειοκρατία και από αυτές τις θέσεις παρείχαν πολύτιμη βοήθεια στον Ερντογάν και το κόμμα του -το AKP- τα πρώτα χρόνια τους στην εξουσία, καθώς κατείχαν πλέον θέσεις στην αστυνομία, τις δικαστικές αρχές, τα εισαγγελικά γραφεία, αξιώματα που μέχρι τότε ανήκαν στους οπαδούς των κυρίαρχων «κοσμικών» κομμάτων.

Οι «Γκιουλενιστές» μεταξύ άλλων στήριζαν την εκδίκαση πολύ γνωστών πολιτικών δικών, όπως για την υπόθεση Εργκενεκόν ή Βαριοπούλα, που στόχευαν κατά εχθρών κοινών μεταξύ του Γκιουλέν και του Ερντογάν, κυρίως στο στράτευμα και τις δυνάμεις ασφαλείας.

Με πληροφορίες από thehuffingtonpost.gr, tovima.gr

Πίσω στην κορυφή