cosmote books logo

Στον πάτο του διαδικτύου: Από τους data controllers στο λάκκο με τα "δημοφιλή"

Στον πάτο του διαδικτύου: Από τους data controllers στο λάκκο με τα "δημοφιλή"

Η συζήτηση που γίνεται διεθνώς εδώ και αρκετό καιρό κάνει λόγο για τη "μοναρχία των δεδομένων" (Data Monarchy). Όπως εύστοχα περιγράφει την κατάσταση που διαμορφώνεται στο διαδικτυακό υπερπέραν το Politico.eu, πρόκειται για μία οικονομία που καθοδηγείται (και χειραγωγεί) από τα δεδομένα. Ο σχετικός όρος στα αγγλικά είναι data-driven economy. 

Υπάρχει μια βασική διαπίστωση. Τίποτε απ΄ όσα κάνετε στο διαδίκτυο δεν είναι ασφαλές. Το φυσικό πρόσωπο ονομάζεται, πλέον, "data subject" και οι εταιρείες που συλλέγουν, αποθηκεύουν και αναλύουν τα δεδομένα των προσώπων-χρηστών στο διαδίκτυο ονομάζονται "data controllers".

Όταν αυτό το φαινόμενο παίρνει τις διαστάσεις εταιρειών όπως το Facebook, η Apple, ή η Google, τότε γίνεται μία "μοναρχία" μεταξύ χρηστών και εταιρειών. Ποιος είναι ο "μονάρχης" σε αυτή την περίπτωση, δεν χρειάζεται να το ρωτήσετε.

Με αυτό τον τρόπο γίνεται ουσιαστικά ο έλεγχος και η χειραγώγηση της συμπεριφοράς των χρηστών. Και, φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις η συλλογή και ανάλυση αυτών των δεδομένων γίνεται δίχως τη συγκατάθεση των ίδιων των προσώπων. Διόλου παράξενο θα μου πείτε, αλλά δεν είναι τόσο απλό.

Από το ψυγείο σας, το αυτοκίνητό σας, το γυμναστήριο που επισκέπτεσθε, τις δίαιτες που κάνετε, τα παιχνίδια των παιδιών σας, όλα αυτά γίνονται στοιχεία προς χρήση των data controllers.

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 100 χώρες στον κόσμο που έχουν θεωρητικά αυστηρούς νόμους για την προστασία των δεδομένων. Μόλις πριν λίγο καιρό η Γερμανία απαγόρευσε στο Facebook να συλλέξει δεδομένα από τους χρήστες του Whats up στη χώρα, όμως είναι βέβαιο πως σε πολλές άλλες χώρες κάτι τέτοιο συμβαίνει με ευκολία.

Αποτέλεσμα εικόνας για data controllers

Αυτή είναι η μία όψη.

Το τι επιδιώκουν οι εταιρείες είναι ένα θέμα που τα πολιτισμένα κράτη μπορούν να το αντιμετωπίσουν μέσω αυστηρής νομοθεσίας και ελεγκτικών μηχανισμών. Το εάν θα το πράξουν ή όχι έχει να κάνει με τις επιρροές, τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα και την ενίοτε ασύδοτη δράση μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Υπάρχει, όμως, και η πλευρά του προσώπου- χρήστη. Πόσο πολιτισμένοι είμαστε, τελικά, στο διαδίκτυο.

Ένα ζήτημα που απασχολεί κάποιους είναι τι είδους ενημέρωση προσφέρει, τελικά, το διαδίκτυο.

Παλαιότερα, η είδηση στις εφημερίδες ξεχώριζε σχετικά εύκολα από την "είδηση". Ένας σχετικά εκπαιδευμένος αναγνώστης καταλάβαινε πότε κάτι συνέβη πραγματικά, πότε ήταν παραποιημένο ή υπερβολικό και πότε εξυπηρετούσε εκδοτικά, πολιτικά ή οικονομικά συμφέροντα. Απώλειες υπήρχαν αλλά υπήρχαν και διορθωτικοί μηχανισμοί.

Τώρα εάν προσέξει κανείς τα "δημοφιλή" στους μεγάλους (υποτίθεται) ενημερωτικούς ιστοτόπους αντιλαμβάνεται πως πέρα από την προφανή ευθύνη του ιδιοκτήτη, διαχειριστή, δημοσιογράφου υπάρχει και η ευθύνη του προσώπου- αναγνώστη- χρήστη.

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά επισκέπτονται θέματα με κραυγαλέους τίτλους και ανύπαρκτη ουσία. Η "εισβολή" του Κοντομηνά στη Μενεγάκη έκανε εκατομμύρια "κλικ". Τα περισσότερα από αυτά έγιναν για τη Μενεγάκη και όχι για τον Κοντομηνά.

Εάν ο ιδιοκτήτης του Alpha επέλεγε μια πολιτική εκπομπή του καναλιού για να ασκήσει την κριτική που δικαιούται να ασκεί στον κάθε υπουργό θα τον έβλεπαν στο διαδίκτυο πολλοί λιγότεροι απ΄ όσοι τον είδαν στην υψηλής τηλεθέασης ζώνη της "Ωραίας Ελένης".

Πρώτες παντού σε επισκεψιμότητα οι "ειδήσεις" που αφορούν ψευτοπερσόνες της TV, τελευταίες εκείνες που αφορούν τις πτυχές της καθημερινότητάς μας.

Το πρώτο "παιχνίδι", εκείνο των data controllers είναι τεραστίων εμπορικών διαστάσεων. "Είναι πολλά τα λεφτά, Άρη". Το δεύτερο είναι ένα παιχνίδι διαχείρισης της μιζέριας, ένα παιχνίδι χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Παιχνίδι, όμως, στο οποίο εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι αυτο-προσφέρονται καθημερινά ως πειραματόζωα.

Αναμασούν ψεύδη, εγκλωβίζονται στην παραπλάνηση και θεωρούν ακριβές το τίποτα. Μια νέα "πραγματικότητα" που υπονομεύει την κοινωνία, μια κοινωνία έτοιμη να υπονομευτεί, μια (νέα) δημοσιογραφία που κάνει trend την παρακμή και μια δημοκρατική λειτουργία ψευδεπίγραφης ελευθερίας με νέους ιεροκήρυκες και μια νέα μικρή -ακόμα- αλλά πολυεπίπεδη διαπλοκή...

Πίσω στην κορυφή